Nâng cao vai trò đầu tàu của các DNNN

Ngày 25/11, Trong doanh sách 500 DN hàng đầu Việt Nam, Doanh nghiệp Nhà nước đã áp đảo Top 10. Và ngày 27/11, “Nghị quyết về việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực hiện chính sách, pháp luật quản lý, sử dụng vốn, tài sản nhà nước tại tập đoàn, tổng công ty nhà nước” cũng đã được Quốc hội thông qua. Như vậy vai trò của các tập đoàn nhà nước hiện nay đã được kỳ vọng là những đầu tầu của nền kinh tế trong lúc các DN nhỏ và vừa gặp khó khăn…

Tập đoàn Dầu khí là DNNN đi đầu trong sử dụng vốn trong kinh doanh.Tập đoàn Dầu khí là DNNN đi đầu trong sử dụng vốn trong kinh doanh.

“Cởi trói” có điều kiện

Theo Nghị quyết nêu rõ, tập đoàn, tổng công ty nhà nước được phép kinh doanh đa ngành - đây vốn là điều nhiều tập đoàn đã vượt rào và bị nhiều phàn nàn nhất - nhưng phải xác định và tập trung cao vào ngành sản xuất, kinh doanh chính. Chính phủ phải quy định cụ thể các điều kiện, tiêu chuẩn, quy mô của tập đoàn, tổng công ty nhà nước (DNNN) được đầu tư sang các lĩnh vực khác. Chấn chỉnh kịp thời các lệch lạc trong quản lý, điều hành và sử dụng vốn thời quan qua như kinh doanh vào nhiều lĩnh vực quá “xa lạ” với chuyên môn gây thất thoát nguồn lực. Ngoài ra Quốc hội yêu cầu Chính phủ đẩy nhanh tiến độ sắp xếp, đổi mới DNNN.

Một trong những yêu cầu sắp xếp, đổi mới DNNN, cần lựa chọn hình thức thích hợp giữa mô hình cổ phần hóa và mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một hoặc hai thành viên trở lên. Sớm có giải pháp xử lý sớm, kiên quyết, dứt điểm các DNNN hoạt động không hiệu quả, thua lỗ kéo dài nhiều năm, không có khả năng phục hồi, cần thiết thì áp dụng quy định của pháp luật về phá sản, làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân để xử lý theo đúng pháp luật.

Nhiều đại biểu QH cho rằng, muốn giám sát các DNNN thì cần công khai cả phân phối lợi nhuận của các tập đoàn. Muốn nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng vốn, tài sản nhà nước tại các tập đoàn, tổng công ty nhà nước Quốc hội cũng yêu cầu Chính phủ tiến hành rà soát, sửa đổi, bổ sung kịp thời, hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật theo thẩm quyền để điều chỉnh toàn diện, đồng bộ và thống nhất các vấn đề quản lý, quản trị doanh nghiệp, sử dụng vốn, tài sản nhà nước tại các DNNN.

Bên cạnh đó, Chính phủ cần có quy định cụ thể về chế độ báo cáo và công khai minh bạch kết quả hoạt động bao gồm cả phân phối lợi nhuận của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước trên cơ sở các tiêu chí đã được xác định rõ ràng làm cơ sở kiểm tra, kiểm soát, thanh tra và giám sát. Theo kinh nghiêm quốc tế, phải đánh giá mô hình tổ chức và hoạt động của Tổng công ty đầu tư kinh doanh vốn nhà nước để có định hướng và giải pháp phát huy vai trò của loại hình doanh nghiệp này. Cần sớm ban hành văn bản quy phạm pháp luật riêng để điều chỉnh hoạt động đặc thù của Tổng công ty đầu tư kinh doanh vốn nhà nước (mô hình tập đoàn hiện nay)…

Theo báo cáo giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, tổng nguồn vốn của 90 tập đoàn, tổng công ty nhà nước đến 31/12/2008 là 1 triệu 241 nghìn tỷ đồng. Chỉ tính riêng trong năm 2008, khối doanh nghiệp nhà nước mà nòng cốt là các tập đoàn, tổng công ty, đã đóng góp gần 40% giá trị GDP, tạo ra 39,5% giá trị sản xuất công nghiệp, trên 50% kim ngạch xuất khẩu và 28,8% tổng thu nội địa, không kể thu từ dầu thô và thuế xuất nhập khẩu. Như vậy, về vốn và nguồn lực các DNNN đã chiếm ưu thế và được cởi trói tối đa. Chính vì vậy vai trò đầu tầu kinh tế của khối DNNN này trong thời kỳ suy thoái là đặc biệt quan trọng. Dự báo của các tổ chức tài chính thế giới cho răng, năm 2010 Việt nam có thể tăng trưởng trên 6%, và thành công này chỉ có được nếu có sự “dẫn dắt” của các DNNN…

*Khối kinh tế Nhà nước hiện chiếm tới 46,4% trong VNR500. Trong đó, 10 doanh nghiệp đầu tiên đều đạt doanh thu trên 1 tỷ USD, đóng góp hơn 10% tổng thu ngân sách nhà nước năm 2008. Quy mô của các DN trong top 10 cũng tăng đáng kể và ngày càng thu hẹp khoảng cách với thế giới. Cả 10 doanh nghiệp này đều đủ tiêu chí lọt vào bảng xếp hạng Fortune500 về doanh thu.

Sự vượt lên của khối doanh nghiệp tư nhân với tỷ lệ 30%, khu vực kinh tế này đã cho thấy khả năng bắt kịp quá trình hội nhập kinh tế khu vực và thế giới. Những DN có vốn sở hữu tư nhân lớn hơn hoặc bằng 51% để được xếp hạng trong Top 500, doanh thu tối thiểu của DN phải đạt 1.000 tỷ đồng và vào Bảng xếp hạng DN tư nhân, doanh thu tối thiểu của DN cũng phải đạt 450 tỷ đồng. Xem chi tiết danh sách các DN và doanh thu tại websites www.vnr500.com.vn.

(Việt Hoàng)