Lĩnh vực công nghệ thông tin - viễn thông (ICT) không phải là ngoại lệ, các nhà phân phối trong nước mỗi người một tâm trạng lặng lẽ chuẩn bị cho sự cạnh tranh đã được báo trước này. 

Người tiêu dùng hưởng lợi

Thị trường mặt hàng ICT sau thời điểm 1/1/2009 được dự báo sẽ có nhiều biến động, đặc biệt là xu hướng giảm giá các mặt hàng vi tính, điện thoại, điện tử, kỹ thuật số… từ 10% đến 30%.

Lý do khiến giá giảm là là sức cạnh tranh ngày càng quyết liệt, đòi hỏi các hãng phải không ngừng đổi mới công nghệ, giảm giá thành sản xuất. Các nhà phân phối cũng muốn giữ chân khách hàng cũ, lấy lòng khách hàng mới nên phải chấp nhận bớt lãi, bán hàng gần với giá sản xuất hơn. Hơn nữa, theo lộ trình gia nhập WTO, từ 1/1/2009 các nhà đầu tư nước ngoài được phép bán buôn và từ 1/1/2010 được phép bán lẻ, những nhà phân phối của nước ngoài bắt đầu có những bước dọn đường để vào thị trường Việt Nam. Vì vậy, các nhà bán lẻ trong nước phải tiếp tục hạ giá nhằm đẩy hàng tồn kho đi, nhập hàng mới về.

Hiện đang là thời điểm cận kề Tết Nguyên đán, tuy bị ảnh hưởng của sự suy thoái kinh tế thế giới nhưng nhu cầu mua sắm của người dân vẫn rất lớn. Giá nhiều mặt hàng ICT trong nước và hàng nhập khẩu đang giảm khá mạnh từ 10% - 30% so với những tháng trước. Giảm mạnh nhất là mặt hàng tivi LCD, hàng điện máy, điện lạnh, hàng kỹ thuật số, điện thoại di động, máy tính cá nhân, laptop… Bên cạnh đó còn có rất nhiều chương trình khuyến mãi lớn của các doanh nghiệp trong nước nhằm bán tống hàng vào dịp cuối năm. Tại Hà Nội, các trung tâm mua sắm lớn như Nguyễn Kim, Media Mart, Pico Plaza liên tục tung ra các chương trình khuyến mại, giảm giá các mặt hàng ICT. Giá của máy tính xách tay ngày càng rẻ, chỉ hơn 10 triệu đồng là mua được chiếc laptop có cấu hình tương đối ổn, vì vậy nhiều người tiêu dùng đã mua laptop thay vì mua máy tính để bàn. Từ ngày 1/1/2009, thuế suất từ 3% - 5% của hàng điện tử sẽ hạ xuống còn 0% theo cam kết WTO sẽ là cơ hội mua sắm tốt nhất cho người tiêu dùng với nhiều sản phẩm giá thấp.

Theo ông Hồ Quốc Huệ - Giám đốc Marketing Công ty CMC Distribution - bản thân người tiêu dùng sẽ ngày càng được lợi do các nhà phân phối và các hãng sẽ phải cạnh tranh mạnh mẽ nhằm chiếm thị phần. Nếu so sánh thị trường CNTT và Viễn thông của Việt nam thì có thể thấy, hiện người tiêu dùng có cơ hội mua sắm các sản phẩm công nghệ với giá không khác so với việc mua sắm ở các nước khác trên thế giới. 

Vẫn phát triển dù nhiều biến động

Năm nay là một năm có rất nhiều biến động và thay đổi trên thị trường. Đầu tiên là sự kiện từ ngày 1/1/2008, Việt Nam cho phép các nhà đầu tư nước ngoài lập liên doanh không khống chế tỷ lệ vốn góp (trước đây khống chế 51-49%, hay 70-30%). Sau đó phải nói đến những khó khăn do biến động tỷ giá vào những tháng giữa năm và việc hạn chế chi tiêu công trong năm 2008. Đây là những khó khăn mà rất nhiều doanh nghiệp phân phối trong nước gặp phải. Thiết lập kênh phân phối là mục tiêu hàng đầu và cũng là trở ngại cho những đơn vị mới tham giá thị trường phân phối. Tuy nhiên, với lợi thế được tách ra từ một trung tâm Phân phối của Tập đoàn công nghệ CMC nên Công ty phân phối CMC Distribution đã có rất nhiều cố gắng để đưa những sản phẩm mình phân phối có chỗ đứng vững chắc trên thị trường và thành tích đạt được cũng khá khả quan cho một năm khó khăn như năm nay. Hiện nay, CMC Distribution đang là nhà phân phối các sản phẩm máy tính xách tay, máy tính để bàn, máy chủ, hệ thống mạng, hệ thống nguồn và bảo vệ nguồn, máy chiếu, và điện thoại di động của các hãng hàng đầu như HP, Acer, 3Com, Emerson Network Power, Sony và Sony Ericsson tại Việt nam.

Có mặt trên thị trường phân phối sớm hơn, công ty Phân phối FPT là nhà phân phối số một của các hãng CNTT và Viễn thông lớn như IBM, Lenovo, HP, Toshiba, Microsoft, Oracle, Cisco, Nokia…. tại Việt Nam với thị phần nắm giữ từ 50-60% tùy sản phẩm. Thế mạnh của Công ty phân phối FPT là các sản phẩm CNTT và Viễn thông như PC, Notebook, Server, Software, thiết bị mạng và điện thoại Nokia. Bên cạnh sự phát triển mạnh của sản phẩm, FPT Distribution còn có hệ thống hơn 1.000 đại lý phủ rộng khắp 63 tỉnh, thành phố ở Việt Nam. Cho dù năm vừa qua không mấy sáng sủa với nền kinh tế thế giới cũng như trong nước, nhưng theo ông Nguyễn Minh Tuấn – quyền Trưởng ban Phát triển kinh doanh của Công ty phân phối FPT, thị trường phân phối sản phẩm CNTT – Viễn thông của Việt Nam sẽ tăng trưởng khoảng 20-25% năm và vẫn sẽ là thị trường tiềm năng trong những năm  tới.

Với sự xuất hiện của các nhà phân phối nước ngoài, các công ty phân phối trong nước sẽ có cơ hội cọ sát, cạnh tranh với các tập đoàn phân phối có tên tuổi và kinh nghiệm trên thế giới. Và chỉ có những công ty nào có đủ mạnh về tài chính, có hệ thống phân phối tốt, quản lý hệ thống  logictis tốt, có chiến lược phát triển dài hạn mới có thể tồn tại được.  

Cần quản lý chuyên nghiệp hơn

Trong khi người tiêu dùng hồ hởi vì được mua sắm với hàng xịn với giá ngày càng hợp lý hơn, các công ty phân phối dù đang làm ăn có lãi vẫn đang phải cân não trước bài toán cạnh tranh để tồn tại. Có ý kiến cho rằng, đến thời điểm mở cửa hoàn toàn theo cam kết của WTO, có ít nhất 20% - 30% doanh nghiệp sản xuất hàng trong nước bị khai tử. Lý do là những doanh nghiệp này quen với lối làm ăn chộp giựt, thiếu bài bản, không đầu tư chiều sâu, dài hạn. Đây cũng chính là điểm yếu mà các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực phân phối trong nước phải khắc phục nếu muốn sống khỏe hơn.

Ông Hồ Quốc Huệ cho rằng ai cũng nhìn thấy những công ty nước ngoài có lợi thế rất lớn trong lĩnh vực phân phối do họ có hệ thống quản trị tốt, tiềm năng tài chính mạnh. Do việc phân phối của các công ty nước ngoài có quy mô toàn cầu nền khả năng cạnh tranh về giá là rất tốt. Đó cũng chính là những yếu tố chính mà doanh nghiệp phân phối Việt nam muốn giữ được sân nhà phải tìm cách cân bằng lợi thế cạnh tranh trên thị trường. Trong thời gian tới, mức độ cạnh tranh sẽ ngày càng khốc liệt, và thực sự thị trường đang biến đổi nhanh so với mấy năm trước đây. Thị trường phân phối sản phẩm CNTT-VT ngày càng đỏi hỏi những công ty hoạt động trong thị trường có tiềm lực tốt về tài chính, kỹ năng quản trị ngày càng phải cao hơn để bắt nhịp với yêu cầu cạnh tranh tăng lên không ngừng và phải có tính chuyên môn hoá cao.

Để chuẩn bị cho cuộc chiến ráp lá cà với các nhà phân phối nước ngoài, ông Huệ khẳng định CMC Distribution sẽ tập trung mạnh mẽ vào việc phát triển kênh phân phối. Bên cạnh đó lựa chọn kỹ đối tác trong kinh doanh và phát triển cũng là điều cần thiết để có sức mạnh về hàng hoá và tài chính trong thời gian tới. Từ đó việc cam kết lâu dài cùng các hãng và hệ thống đại lý phân phối sẽ tạo ra sức cạnh tranh mạnh mẽ của CMC Distribution tại thị trường Việt nam. Trong thời gian ngắn, mức độ cạnh tranh chưa phải là vấn đề lớn đối với các doanh nghiệp Việt nam. Thị trường phân phối sản phẩm CNTT-VT sẽ phát triển hơn do nhu cầu phát triển của nền kinh tế trong nửa cuối năm 2009 và các năm sau. Tuy nhiên,  mức độ chuyên nghiệp trong quản lý và phân phối sẽ cao hơn nhiều, sự cạnh tranh về giá cả sẽ đòi hỏi chỉ những đơn vị có tiềm lực tài chính tốt và sự đầu tư mạnh cho hệ thống quản lý trụ vững được vì chỉ những đơn vị đó mới đủ khả năng cung cấp dịch vụ, hàng hoá và giá cả hợp lý cho thị trường.

Ông Tuấn cũng tiết lộ FPT Distribution đã chuẩn bị cho kịch bản này từ nhiều năm nay, nhưng chi tiết thế nào vẫn còn nằm trong vòng bí mật. Thị trường CNTT-VT năm 2009 sẽ rất sôi động và cạnh tranh khốc liệt hơn. Lợi nhuận sẽ giảm. Các doanh nghiệp làm phân phối trong nước sẽ phải cân nhắc và tính toán rất kỹ về mặt chi phí, tổ chức hệ thống phân phối, bộ máy nhân sự hoạt động hiệu quả thì mới có thể cạnh tranh được với các nhà phân phối nước ngoài. 

(Thanh Huyền)