Vinatex chuyển đổi mô hình sản xuất nhằm đạt lợi nhuận cao

Trong giai đoạn 2013-2017, Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) sẽ tiếp tục tập trung phát triển thị trường xuất khẩu, trong đó, sẽ theo đuổi chiến lược chuyển đổi mô hình sản xuất từ phương thức sản xuất Cắt&May gia công (CMT) lên phương thức sản xuất kèm Thiết kế tập trung (ODM) nhằm đạt được biên lợi nhuận tốt hơn.

Vinatex chuyển đổi mô hình sản xuất nhằm đạt lợi nhuận cao

Thoát khỏi phân khúc may gia công

Thực tế, do may mặc là một ngành mà trong đó người mua có quyền chi phối hơn người bán và do Vinatex đang trong giai đoạn đầu phát triển trong chuỗi giá trị may mặc toàn cầu, tập trung chủ yếu vào xuất khẩu và phần lớn áp dụng mô hình may gia công…Chính vì thế, Vinatex hướng mục tiêu vào chiến lược nâng cấp các công ty lên mô hình ODM nhằm đạt được tầm nhìn và nhiệm vụ đề án thực hiện tái cấu trúc đã đề ra.
 
Hiện các doanh nghiệp may mặc Việt Nam chủ yếu sản xuất xuât khẩu theo hình thức gia công với tỷ lệ 50% các hợp đồng, trong khi đó, chỉ có khoảng 25% theo hình thức FOB chỉ định, 25% sản xuất xuất khẩu theo hình thức FOB II và ODM. Nhìn chung, Vinatex và các công ty may mặc con cũng đang trong giai đoạn đầu phát triển giống như ngành dệt may Việt Nam trong chuỗi giá trị may mặc cung ứng toàn cầu, chủ yếu sản xuất theo hình thức CMT và FOB cấp I. Có thể nói, vị thế của ngành dệt may Việt Nam trong chuỗi cung ứng rõ ràng ở khúc thấp. Ngành may mặc của Việt Nam chủ yếu là may gia công, sử dụng nguyên liệu đầu vào nhập khẩu và chỉ định, bán sản phẩm dưới thương hiệu của người mua, với khả năng tích hợp dọc còn yếu và cạnh tranh chủ yếu là do hàng giá rẻ.
 
Đối với mặt hàng may mặc, nếu không có phát triển sản phẩm và thiết kế, ngành công nghiệp dệt may sẽ bị “phong tỏa” trong phân khúc nhỏ hẹp sản xuất may gia công, mà chuỗi cung ứng thì thay đổi liên tục. Không có dịch vụ tạo giá trị gia tăng như thiết kế, marketing hay phát triển thương hiệu, ngành dệt may Việt Nam sẽ chỉ dừng ở công đoạn là chấp nhận giá bán mà người mua chi phối, với các sản phẩm giá trị thấp và không tạo được sự khác biệt.
 
Sản xuất xuất khẩu theo hình thức CMT đóng một vai trò quan trọng trong những bước đầu của tiến trình hội nhập của ngành dệt may Việt Nam. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của kinh tế đất nước, các yếu tố mang lại lợi thế cạnh tranh cho phương thức sản xuất CMT như chi phí lao động thấp sẽ dần mất đi. Cùng với đó, thách thức toàn cầu đã đặt các nhà sản xuất dệt may Việt Nam dưới áp lực cạnh tranh lớn hơn, đòi hỏi các nhà cung cấp phải có khả năng cung cấp các sản phẩm và dịch vụ trọn gói với chất lượng ngày càng cao, giá thành cạnh tranh và thời hạn giao hàng đáp ứng nhu cầu ngày càng khắt khe của người mua trong chuỗi giá trị toàn cầu. Do vậy, các doanh nghiệp dệt may Việt Nam cần thực hiện việc dịch chuyển dần từ gia công với tỷ trọng nhập khẩu nguyên liệu cao sang hình thức xuất khẩu theo FOB II và ODM để đáp ứng yêu cầu người mua và tạo giá trị gia tăng cao hơn.
 
Chuyển dịch lên hình thức ODM
 
Phương thức sản xuất ODM vẫn được coi là khái niệm mới đối với các nhà sản xuất hàng may mặc Việt Nam, hiện chỉ có một số ít công ty quy mô nhỏ trong khu vực tư nhân làm ODM nhưng chủ yếu tập trung vào các thị trường ngách, quy mô nhỏ. Với quy mô lớn như Vinatex, Tập đoàn không có đối thủ cạnh tranh trực tiếp, ngay như các công ty thuộc khu vực FDI như Esquel cũng sản xuất ODM nhưng quá trình nhập khẩu các loại vải và xuất khẩu hàng may mặc được thực hiện chủ yếu bên trong chuỗi cung ứng của riêng các công ty đó.
 
Theo dự báo, giá trị nhập khẩu dệt may của các nước nhập khẩu chính trên thế giới sẽ duy trì tốc độ tăng trưởng tốt trong giai đoạn 2013-2020. Mặt khác, xu hướng người mua kỳ vọng người bán sẽ cung cấp các sản phẩm/dịch vụ trọn gói càng được thể hiện rõ, từ khâu thiết kế, phát triển sản phẩm tới quản lý hàng tồn kho. Người mua sẵn sàng trả thêm cho các dich vụ gí trị gia tăng đó. Những công ty có hệ thống tích hợp dọc và có khả năng cung ứng các dịch vụ hoàn thiện sẽ có lợi trong xu thế này.
Bên cạnh đó, Việt Nam đang tham gia đàm phán các hiệp định Thương mại tự do (FTA) với các đối tác quan trọng như Hiệp định đối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP), các Hiệp định thương mại Việt Nam - EU và Việt Nam - Liên minh Hải quan Nga - Belarus - Kazakhstan…Thông thường, để hàng dệt may được hưởng ưu đãi miễn thuế (không thuế) nhập khẩu, các sản phẩm phải đáp ứng được các điều kiện về “xuất xứ” theo các điều khoản của hiệp định như đáp ứng được tiêu chuẩn “quy tắc bắt đầu từ sợi” hoặc “quy tắc bắt đầu từ vải”. Vì vậy, để đạt được những lợi ích từ các hiệp đọnh FTA, ngành công nghiệp dệt may Việt vần tập trung vào tăng cường các thành phần trong chuỗi cung ứng (từ sợi, vải, may mặc) và tạo mối liên kết tốt giữa các khâu sản xuất. Điều này sẽ tạo ra động lực để nâng cấp từ phương thức sản xuất cấp thấp lên sản xuất các sản phẩm có giá trị gia tăng cao.
 
Hiện tại, Vinatex có đầy đủ các cấu phần cần thiết để tạo lập một chuỗi cung ứng hoàn chỉnh nhưng chưa được tích hợp để hoạt động mô hình kinh doanh ODM. Do vậy, việc thành lập Công ty Vinatex International là cần thiết nhằm thực hiện chiến lược phát triển của Tập đoàn Dệt May Việt Nam trong giai đoạn hiện nay với mục tiêu xây dựng và phát triển hình thức sản xuất kinh doanh ODM, liên kết chuỗi sản xuất Dệt - Nhuộm - May với 4 mặt hàng chính: dệt kim, kaki, sơ mi và outerwear, lấy khâu Dệt - Nhuộm làm nòng cốt để tăng cường khả năng phát triển sản phẩm, sử dụng tối đa nguyên liệu vải tại chỗ để phục vụ sản xuất kinh doanh ODM, cung cấp cho khách hàng giải pháp may mặc trọn gói. Do đó, Vinatex sẽ cần tập trung kiểm soát chất lượng và đàu tư thêm vào khâu Dệt - Nhuộm để đạt được yêu cầu của hoạt động kinh doanh ODM, bởi thiết kế của vải và chất lượng vải là một trong những yêu cầu khắt khe nhất của sản phẩm ODM.
 
(T.Hương)