Công tác thương vụ: Nhìn vào hạn chế để khắc phục

Thiếu tham tán tại một số nước, cán bộ thương vụ không biết tiếng địa phương, thiếu kinh phí hoạt động… là một vài chấm phá về sự khó khăn của các thương vụ Việt Nam tại nước ngoài được chỉ ra tại Hội nghị tham tán thương mại 2013 do Bộ Công thương tổ chức sáng 18/12, tại Hà Nội.

Công tác thương vụ: Nhìn vào hạn chế để khắc phục

Theo báo cáo nhanh của Bộ Công thương, 11 tháng đầu năm 2013 cả nước đã xuất khẩu được 121,023 tỷ USD, tăng 12,6% so với cùng kỳ; trong đó riêng khối FDI (không tính dầu thô) ước đạt 74,56 tỷ USD. Kim ngạch nhập khẩu 11 tháng đầu năm 2013 ước đạt 121,12 tỷ USD. Cán cân thương mại tính đến hết tháng 11, cả nước nhập siêu khoảng 96 triệu USD.

Tuy nhiên, đánh giá sâu hơn vào công tác xúc tiến thương mại, hợp tác đầu tư, đẩy mạnh xuất khẩu và hoạt động của các cơ quan đại diện/ thương vụ… tại nước ngoài vẫn còn nhiều hạn chế. Điều này có thể kể rõ, rất nhiều thị trường xuất khẩu tiềm năng chưa đem lại hiệu quả tương xứng như kỳ vọng. Các vụ kiện chống bán phá giá, tranh chấp thương mại chưa được hạn chế; công tác khai phá thị trường mới, đẩy mạnh quan hệ xúc tiến các thị trường truyền thống, trọng điểm chưa được đầu tư và hoạt động đúng mức.

Lí giải những yếu kém trong công tác thương vụ, lãnh đạo Bộ Công thương thẳng thắn chỉ ra 4 điểm yếu. Một là vấn đề tài chính, do thiếu kinh phí (ăn ở, đi lại, hoạt động…) khiến nhiều thương vụ chưa làm tròn công tác xúc tiến. Hai là nhân sự, nhiều thị trường thiếu hẳn cán bộ thương vụ hoặc không tìm được người thay thế như Indonesia, Trung Quốc. Nhiều cán bộ thương vụ không biết tiếng bản địa, khó khăn trong giao dịch, tìm kiếm đối tác, tìm hiểu thị trường hoặc không kiêm nổi các thị trường kiêm nhiệm. Ba là do những yếu tố bất ổn chính trị, nhất là khu vực Trung Đông, Bắc Phi khiến nhiều thương vụ gần như tê liệt. Bốn là chuyên môn, nhiều thương vụ thiếu cán bộ hoặc cán bộ do kiêm nhiệm khiến công tác xúc tiến thương mại khó đi vào chiều sâu.

Phát biểu chỉ đạo hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam chia sẻ: Dự kiến kim ngạch xuất khẩu cả năm 2013 ước đạt 133,5 tỷ USD, đây là một trong những nỗ lực rất lớn của cán bộ thương vụ tại nước ngoài. Trong bối cảnh kinh tế khó khăn như hiện nay, kinh phí hoạt động của các thương vụ nước ngoài lại càng bị eo hẹp nhưng các cán bộ thương vụ đã vượt khó để hoàn thành nhiệm vụ được giao là nỗ lực rất lớn. Trong khi đó, nội tại Bộ Công thương cũng có những vấn đề rất nóng được dư luận cả nước quan tâm như điện/ thủy điện; giá bán lẻ xăng dầu, gas; vấn đề khai khoáng; chống hàng giả và gian lận thương mại…

Tuy nhiên, cũng như những vấn đề chung của nền kinh tế hiện nay là tái cơ cấu khối DNNN; giải quyết nợ xấu; tăng cường xuất khẩu, thúc đẩy tăng trưởng và chúng ta đã nhận diện được khó khăn, đồng thời đề ra giải pháp cụ thể để xử lý. Nhìn vào sự thật, trong số 133 tỷ USD xuất khẩu, có bao nhiêu % công sức của cán bộ thương vụ? Chắc kim ngạch của Samsung và Intel có được không phải do công của chúng ta. Hoặc câu chuyện kinh phí cho cán bộ thương vụ đang rất lớn, “một anh ở ngoài bằng vài anh trong nước” chúng ta cần nhìn nhận sao cho công tâm.

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cho rằng, để giải quyết những khó khăn của nền kinh tế chúng ta cần thời gian. Trong đó đổi mới chính sách, nếu cần đổi mới cả tư duy là việc phải làm. Do vậy, với công tác thương vụ, xúc tiến thương mại, kêu gọi đầu tư hợp tác sản xuất, nhất là sản xuất công nghiệp, hàng phụ trợ trong năm 2014 được coi là bước đột phá trong xuất khẩu. “Tôi cũng được anh em chuẩn bị bài phát biểu sẵn, nhưng tôi muốn nói vo trên tinh thần chia sẻ khó khăn cùng anh em ngành Công thương. Trong bối cảnh đất nước khó khăn như hiện nay, rất cần các cán bộ thương vụ lăn lộn và hết lòng với công việc, phấn đấu để đưa đất nước ta đi lên…”, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam chia sẻ.

Cảm ơn sự chia sẻ hết sức thân tình của Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng nhấn mạnh: Trong năm 2014, công tác xúc tiến thương mại, đẩy mạnh xuất khẩu được coi là mũi nhọn của nền kinh tế, nếu công tác xuất khẩu khó khăn sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến ổn định kinh tế vĩ mô và tăng trưởng GDP. Có thể coi đây là nhiệm vụ lớn lao nhưng cũng hết sức nặng nề của ngành Công thương và vai trò của các thương vụ, các tham tán thương mại, trưởng đại diện các cơ quan xúc tiến đầu tư tại nước ngoài…

Theo Bộ Công thương, tính đến hết năm 2013, Việt Nam có 55 thương vụ; 7 chi nhánh thương mại và 1 trung tâm xúc tiến thương mại trải đều trên 5 châu lục với 122 cán bộ. Hiện Việt Nam có mối quan hệ thương mại với khoảng 200 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó các thị trường Mỹ, EU, Nga, Trung Quốc, Nhật Bản, Asean vẫn là những đối tác thương mại truyền thống. Trong khi Châu Phi, Mỹ La Tinh và Châu Đại Dương là những thị trường thương mại đầy tiềm năng cho hàng hóa Việt Nam thời gian tới.

(Nam Phương)