Tổng giá trị niêm yết trên HNX đạt hơn 96,66 nghìn tỷ đồng

Sau 6 năm chuyển đổi mô hình hoạt động từ Trung tâm Giao dịch Chứng khoán sang Sở GDCK, đến nay Sở GDCK Hà Nội (HNX) phát triển nhanh, mạnh với mô hình một Sở ba thị trường trên nền công nghệ hiện đại.

Phiên đấu giá Công ty TNHH MTV Cơ khí Đóng tàu - Vinacomin. Ảnh: TP.Phiên đấu giá Công ty TNHH MTV Cơ khí Đóng tàu - Vinacomin. Ảnh: TP.

Tăng trưởng ấn tượng

Năm 2009 là năm đánh dấu bước ngoặt lớn của Sở GDCK Hà Nội khi trở thành một Sở GDCK đúng nghĩa cùng với việc khai trương vận hành 2 thị trường giao dịch quan trọng bên cạnh thị trường giao dịch cổ phiếu niêm yết: thị trường đăng ký giao dịch cổ phiếu của các công ty đại chúng chưa niêm yết (UPCoM) vào tháng 6/2009 và thị trường trái phiếu Chính phủ (TPCP) chuyên biệt tháng 9/2009.

Nhìn lại 6 năm qua, những kết quả mà HNX gặt hái được là những con số khá ấn tượng. Trên thị trường cổ phiếu niêm yết, tổng giá trị niêm yết tính đến ngày 24/6/2015 đạt hơn 96,66 nghìn tỷ đồng, tăng xấp xỉ 2,6 lần so với năm 2009, giá trị vốn hóa thị trường tăng từ 123,5 nghìn tỷ đồng lên 143,8 nghìn tỷ đồng so với năm 2009. Vai trò của HNX trong việc thu hút các doanh nghiệp lên niêm yết để tăng tính minh bạch, tăng cường quản trị công ty, tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh tốt hơn… được thấy rất rõ. Từ những ngày đầu chỉ với 6 doanh nghiệp niêm yết (năm 2005), đến năm 2009 con số này tăng lên 257 doanh nghiệp, và đến nay (6/2005) con số này đã là 361 doanh nghiệp, tăng 40% so với 2009, đóng góp cùng sàn HOSE trong việc phát triển thị trường các cổ phiếu niêm yết.

Tính thanh khoản của cổ phiếu được đánh giá là một điểm nhấn ấn tượng của thị trường cổ phiếu niêm yết HNX, khi giá trị niêm yết của các doanh nghiệp HNX chỉ chiếm chưa đến 1/4 giá trị niêm yết toàn thị trường, nhưng khối lượng giao dịch luôn ở mức trên 50% khối lượng giao dịch toàn thị trường.

Doanh nghiệp niêm yết trên HNX cũng đã huy động được gần 53,5 nghìn tỷ đồng vốn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh thông qua phát hành cổ phiếu trên thị trường chứng khoán.

Thị trường UPCoM khai trương với 10 doanh nghiệp đăng ký giao dịch, đến nay con số này đã là 201 doanh nghiệp với tổng giá trị đăng ký giao dịch theo mệnh giá đạt 30,4 nghìn tỷ đồng, giá trị vốn hóa thị trường đạt gần 38,6 nghìn tỷ đồng. Thanh khoản thị trường cũng tăng đáng kể trong 6 năm qua từ khoảng 4 tỷ đồng/phiên năm 2009 lên 20 tỷ đồng/phiên những năm gần đây và 6 tháng đầu năm 2015, giá trị giao dịch bình quân phiên trên UPCoM là 40 tỷ đồng/phiên.

Có thể nói rằng, đến nay, UPCoM đã hoàn thành sứ mệnh ban đầu của mình: mở rộng thị trường có tổ chức, thu hẹp thị trường tự do. UPCoM cũng là nơi để các doanh nghiệp tập dượt trước khi lên niêm yết khi đã có 18 doanh nghiệp chuyển từ UPCoM sang thị trường niêm yết. Thực hiện Quyết định 51/2014/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc các doanh nghiệp cổ phần hóa, sau IPO tham gia thị trường UPCoM, một lần nữa thị trường này thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ cho công cuộc cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước kết hợp thị trường chứng khoán của Chính phủ.

Thị trường trái phiếu Chính phủ chuyên biệt đã có những bước đi vững chắc góp phần cho công tác huy động vốn của ngân sách Nhà nước trong giai đoạn đất nước cần vốn cho đầu tư phát triển. Việc huy động chỉ thông qua kênh đấu thầu tại HNX đã khẳng định giá trị của thị trường mang lại: 804 nghìn tỷ đồng đã được huy động trong 6 năm qua.

Quy mô thị trường trái phiếu Chính phủ tăng trưởng mạnh: tính đến tháng 6/2015, giá trị niêm yết đạt trên 663 nghìn tỷ đồng tương đương 17,4% GDP, tăng hơn 4 lần so với năm 2009. Giá trị giao dịch trái phiếu tăng mạnh mẽ, từ năm 2011 đến nay liên tục năm sau tăng gần gấp đôi năm trước, bình quân phiên 6 tháng đầu năm 2015 đã  đạt 4.387 tỷ đồng/phiên. Thị trường trái phiếu Việt Nam thực sự trở thành kênh dẫn vốn quan trọng của Chính phủ, mang lại lợi ích cho thành viên, nhà đầu tư và được Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) đánh giá là tăng trưởng theo quý nhanh nhất Đông Á những năm gần đây.

Nỗ lực không ngừng

Có thể nói, HNX chưa bao giờ dừng lại và thỏa mãn với những gì đã đạt được. Việc nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ, đầu tư nâng cấp hệ thống giao dịch và liên tục đổi mới cơ chế giao dịch luôn là nhiệm vụ thường xuyên trên bước đường phát triển của HNX.

Việc xây dựng hệ thống quản lý thông tin công ty (CIMS) đã giúp rút ngắn thời gian, đẩy mạnh thông tin trên thị trường và giảm thiểu các sai sót trong việc công bố thông tin của doanh nghiệp niêm yết. Đến nay, 95% số doanh nghiệp niêm yết trên HNX và gần 60% doanh nghiệp trên UPCoM đã sử dụng hệ thống CIMS để công bố thông tin trực tiếp đến website HNX.

Nhằm nâng cao nhận thức về quản trị công ty cho lãnh đạo các doanh nghiệp niêm yết, từ năm 2009 Sở GDCK Hà Nội đã tổ chức nhiều chương trình đào tạo, hội thảo, diễn đàn về quản trị công ty để tăng cường hoạt động quản trị công ty của các doanh nghiệp niêm yết, tổ chức thường niên chương trình chấm điểm quản trị công ty các doanh nghiệp niêm yết trên HNX và tôn vinh các doanh nghiệp công bố thông tin minh bạch nhất.... Năm 2015, chương trình này đã được đẩy mạnh hơn với 4 tuần lễ quản trị công ty được tổ chức vào 4 quý nhằm tăng cường tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn các doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch trên HNX hướng tới quản trị công ty tốt.

Song song với việc hỗ trợ các doanh nghiệp niêm yết, Sở GDCK Hà Nội cũng rất chú trọng các chương trình làm việc, trao đổi với các doanh nghiệp đại chúng chưa niêm yết, tổ chức các hội nghị tập huấn cho doanh nghiệp đại chúng về nghĩa vụ đăng ký giao dịch trên UPCoM, ký kết MOU với các tập đoàn, tổng công ty để tăng cường hợp tác trong hoạt động cổ phần hóa và hỗ trợ doanh nghiệp tham gia TTCK. Những sự hỗ trợ của Sở đã giúp doanh nghiệp có đầy đủ thông tin hơn về TTCK, các nghĩa vụ và quyền lợi khi tham gia thị trường cũng như được hướng dẫn chi tiết các thủ tục và quy định khi tham gia niêm yết, đăng ký giao dịch trên HNX.   

Không chỉ tập trung phát triển quy mô thị trường, Sở GDCK Hà Nội cũng liên tục đầu tư, nâng cấp hệ thống giao dịch cổ phiếu và trái phiếu. Đến nay, hệ thống giao dịch cổ phiếu HNX đã phát triển đến phiên bản 5, hệ thống core i5 áp dụng công nghệ xử lý khớp lệnh trên memory đã gia tăng tốc độ xử lý của hệ thống lên tới 20 - 30 triệu lệnh trong một phiên giao dịch, tốc độ xử lý lệnh có thể đạt ngưỡng 15.000 – 20.000 lệnh/giây. Hệ thống giao dịch trái phiếu phiên bản 3 với khả năng đồng bộ hóa và tăng cường kết nối giữa thị trường sơ cấp và thứ cấp, cho phép nhà đầu tư đặt lệnh và chuyển lệnh tự động từ hệ thống giao dịch trái phiếu của Bloomberg với hệ thống của HNX. Đặc biệt, ngày 26/6 tới đây, Sở GDCK Hà Nội chính thức ra mắt hệ thống giao dịch trái phiếu trực tuyến (EBTS) trên nền Internet, thay đổi toàn bộ cục diện thị trường với các tiện ích tới từng nhà đầu tư.

Việc phát triển các sản phẩm mới, nghiên cứu sản phẩm phái sinh cũng được sở GDCK Hà Nội triển khai đều đặn trong những năm qua. Tháng 12/2014, HNX đã đưa vào giao dịch sản phẩm ETF đầu tiên dựa trên chỉ số HNX 30, góp phần đa dạng hóa sản phẩm và tăng thanh khoản trên TTCK. Một loạt chỉ số cũng được Sở GDCK Hà Nội đưa ra thị trường như chỉ số ngành, chỉ số quy mô, chỉ số tổng thu nhập HNX 30 TRI, chỉ số trái phiếu Bond Index...

Để chuẩn bị cho việc ra đời thị trường chứng khoán phái sinh, sau Nghị định 42/2015/NĐ-CP ngày 5/5/2015 của Chính phủ về chứng khoán phái sinh và TTCK phái sinh, Sở GDCK Hà Nội đã ban hành các quy chế về giao dịch, thành viên để làm cơ sở triển khai, đồng thời hoàn thành thiết kế sản phẩm và gấp rút chuẩn bị hệ thống cơ sở hạ tầng để có thể vận hành TTCK phái sinh vào năm 2016 theo kế hoạch của Bộ Tài chính, UBCKNN đề ra.

Nhìn lại 6 năm hoạt động với vai trò của một Sở GDCK, HNX đã đóng góp những việc làm rất có ý nghĩa cho công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, trong việc xây dựng thị trường chứng khoán Việt Nam non trẻ nhưng đầy tiềm năng. Với nguồn năng lượng của những con người làm việc nơi đây và tâm huyết của một thế hệ trẻ vì sự nghiệp của TTCK nước nhà, tin rằng, HNX sẽ còn có những bước tiến dài trong việc tạo dựng một “diện mạo” của TTCK là thị trường của niềm tin Việt Nam.

(Phúc Thanh)