Nhiều kiến nghị về thuế đề cập trong Sách Trắng 2014

Theo Phòng Thương mại Châu Âu (EuroCham) tại Việt Nam, trong cuốn Sách Trắng 2014 vừa công bố ngày hôm qua (11/11) các doanh nghiệp châu Âu đánh giá cao mối quan hệ và sự hợp tác chặt chẽ giữa Chính phủ và EuroCham. Các doanh nghiệp châu Âu ghi nhận rằng các cơ quan chức năng đã thay đổi tích cực trong các lĩnh vực ưu đãi thuế, nhân lực và du lịch có trách nhiệm. 

Toàn cảnh buổi họp báo ra mắt Sách Trắng 2014 do EuroCham tổ chức ngày 11/11. Ảnh: PV.Toàn cảnh buổi họp báo ra mắt Sách Trắng 2014 do EuroCham tổ chức ngày 11/11. Ảnh: PV.

Theo EuroCham việc bãi bỏ Thông tư 197 liên quan đến các yêu cầu nhập khẩu và việc thông qua Luật Giá được xem là những bước đi đáng hoan nghênh. Tuy nhiên bên cạnh đó vẫn có một số quan ngại và EuroCham mong muốn sự hợp tác chặt chẽ hơn nữa giữa Chính phủ và khu vực tư nhân.

Chủ tịch EuroCham Preben Hjortlund nhấn mạnh: “Mặc dù một số ngành đã có khuôn khổ pháp lý đầy đủ nhưng thách thức chính vẫn xoay quanh việc thực hiện các quy định này. Điều này phần lớn là do sự chậm trễ trong việc ban hành các văn bản hướng dẫn thực thi luật và việc chính quyền địa phương các cấp có cách hiểu và áp dụng các quy định của pháp luật khác nhau”.

Chẳng hạn, Nghị định 102/2010/NĐ-CP ngày 1/10/2010 của Chính phủ quy định rõ rằng DN đã thành lập ở Việt Nam mà sở hữu nước ngoài không quá 49% vốn điều lệ có thể hưởng các điều kiện đầu tư như đối với nhà đầu tư trong nước. Tuy nhiên các DN thành viên của EuroCham cho rằng không có một sự nhất quán trong việc diễn giải và áp dụng luật ở các cơ quan cấp giấy phép đầu tư tại địa phương. Một số cơ quan còn cho rằng có các công ty Việt Nam trở thành công ty có vốn sở hữu nước ngoài bất kể tỷ lệ vốn sở hữu nước ngoài là bao nhiêu.

Thuế là một chủ đề được thảo luận xuyên suốt trong cuốn Sách Trắng năm nay. Các vấn đề xung quanh chính sách ưu đãi thuế cũng được nhiều ngành nêu lên, đặc biệt là việc triển khai trong thực tế. Các thành viên EuroCham cho rằng các quy định hiện hành không cho phép áp dụng chính sách ưu đãi thuế một cách thống nhất. Trên thực tế, chính sách ưu đãi thuế đã thực sự trở thành một hệ thống phi thể thức, trong đó có việc áp dụng phần lớn tùy thuộc vào các cơ quan thuế địa phương qua các diễn giải của họ về cơ sở cấp ưu đãi.

Ví dụ danh sách các khu vực được hưởng điều kiện đầu tư thuận lợi và ưu đãi hiện nay vừa được quy định trong các văn bản pháp luật về đầu tư, vừa được quy định trong pháp luật về thuế, bao gồm thuế nhập khẩu, thuế thu nhập doanh nghiệp.

Do có sự chồng chéo như vậy nên các cơ quan thuế chỉ áp dụng điều kiện thuận lợi và ưu đãi về đầu tư chiếu theo pháp luật về thuế chứ không áp dụng những quy định thuận lợi hơn theo Luật Đầu tư.

EuroCham kiến nghị Chính phủ soạn thảo một Nghị định hướng dẫn cụ thể việc triển khai Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp bao gồm những hướng dẫn chi tiết về việc áp dụng các chính sách ưu đãi thuế.

Thuế tiêu thụ đặc biệt cũng được thảo luận chi tiết trong ấn phẩm này. Tiểu ban Rượu vang và Rượu mạnh của EuroCham chỉ ra rằng mặc dù thuế tiêu thụ đặc biệt hiện hành đối với rượu là phù hợp với các cam kết WTO của Việt Nam, nhưng mức tăng thuế trên 20%/năm 2013 đối với mặt hàng rượu sau đợt cắt giảm thuế suất theo cam kết WTO (thuế suất nhập khẩu đối với rượu mạnh giảm từ 48% xuống còn 45%, trong khi thuế tiêu thụ đặc biệt tăng từ 45% lên 50%) lại làm giảm lợi ích từ việc cắt giảm thuế nhập khẩu.  

EuroCham cho rằng, EU và Việt Nam đang trong quá trình đàm phán Hiệp định Thưong mại tự do (Hiệp định FTA). Hiệp định này dự kiến sẽ hoàn tất và được ký kết vào cuối năm 2014. Theo Hiệp định FTA, GDP của Việt Nam ước tính sẽ tăng hơn 15%, tiền lương thực tế của người lao động có tay nghề có thể tăng khoảng 12%... Tuy nhiên, những lợi ích tiềm năng từ FTA có thể bị suy giảm nếu Việt Nam không cam kết hoàn toàn và bảo đảm thực thi hiệu quả các quy định thưong mại quốc tế.

Theo cam kết WTO, từ năm 2012, các nhà đầu tư nước ngoài có quyền thành lập công ty mới 100% vốn nước ngoài tại Việt Nam. Ngoài ra, Nghị định 58/2012/NĐ-CP ngày 20/7/2012 cho phép các nhà đầu tư nước ngoài sở hữu 100% vốn điều lệ của công ty chứng khoán đang hoạt động, hoặc thành lập một công ty môi giới mới 100% vốn nước ngoài. Tuy nhiên, tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong các doanh nghiệp Việt Nam (trừ công ty chứng khoán) vẫn còn giới hạn ở mức 49% theo quy định hiện hành. Do đó, EuroCham rất hoanh nghênh Bộ Tài chính đang soạn thảo quyết định trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt cho phép người nước ngoài tăng tỷ lệ nắm giữ cổ phiếu ở các ngành kinh doanh "không điều kiện" lên mức tối đa 60%.

(Quang Minh)