Cách nào tháo gỡ khó khăn cho nông, thủy sản?

Những vướng mắc về thuế, thủ tục thông quan, tỷ giá đồng USD, sức cạnh tranh của DN, sự bão hòa trong cung-cầu… là những nguyên nhân chính gây ra sự sụt giảm mạnh kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng nông, thủy sản hiện nay.

Ảnh minh họa - nguồn Internet.Ảnh minh họa - nguồn Internet.

Xuất khẩu có diễn biến bất thường

Hôm qua (4/5), Hội nghị bàn giải pháp tháo gỡ khó khăn, đẩy mạnh xuất khẩu nhóm hàng nông sản, thuỷ sản được Bộ Công Thương tổ chức tại Hà Nội dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh. Tham dự Hội nghị có lãnh đạo đơn vị chức năng thuộc Bộ Công Thương, đại diện Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Tài chính, đại diện các doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng liên quan đến xuất khẩu nông sản, thuỷ sản...

Báo cáo tình hình xuất khẩu 4 tháng đầu năm 2015 của Bộ Công Thương cho thấy kim ngạch xuất khẩu 4 tháng đầu năm ước đạt 50,1 tỷ USD, tăng 8,2% so với cùng kỳ năm 2014, trong đó, kim ngạch XK của khu vực 100% vốn trong nước ước dạt 15,03 tỷ USD, giảm 1%, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) đạt 35,08 tỷ USD, tăng 12,6% so với cùng kỳ.

Trong 4 tháng đầu năm 2015, kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng nông, lâm, thuỷ sản ước đạt 8,5 tỷ USD, giảm 5,1% so với cùng kỳ năm 2014. Trong đó, giá trị xuất khẩu các mặt hàng nông sản chính ước đạt 4,5 tỷ USD, giảm 5,1%; giá trị XK thủy sản ước đạt 1,9 tỷ USD, giảm 15%. Đối với thủy sản, xuất khẩu sang hầu hết các thị trường chính đều giảm mạnh so với cùng kỳ. Khó khăn trong xuất khẩu thủy sản là do diễn biến tỷ giá gây bất lợi cho xuất khẩu thủy sản Việt Nam, bởi cho đến nay, trên 90% các hợp đồng xuất, nhập khẩu của thủy sản Việt Nam đều sử dụng đồng USD để thanh toán do truyền thống và tính ổn định của đồng tiền này.

Năm 2015, nguồn cung tăng do sản xuất của các nước XK tôm trên thế giới như Thái Lan, Ấn Độ… cơ bản khôi phục được và bất lợi về thuế chống bán phá giá khiến tôm Việt Nam giảm thị phần ở các thị trường, nhất là thị trường Hoa Kỳ. Đối với cá tra, kết quả của đợt rà soát thuế chống bán phá giá tháng 1/2015 của Bộ Thương mại Hoa Kỳ cao hơn hẳn so với các đợt rà soát trước đó gây nhiều khó khăn cho DN XK cá tra.

Đối với mặt hàng gạo, kim ngạch xuất khẩu sang một số thị trường chính giảm mạnh so với cùng kỳ, nguyên nhân là do nguồn cung các nước XK dồi dào, tạo ra sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường. Một số nước xuất khẩu gạo lớn như Thái Lan, Ấn Độ lượng tồn kho cao, vì vậy các nước này nỗ lực đẩy mạnh xuất khẩu nhằm giảm lượng tồn kho bằng nhiều biện pháp như giảm mạnh giá bán nhằm giành lại các thị trường quan trọng, tạo sức cạnh tranh trên tất cả các phân khúc thị trường.

Thứ trưởng Trần Tuấn Anh nêu nhận định, trong quý 1/2015, xuất khẩu nông lâm thủy sản, có diễn biến bất thường, kết quả ở góc độ tăng trưởng không đạt được chỉ tiêu đề ra. Xuất khẩu nhóm hàng nông sản giảm trong đó có cả nguyên nhân chủ quan và khách quan như năm 2014 đạt đến ngưỡng xuất khẩu, vì thế đầu năm 2015, sản lượng xuất khẩu khó có thể tăng thêm được, dẫn đến ảnh hưởng đến kim ngạch xuất khẩu.

Xuất khẩu ở các thị trường chính như Châu Âu, hay Hoa Kỳ đều có sự sụt giảm đáng kể. Cân đối cung cầu và nông sản nói chung có hiện tượng dư thừa về nguồn cung, những áp lực cạnh tranh mạnh… Từ những thực tế trên, Thứ trưởng Trần Tuấn Anh cho rằng các cơ quan chức năng, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp cần có những đánh giá từ đó đưa ra giải pháp để tháo gỡ khó khăn, hoàn thành mục tiêu tăng trưởng, đạt được kim ngạch xuất khẩu đã đề ra.

Cần xác định lại thị trường trọng tâm

Nhiều đại biểu tại Hội nghị cho rằng những nguyên nhân gây ra sự sụt giảm mạnh kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng nông, thủy sản phải kể đến là vướng mắc về thuế, thủ tục thông quan, tỷ giá đồng USD, sức cạnh tranh của doanh nghiệp, sự bão hòa trong cung-cầu... Ông Nguyễn Hoài Nam, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu Thủy sản Việt Nam cho biết, nguyên nhân chủ yếu khiến xuất khẩu mặt hàng thủy sản giảm mạnh là do tỷ giá có diễn biến bất lợi cho thị trường Việt Nam, tỷ giá đồng USD tăng mạnh so với các dồng tiền khác như Euro, đồng Yên nên xuất khẩu thủy sản gặp khó khăn do các nhà nhập khẩu liên tục đề nghị đàm phán giảm giá trong khi giá thành sản xuất trong nước và nhập khẩu nguyên liệu không giảm.

Các kết quả rà soát thuế chống bán phá giá cũng như việc khôi phục sản xuất ở một số nước xuất khẩu lớn như Ấn Độ, Thái Lan cũng gây ra khó khăn không nhỏ cho xuất khẩu thủy sản. Theo ông Nguyễn Hoài Nam, để tháo gỡ khó khăn, đẩy mạnh XK thì cần tiếp tục đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tìm kiếm các thị trường mới, tránh dàn trải, mà cần tập trung vào nội dung, cách làm. Đồng thời đẩy mạnh, phối hợp với các tham tán thương mại, thương vụ của Việt Nam nhằm có thêm thông tin về thị trường xuất khẩu.

Ông Nguyễn Thế Năng, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam, Tổng giám đốc VinaFoods 2 cũng cho biết, thị trường xuất khẩu gạo giảm sâu một phần là do những thị trường lớn của gạo Việt Nam như Indonexia, Philippin đang hướng dần đến tự chủ về lương thực. Sản phẩm gạo trắng của Việt Nam tuy năng suất cao nhưng hiện lại chưa đáp ứng được với nhu cầu của thị trường Châu Phi nên lượng xuất vào thị trường này giảm sút. Để tháo gỡ khó khăn, đẩy mạnh xuất khẩu, đại diện Hiệp hội Lương thực Việt Nam cho rằng, cần phải xác định lại các thị trường trọng tâm mà xuất khẩu gạo Việt Nam hướng đến, xác định và đẩy mạnh các mặt hàng gạo đang là thế mạnh trong xuất khẩu gạo của Việt Nam.

Đồng quan điểm này, ông Lê Văn Ánh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam cũng đề nghị cần phải đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tránh tập trung xuất khẩu sản phẩm sang một thị trường nhất định. Đồng thời, cơ quan chức năng xem xét để giảm chi phí vận tải, các chi phí sản xuất nhằm giảm giá thành, tăng tính cạnh tranh cho sản phẩm.

Tiếp thu ý kiến đóng góp từ phía các doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng, Thứ trưởng Trần Tuấn Anh đề nghị các cơ quan quản lý nhà nước phối hợp chặt chẽ với các hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp triển khai đồng bộ các giải pháp trước mắt và lâu dài từ khâu sản xuất đến thị trường tiêu thụ để đảy mạnh xuất khẩu nhóm hàng nông sản, thủy sản trong những tháng còn lại của năm 2015 và các năm tiếp theo. Đồng thời, các bên cần nghiên cứu đưa ra các giải pháp về quy hoạch, phát triển sản xuất, nâng cao tính cạnh tranh của sản phẩm...

Thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục rà soát, đánh giá, báo cáo Chính phủ, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thực hiện Nghị quyết 19 của Thủ tướng Chính phủ hướng tới tạo điều kiện thuận lợi về thủ tục xuất khẩu nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp xuất khẩu.

(Thanh Huyền)