Tìm chỗ đứng cho ngành công nghiệp phụ trợ ô tô

Quy hoạch phát triển ngành công nghiệp ôtô Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 vừa được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đã chỉ rõ mục tiêu phấn đấu trở thành nhà cung cấp linh kiện, phụ tùng trong chuỗi sản xuất công nghiệp ôtô thế giới, góp phần vào tăng trưởng kinh tế và thúc đẩy sự phát triển của các ngành công nghiệp khác. 

Lễ công bố chiến lược và quy hoạch phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam.Lễ công bố chiến lược và quy hoạch phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam.

Vẫn còn cơ hội

Theo báo cáo của Bộ Công Thương tại Hội nghị phổ biến chiến lược và quy hoạch phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam diễn ra sáng nay 26/8, qua gần 20 năm xây dựng phát triển và gần 10 năm thực hiện quy hoạch lần đầu (2004 - 2014), ngành công nghiệp ôtô Việt Nam chưa đạt được mục tiêu như mong muốn. Tỷ lệ nội địa hóa đến nay mới đạt bình quân khoảng 7 - 10% đối với xe con và 35 - 40% đối với xe tải nhẹ. Trong khi đó, giá bán xe vẫn ở mức cao so với các nước trong khu vực.

Ngành công nghiệp phụ trợ bước đầu đã hình thành, cung cấp được một số phụ tùng cho sản xuất, lắp ráp ôtô trong nước. Nhưng số doanh nghiệp sản xuất linh kiện không phát triển, tỷ lệ nội địa hoá chỉ đạt dưới 15%. Theo cam kết gia nhập Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN (AFTA), từ năm 2018, thuế nhập khẩu đối với ôtô nguyên chiếc từ các nước ASEAN sẽ giảm về mức 0%. Theo đánh giá của các doanh nghiệp ô tô, khi hàng rào thuế nhập bị bãi bỏ, công nghiệp ô tô Việt Nam khó có chỗ đứng, nhưng ngành phụ tùng thì có thể còn một cơ hội phát triển.

Đó là lý do chiến lược quy hoạch ngành công nghiệp ô tô lần 2 đưa ra mục tiêu tổng quát là phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam trở thành ngành công nghiệp quan trọng của đất nước, đáp ứng tối đa nhu cầu thị trường nội địa về các loại xe tải, xe khách thông dụng và một số loại xe chuyên dùng. Đặc biệt, Việt Nam phấn đấu trở thành nhà cung cấp link kiện, phụ tùng và một số cụm chi tiết có giá trị cao trong chuỗi sản xuất công nghiệp ô tô thế giới, góp phần vào tăng trưởng kinh tế và thúc đẩy sự phát triển của các ngành công nghiệp khác.

Cụ thể, giai đoạn đến năm 2020, Việt Nam sẽ cơ bản hình thành ngành công nghiệp hỗ trợ cho sản xuất ô tô, đáp ứng 30 - 40% nhu cầu linh kiện, phụ tùng của sản xuất, lắp ráp xe ô tô trong nước. Việt Nam cũng sẽ chế tạo được một số chi tiết quan trọng trong bộ phận truyền động, hộp số, động cơ, nhất là cho xe khách và xe tải nhẹ. Nhờ đó, ngành công nghiệp phụ trợ ô tô của Việt Nam sẽ từng bước tham gia hệ thống cung ứng các linh kiện, phụ tùng trong chuối giá trị toàn cầu của công nghiệp ô tô thế giới.

Trong giai đoạn 2021 - 2025, Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển công nghiệp hỗ trợ ô tô, đảm bảo cung ứng 40 - 50% nhu cầu trong nước, đồng thời đẩy mạnh xuất khẩu, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu của ngành công nghiệp ô tô khu vực và thế giới.

Ông Dương Đình Giám, Viện trưởng Viện nghiên cứu chiến lược, chính sách công nghiệp, Bộ Công thương cho biết: "Chiến lược đề ra đến giai đoạn 2026 - 2030, công nghiệp hỗ trợ sẽ phát triển cả về quy mô sản lượng và chủng loại sản phẩm, đảm bảo cung ứng trên 50% về giá trị nhu cầu linh kiện, phụ tùng phục vụ sản xuất lắp ráp ô tô trong nước, phấn đấu trở thành nơi cung cấp quan trọng một số linh kiện, phụ tùng cho ngành công nghiệp ô tô khu vực và thế giới".

Cần chính sách đồng bộ

Theo ông Vũ Mạnh Quân, Vụ trưởng Vụ Công nghiệp nặng, Bộ Công thương, để hiện thực hóa mục tiêu này cần phải tăng cường hợp tác giữa các doanh nghiệp trong nước với các hãng ô tô lớn trong sản xuất, chế tạo phụ tùng, linh kiện cho lắp ráp xe thành phẩm, tiến tới phục vụ xuất khẩu. Trong đó sẽ ưu tiên tham gia chế tạo các chi tiết, linh kiện quan trọng như bộ truyền động, hộp số, động cơ, thân vỏ xe...

Một số trung tâm, cụm liên kết công nghiệp ô tô tập trung sẽ được hình thành trên cơ sở tổ chức, sắp xếp lại sản xuất. Đẩy mạnh hợp tác, liên kết giữa các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp ô tô, các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, các cơ sở nghiên cứu phát triển và các cơ sở đào tạo thuộc mọi thành phần kinh tế để nâng cao hiệu quả đầu tư và tăng cường khả năng chuyên môn hóa.

Về chính sách ưu đãi, sẽ áp thuế suất nhập khẩu ở mức trần các cam kết thuế quan mà Việt Nam đã tham gia đối với các loại phụ tùng, linh kiện cần khuyến khích đầu tư sản xuất và các loại phụ tùng, linh kiện sản xuất trong nước đáp ứng được yêu cầu về chất lượng và số lượng. Các doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, xuất khẩu linh kiện, phụ tùng và xe nguyên chiếc sẽ được được áp chính sách tín dụng xuất khẩu, được hưởng các chế độ ưu đãi của chương trình xúc tiến thương mại quốc gia, chương trình cơ khí trọng điểm.

Bên cạnh đó, dự án sản xuất linh kiện, phụ tùng ô tô được vay vốn tín dụng đầu tư phát triển của nhà nước với lãi suất thấp nhất theo từng thời kỳ. Các doanh nghiệp cũng được hưởng ưu đãi theo đề án "Trợ giúp phát triển DNVVN trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ" của Chính phủ.

Tuy nhiên, theo đại diện các doanh nghiệp, để phát triển công nghiệp phụ trợ phải có chính sách đồng bộ giữa các Bộ, ngành, giữa người sản xuất và các ngân hàng thương mại. Bởi hiện nay, các ngân hàng chỉ có vay vốn ngắn hạn gây khó khăn cho các doanh nghiệp sản xuất. Bên cạnh đó, các yếu tố quyết định 95% thành công của công nghiệp phụ trợ là vốn và kỹ năng con người, nhưng hiện nay ở Việt Nam chưa có trường ĐH, CĐ nào đào tạo thợ sửa ô tô hay đào tạo về công nghệ làm phụ tùng ô tô.

Mặt khác, các ưu đãi của Chính phủ nêu ra trong đề án mới chỉ dừng lại ở ưu đãi về tài chính, về thuế quan... còn vấn đề phải làm sao để tạo được mối liên kết giữa doanh nghiệp lắp ráp và doanh nghiệp phụ trợ thì chưa có. Để phát triển công nghiệp phụ trợ cũng cần có sự bắt tay của doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội bằng cách doanh nghiệp nội phải vượt qua được rào cản về công nghệ, chất lượng cũng như giảm giá thành sản xuất.

(Thanh Huyền)