Loạn giá điện phòng trọ

Thời gian gần đây, có nhiều bài báo phản ánh tình trạng loạn thu tiền điện tại các nhà trọ cho sinh viên và người lao động nghèo, một vấn đề đã tồn tại từ các năm trước, nhưng đặc biệt bức xúc hơn sau khi giá bán điện mới áp dụng từ ngày 1/3/2009.

Loạn giá điện phòng trọ

Một số chủ nhà trọ, phòng trọ trước đây đã thu của người thuê đến 2.500đ/1kWh, nay rục rịch đòi thu đến 3.000đ/1kWh, trong khi thông tư số 05/2009/TT-BCT ngày 26.2.2009 của bộ Công Thương quy định mức giá điện sinh hoạt cao nhất là 1.790đ/1kWh (chưa có thuế VAT 10%).

Đặc biệt, để cho SV và NLĐ nghèo thuê nhà trọ được hưởng giá bậc thang từ mức thấp nhất 600đ/1kWh (chưa thuế VAT 10%), thông tư này quy định SV và NLĐ thuê nhà để ở cứ bốn người tập hợp lại có thể ký hợp đồng mua điện trực tiếp của đơn vị bán điện nếu đáp ứng được một số yêu cầu quy định và sự đồng ý của chủ nhà trọ.

Một phòng trọ bốn người tiêu thụ 200kWh, nếu ký hợp đồng trực tiếp với bên bán điện, theo biểu giá quy định, họ sẽ chỉ phải trả 225.170đ (bao gồm thuế) nhưng theo giá nhà trọ 2.500đ/1kWh thì họ phải trả tới 500.000đ, gần 70.000đ/tháng.

Chính sách giá điện sinh hoạt bậc thang của Thủ tướng Chính phủ có tính đến sự hỗ trợ về giá đối với hộ nghèo, hộ thu nhập với giả định là các hộ này tiêu thụ dưới 100kWh điện mỗi tháng. Trên thực tế, số lượng SV và NLĐ phải thuê nhà trọ trên cả nước là khá lớn (ước tính có thể lên đến 1-2 triệu người), họ hầu như không được hưởng chính sách trợ giá của Thủ tướng Chính phủ.

Xét về mặt đạo đức kinh doanh, hành vi thu tiền điện cao hơn giá quy định là hành vi chèn ép khách hàng thu lợi bất chính, đáng lên án. Dịch vụ lõi của việc cho thuê nhà là cho thuê mặt bằng để sinh hoạt và dịch vụ điện, nước là dịch vụ tiêu chuẩn kèm theo, không phải là dịch vụ giá trị gia tăng.

Thậm chí, việc này được luật hoá theo quy định của Điều 91 Luật Nhà ở số 56/2005/QH11, theo đó "nhà cho thuê phải bảo đảm chất lượng, an toàn cho bên thuê nhà ở, cung cấp điện, nước, vệ sinh môi trường và các dịch vụ thiết yếu khác".

Xét về mặt pháp luật, tìm hiểu bản chất của việc thu tiền điện cao hơn giá quy định tại các nhà trọ, phòng trọ:

1. Thu tiền điện cao hơn giá quy định nhằm mục đích thu lợi: Số tiền của khách thuê cộng phần của chủ nhà phải trả cho phần điện năng họ sử dụng cho chính họ (nếu dùng chung đồng hồ tổng) lớn hơn số tiền phải trả cho bên bán điện ở đồng hồ tổng.

2. Thu tiền điện cao hơn giá quy định nhằm mục đích bù tổn thất và chi phí phần sử dụng chung như chiếu sáng chung, bơm nước...

Trường hợp thứ nhất, thực chất là một hoạt động kinh doanh bán điện cho bên thứ ba với giá cao hơn mức giá quy định của Thủ tướng Chính phủ, thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Điện lực 2004 (theo quy định của Luật Điện lực, chủ nhà cho thuê trọ là một khách hàng sử dụng điện) và Pháp lệnh giá năm 2002, cơ quan có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính có thể áp dụng phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền tuỳ mức độ thu lợi của người vi phạm theo quy định tại:

- Điểm C, khoản 4 điều 9 Nghị định số 74/2003/NĐ-CP, với hành vi "tự ý bán điện cho tổ chức cá nhân khác khi không được sự đồng ý của bên bán điện". Đối với hành vi này, sẽ bị phạt tiền từ 3 triệu đến 5 triệu đồng.

- Khoản 3, điều 11 Nghị định 169/2004/NĐ-CP về vi phạm mức giá cụ thể do Thủ tướng Chính phủ quy định. Đối với hành vi này, sẽ bị phạt tiền từ 20 triệu đến 30 triệu đồng.

Trường hợp thứ hai, chủ nhà trọ, phòng trọ biện minh cho việc thu tiền điện cao hơn giá quy định là để bù tổn thất và chi phí sử dụng chung không phải là hành vi kinh doanh. Về nguyên tắc chi phí sử dụng chung như chiếu sáng, bơm nước và tổn thất phải được chia sẻ công bằng hoặc thoả thuận bằng lòng giữa các bên.

Các khoản này phải tách biệt, thu riêng ngoài số tiền theo số kWh điện sử dụng theo đồng hồ thu theo giá quy định của Thủ tướng Chính phủ. Hành vi không tách phần thu sử dụng chung và tổn thất, đồng thời gộp vào giá chỉ số kWh đồng hồ chứa đựng hành vi định giá, một yếu tố cấu thành hành vi bán điện cho bên thứ ba với giá cao hơn giá quy định. Vì thế, trong trường hợp thứ hai này, chủ nhà trọ cũng vi phạm và cũng có thể bị xử phạt giống như trường hợp thứ nhất, khác chăng là có tình tiết giảm nhẹ.

Điều đáng nói ở đây là mặc dù việc thu tiền điện quá giá quy định xảy ra đã nhiều năm nay và trên diện rộng, ảnh hưởng đến một số lượng rất lớn đối tượng, đặc biệt các đối tượng này thuộc nhóm dễ tổn thương, nhưng các cơ quan có thẩm quyền dường như chưa xử lý được vụ việc nào. Dường như đang có một sự lúng túng trong việc vận dụng các văn bản pháp luật.

(Theo Lao động)