Đã đến lúc cần dỡ bỏ trần chi phí quảng cáo?

Quy định khống chế mức chi phí quảng cáo, khuyến mại trong các chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp có từ 15 năm nay đã “trói tay” khiến các doanh nghiệp (DN) bị hạn chế năng lực cạnh tranh, gây tổn thất cho nền kinh tế. Sau nhiều lần cộng đồng DN đề nghị dỡ bỏ quy định này, nhưng đến nay sự bất hợp lý này vẫn tồn tại khiến hàng triệu DN bị ảnh hưởng.

Cộng đồng DN lo ngại  việc áp trần chi phí quảng cáo đang trở thành nghịch lý trong môi trường kinh doanh tại Việt Nam.Cộng đồng DN lo ngại việc áp trần chi phí quảng cáo đang trở thành nghịch lý trong môi trường kinh doanh tại Việt Nam.

Trong hơn 10 năm qua, nhiều nghiên cứu, phân tích, kiện nghị của DN, các hiệp hội DN và cá nhà nghiên cứu đã cho thấy sự cần thiết phải dỡ bỏ mức khống chế chi phí quảng cáo, khuyến mại nhằm dành cho DN quyền chủ động và tự do kinh doanh. Dỡ bỏ trần chi phí quảng cáo cũng là hành động đúng đắn để tháo gỡ khó khăn cho DN, khuyến khích DN phát triển sản xuất, kinh doanh và xây dựng quảng bá thương hiệu. Tuy nhiên, Luật thuế thu nhập doanh nghiệp sửa đổi năm 2013 vẫn quy định mức khống chế 15% trên tổng chi phí.

Theo ông Phạm Thành Minh - Tổng thư ký Hiệp hội Quảng cáo Hà Nội,  quảng cáo là một trong những công cụ để DN xây dựng thương hiệu một cách hữu hiệu nên nếu bị hạn chế trần chi phí như vậy họ sẽ không có công cụ tốt để xây dựng thương hiệu. Việc áp trần 15% sẽ khiến các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực quảng cáo bị giảm doanh thu vì vậy sẽ không thể đầu tư để phát triển con người và công nghệ để có sáng tạo và thực hiện các dự án lớn.

“Hiện nay, Việt Nam đang khuyến khích các DN, tổ chức cùng tham gia vào công tác xã hội hóa, nhiều DN đang bỏ nhiều tiền của vào đầu tư xã hội hóa và coi đây là phương thức để quảng bá hình ảnh của mình. Nếu áp trần chi phí quảng cáo thì các DN không thể sử dụng chi phí này và như vậy sẽ gây thất thu cho nhà nước, bên cạnh đó các chương trình văn hóa xã hội trên phương tiện truyền thông cũng nghèo nàn, ít có chương trình quảng cáo hay, ảnh hưởng đến hành vi ngươi tiêu dùng. Trong khi các nước trên thế giới họ bỏ trần quảng cáo thì Việt Nam lại áp dụng trần, đi ngược với xu hướng chung của thế giới” - ông Minh chia sẻ.

Việc dỡ bỏ mức khống chế chi phí quảng cáo, khuyến mại còn giúp Việt Nam hội nhập, cải thiện môi trường đầu tư, thu hút mạnh mẽ các nguồn đầu tư nước ngoài, cạnh tranh có hiệu quả với các thị trường khác trong khu vực và thế giới. Đại diện cho Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam, ông Lê Bá Cơ – Phó Chủ tịch Hiệp hội cho rằng, trong điều kiện Việt Nam đang tham gia vào các hiệp định chung trong khu vực và trên thế giới thì việc quảng cáo là cần thiết để phát huy tính cạnh tranh với doanh nghiệp nước ngoài khi nằm trong xu thế này. Các chi phí của doanh nghiệp nên để doanh nghiệp được quyền chủ động và tự quyết định.

Đồng quan điểm này, ông Hàn Mạnh Tiến, Chủ tịch Hội các nhà quản trị doanh nghiệp Việt Nam bày tỏ lo ngại rằng việc áp trần đang trở thành nghịch lý trong môi trường kinh doanh tại Việt Nam khiến cộng đồng DN lo lắng. Chính sách này hiện đang can thiệp quá sâu vào quá trình kinh doanh của các DN. “Có nhiều sản phẩm chúng tôi phải xây dựng thương hiệu từ trước chứ không phải khi bán sản phẩm ra rồi mới xây dựng thương hiệu. Trong bối cảnh cạnh tranh khó khăn như hiện nay, việc áp trần là không phù hợp. Chi phí quảng cáo được trích từ lợi nhuận trong hoạt động sản xuất kinh doanh của DN, cớ gì lại cấm họ làm như vậy?” Về ảnh hưởng của việc khống chế trần quảng cáo đối với các DN có vốn FDI, ông Tiến cho rằng quy định này hầu như không có tác dụng. Bởi vì hầu hết các công ty liên quốc gia đều sản xuất các chương trình quảng cáo tại nước ngoài và thuê phát sóng tại Việt Nam, thậm chí cũng phát sóng trong các chương trình quốc tế.

Theo bà Nguyễn Thanh Hà, Phó tổng thư ký Hiệp hội quảng cáo Việt Nam thì những người làm chính sách cần phải hiểu rõ quảng cáo là gì và tại sao các DN cần đến quảng cáo. Theo bà Hà, hiện nay các DN làm trong lĩnh vực sản xuất và dịch vụ là cần đến quảng cáo nhất, bởi người tiêu dùng cần được nhận biết sản phẩm trước khi họ quyết định mua gì. Bên cạnh đó, các DN cũng cần phải duy trì mối quan hệ giữa người sản xuất và người tiêu dùng. Vì lý do đó, nhiều DN khi mới tham gia kinh doanh đã chịu chấp nhận bỏ khoản tiền lớn để làm quảng cáo, thậm chí chịu lỗ trong vài năm đầu để xây dựng hình ảnh thương hiệu. Khi có DN nhận thức đúng về quảng cáo và biết cách sử dụng chi phí quảng cáo để làm sợi dây kết nối giữa sản xuất - tiêu dùng sẽ giúp lưu thông sản phẩm và phát triển sản xuất kinh doanh.

Ngành quảng cáo Việt Nam ra đời muộn hơn trên thế giới, các DN nước ngoài đã có hiểu biết về lợi ích của quảng cáo hàng trăm năm nay vì vậy khi ra đời một sản phẩm họ đã tính đến chi phí quảng cáo trong sản phẩm đó rồi. Vì vậy, khi Việt Nam ra quy định không chế chi phí quảng cáo thì chúng ta cũng không thu được xu tiền thuế nào. Cũng theo bà Hà, 80-90% chi phí quảng cáo nằm ở chi phí sản xuất ra các sản phẩm quảng cáo, nhưng DN nước ngoài không sản xuất ở Việt Nam, và khi chúng ta áp trần quảng cáo 15% thì thậm chí 10-20% chi phí còn lại họ cũng không dùng vào phát sóng trên các kênh truyền hình của Việt Nam, mà phát sóng trên các kênh quốc tế. “Trong khi thu nhập từ ngành quảng cáo của Việt Nam chưa đóng góp nhiều cho GDP, nếu các DN thấy rằng họ vẫn đủ chi phí cho hoạt động quảng bá của DN, vậy tại sao chúng ta không khuyến khích mà lại khống chế? Ngành nghề nào cũng có sạn, nhưng đó là công việc của cơ quan quản lý nên sử dụng hậu kiểm để kiểm soát, chứ không phải cái gì không quản lý được là cấm, hạn chế”, bà Hà chia sẻ.

Đứng trên góc độ bảo vệ người tiêu dùng, ông Vương Ngọc Tuấn, Phó tổng thư ký Hội tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng Việt nam cho rằng, 2 trong 8 quyền cơ bản của người tiêu dùng là quyền được lựa chọn và quyền tiếp cận thông tin đầy đủ, chính xác. Nếu khống chế trần quảng cáo sẽ gây thiệt hại trực tiếp đến các DN, đặc biệt là các DN vừa và nhỏ, những DN chiếm phần đông tại Việt Nam. Các DN mới ra đời đều muốn đưa sản phẩm đến người tiêu dùng nhưng nếu bị khống chế trần sẽ khiến họ gặp khó khăn trong việc cung cấp thông tin tới người tiêu dùng.

Về việc các nhà hoạt định chính sách lo lắng DN tung nhiều tiền vào quảng cáo sẽ khiến tăng giá bán, ông Tuấn cho rằng suy nghĩ như vậy là thiển cận. Bởi theo cơ chế thị trường, các DN đều biết tính toán giữa chi phí quảng cáo và doanh thu, nếu tăng giá bán quá cao so với đối thủ thì họ sẽ không bán được hàng hóa. Vì vậy, khi hoạch định chính sách không nên áp trần chỉ vì lo giá thành bị đẩy lên vì quảng cáo. Ngược lại, càng có nhiều quảng cáo, người tiêu dùng càng có nhiều thông tin để lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu của mình. Bỏ trần chi phí quảng cáo sẽ mang lại quyền được thông tin và quyền được lựa chọn của người tiêu dùng theo Luật Bảo vệ Quyền lợi Người tiêu dùng Việt Nam.

Như vậy, với quy định áp trần chi phí quảng cáo, khuyến mại 15%, dường như chính sách đang đứng 1 bên và cộng đồng doanh nghiệp, người tiêu dùng đứng 1 bên. Đã đến lúc các quy định về áp trần chi phí quảng cáo, khuyến mại nên được gỡ bỏ, bởi nó sẽ mang lại lợi ích cho Việt Nam ở cả 3 góc độ: Lợi ích cho nền kinh tế, cho người tiêu dùng và cho cộng đồng doanh nghiệp.

Thấu hiểu những khó khăn của DN, mới đây Bộ Tài chính đã trình Chính phủ và đề xuất lên Quốc hội dỡ bỏ trần chi phí quảng cáo, khuyến mại, nhằm tạo điều kiện cho DN quảng bá hình ảnh, nâng cao năng lực cạnh tranh, tăng sức mua và phát triển thị trường. Hy vọng, vào ngày 20/10 tới đây khi kỳ họp Quốc hội diễn ra, những kiến nghị và nguyện vọng chính đáng của cộng đồng DN trong hơn chục năm qua sẽ được xem xét và "cởi trói", tạo ra tiếng nói đồng thuận giữa nhà hoạch định và những người thực hiện chính sách.

(Thanh Huyền)