Khó tiêu thị nội địa, xi măng chuyển hướng xuất khẩu

Trong tháng 1/2014, xi măng tiêu thụ nội địa ước chỉ đạt 2,93 triệu tấn; xuất khẩu clinker và xi măng ước đạt 0,82 triệu tấn.
Ảnh minh họa.Ảnh minh họa.

Do khó khăn chung của nền kinh tế cả nước, đặc biệt là sự trầm lắng của thị trường bất động sản, xi măng tiêu thụ giảm mạnh. Nếu như theo quy hoạch phát triển ngành Xi măng giai đoạn 2011-2020, dự báo nhu cầu tiêu thụ xi măng đến năm 2015 đạt mức 75-76 triệu tấn, đến năm 2020 đạt mức 93-95 triệu tấn. Trong khi đó, thực tế lại khó có thể đạt được mức này khi năm 2013, toàn ngành công nghiệp xi măng đã tiêu thụ hơn 61 triệu tấn xi măng và clinker, trong đó xi măng tiêu thụ nội địa đạt 46,05 triệu tấn. Sang tháng 1/2014, xi măng tiêu thụ nội địa ước chỉ đạt 2,93 triệu tấn. 

Tất nhiên, không phải đến khi bất động sản "đóng băng” mà từ nhiều năm trước, sản xuất xi măng liên tục ở trong tình trạng cung vượt cầu. Tiêu thụ trong nước giảm, khiến ngành xi măng càng cần tập trung vào xuất khẩu hơn. Năm 2013, Việt Nam xuất khẩu tới 14 triệu tấn xi măng trong tổng số 62 triệu tấn sản xuất, nghĩa là khoảng 23% lượng xi măng đã được xuất đi nước ngoài, chủ yếu là xuất khẩu đi các nước Malaysia, Indonesia, Trung Đông... Trong tháng 1/2014, xuất khẩu clinker và xi măng ước đạt 0,82 triệu tấn, trong đó, xuất khẩu xi măng ước đạt 170 nghìn tấn. 

Xuất khẩu với số lượng tăng kỉ lục, góp phần giải quyết đầu ra cho ngành hàng này, tuy nhiên hiệu quả kinh tế từ xuất khẩu xi măng vẫn còn ở mức thấp. Hiện giá xuất khẩu xi măng của Việt Nam vẫn thấp hơn 10-20% so các nước trong khu vực với giá xuất khẩu trung bình là 54,5USD/tấn xuất ngay tại nhà máy, tương đương 1,1- 1,2 triệu đồng/tấn. Còn với Clinker, giá xuất khẩu của Thái Lan là 40USD/tấn thì chúng ta đang bán 38-39USD/tấn.

Sở dĩ bán được giá rẻ là do các doanh nghiệp xi măng đang có lợi thế sở hữu mỏ đá vôi với giá rẻ. Chỉ riêng việc được cấp mỏ, doanh nghiệp đã nghiễm nhiên được hưởng tới 30% lợi thế, so với việc phải mua nguyên liệu từ nước ngoài. Thiết nghĩ, trong khi xi măng bị coi là ngành "bán rẻ" tài nguyên đất nước và không được khuyến khích xuất khẩu, Chính phủ nên có cơ chế quy hoạch "để dành" tài nguyên, khuyến khích nhập khẩu của nước ngoài và định giá khai thác tài nguyên một cách hợp lý.

(T.Hương)