91,16% tổng số đại biểu Quốc hội thông qua Luật Hải quan (sửa đổi)

453 đại biểu Quốc hội (ĐBQH) (chiếm 91,16% tổng số ĐBQH) đã thông qua Luật Hải quan (sửa đổi) vào sáng ngày hôm qua (23/6). Luật Hải quan sửa đổi được Quốc hội thông qua gồm 8 chương, 104 điều, chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2015.

Đại biểu Quốc hội ấn nút thông qua Luật Hải quan (sửa đổi). Ảnh: Báo Hải quan.Đại biểu Quốc hội ấn nút thông qua Luật Hải quan (sửa đổi). Ảnh: Báo Hải quan.

Trước đó, ngày 30/5, Quốc hội đã thảo luận về dự án Luật hải quan (sửa đổi). Về cơ bản, ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội đều tán thành với Báo cáo giải trình, tiếp thu chỉnh lý dự thảo Luật do Ủy ban thường vụ Quốc hội trình. Đồng thời, các đại biểu cũng đóng góp nhiều ý kiến vào một số nội dung, điều, khoản cụ thể. Ngay sau phiên họp, Ủy ban thường vụ Quốc hội đã chỉ đạo Ủy ban thẩm tra, cơ quan soạn thảo và các cơ quan hữu quan nghiên cứu, giải trình, tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội để chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Luật trình Quốc hội xem xét, thông qua.

Đọc Báo cáo Giải trình, tiếp thu chỉnh lý dự thảo Luật Hải quan (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của QH Phan Trung Lý cho biết: Các ý kiến đại biểu Quốc hội nhất trí với chủ trương xây dựng Hải quan Việt Nam trong sạch, vững mạnh, chuyên nghiệp, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Đồng thời cho rằng, dự thảo Luật cần bổ sung các quy định nhằm bảo đảm cho hoạt động của Hải quan ngày càng công khai, minh bạch hơn. Tiếp thu ý kiến các vị đại biểu Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội đề nghị cho bổ sung nội dung này và được thể hiện tại khoản 2 Điều 3 của dự thảo Luật.

Có ý kiến đề nghị thay cụm từ “cơ chế một cửa quốc gia” tại khoản 3 bằng cụm từ "cơ chế hải quan một cửa quốc gia". Ủy ban thường vụ Quốc hội thấy rằng, cơ chế một cửa quốc gia là cơ chế chung có sự tham gia của nhiều bộ, ngành mà Hải quan chỉ là một trong những chủ thể tham gia trong đó. Cơ chế một cửa quốc gia cũng là thuật ngữ được sử dụng phổ biến trong các điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên. Vì vậy, xin Quốc hội cho được giữ cụm từ này như trong dự thảo Luật.

Có ý kiến đề nghị chỉnh lý lại khoản 8 về hồ sơ hải quan, vì ngoài các chứng từ, hồ sơ hải quan còn có tờ khai hải quan. Ủy ban thường vụ Quốc hội xin được tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội và chỉnh lý lại nội dung này như trong dự thảo Luật.

Về phối hợp thực hiện pháp luật về hải quan (Điều 9): Có ý kiến đề nghị thay cụm từ "đơn vị vũ trang nhân dân" bằng cụm từ "Quân đội nhân dân và Công an nhân dân". Ủy ban thường vụ Quốc hội nhận thấy, Quân đội nhân dânCông an nhân dân không bao quát toàn bộ lực lượng vũ trang nhân dân, theo đó còn có cả lực lượng dân quân tự vệ. Hơn nữa, nội dung Điều 9 nhằm xác định một chủ thể cụ thể trong quan hệ phối hợp với cơ quan hải quan tại một địa bàn hoạt động hải quan. Vì vậy, xin được giữ cụm từ này như trong dự thảo Luật.

Bổ sung Điều quy định về các hành vi bị nghiêm cấm (Điều 10 mới): Có ý kiến đề nghị tách khoản 2 Điều 14, đồng thời chuyển các nội dung cấm tại các điều khác trong dự thảo Luật và bổ sung quy định cấm đối với hành vi của các tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, xuất cảnh, nhập cảnh để thiết kế thành một điều riêng về các hành vi bị nghiêm cấm.

Tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội đề nghị cho chuyển các nội dung có liên quan đến các hành vi bị nghiêm cấm trong dự thảo Luật và bổ sung Điều 10 về hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực hải quan. 

Nhiệm vụ của Hải quan (Điều 12): Về ý kiến đề nghị bổ sung vào Điều 12 nhiệm vụ của Hải quan trong phòng, chống gian lận thương mại, Ủy ban thường vụ Quốc hội thấy rằng, quy định tại Điều 12 là nhằm khẳng định những nhiệm vụ chính, trọng tâm của ngành Hải quan; việc Hải quan thực hiện có hiệu quả chức năng, nhiệm vụ quy định tại Điều này sẽ góp phần phòng, chống gian lận thương mại trong hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu. Hơn nữa, nếu liệt kê nhiệm vụ cụ thể thì sẽ không đầy đủ các nhiệm vụ mà ngành hải quan đang thực hiện. Vì vậy, xin Quốc hội cho giữ các nội dung này như dự thảo.

Về hệ thống tổ chức hải quan (Điều 14): Có ý kiến đề nghị chuyển quy định về chế độ phục vụ, tiêu chuẩn, lương, phụ cấp thâm niên, chế độ đãi ngộ khác đối với công chức hải quan từ khoản 2 Điều 14 sang Điều 15; đồng thời quy định cụ thể hơn về các chế độ phục vụ, chế độ đãi ngộ đặc thù của công chức hải quan để làm căn cứ cho Chính phủ quy định.

Ủy ban thường vụ Quốc hội xin tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội chuyển nội dung về chế độ, chính sách đối với công chức hải quan từ Điều 14 sang Điều 15 cho phù hợp. Việc quy định chi tiết nội dung này thuộc thẩm quyền của Chính phủ, bảo đảm sự linh hoạt, chủ động của Chính phủ trong quá trình quản lý, điều hành phù hợp với từng giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Quản lý rủi ro trong hoạt động nghiệp vụ hải quan (Điều 17): Có ý kiến đề nghị bổ sung vào Điều 17 quy định miễn trừ trách nhiệm pháp lý đối với công chức hải quan trong quá trình thực hiện các hoạt động kiểm tra, giám sát, áp dụng quản lý rủi ro nếu công chức hải quan đã thực hiện theo đúng quy định của pháp luật.

Ủy ban thường vụ Quốc hội xin báo cáo như sau: Cán bộ, công chức khi thực hiện công vụ nếu chấp hành đúng quy định của pháp luật và tuân thủ theo đúng quy trình, thủ tục thì sẽ không phát sinh trách nhiệm pháp lý. Khoản 5 Điều 11 Luật cán bộ, công chức cũng quy định công chức “được pháp luật bảo vệ khi thi hành công vụ”. Hơn nữa, do tính chất đặc biệt nên quy định miễn trừ pháp lý được áp dụng trong những điều kiện nhất định như trường hợp bất khả kháng hoặc phòng vệ chính đáng. Vì vậy, đề nghị không bổ sung nội dung này vào dự thảo Luật.

Về ý kiến đề nghị quy định cụ thể hơn về quản lý rủi ro trong hoạt động nghiệp vụ hải quan, Ủy ban thường vụ Quốc hội thấy rằng, việc áp dụng quản lý rủi ro trong từng quy trình, nghiệp vụ hải quan được quy định tại các điều cụ thể của dự thảo Luật[1]. Các nội dung về tiêu chí đánh giá rủi ro, phân loại mức độ rủi ro, áp dụng cụ thể quản lý rủi ro là những vấn đề nghiệp vụ, cần thường xuyên sửa đổi, bổ sung đáp ứng các quy trình nghiệp vụ hải quan, phù hợp với xu thế phát triển kinh tế, khoa học - công nghệ từng thời kỳ nên cần được được giao cho Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định chi tiết.

Về quyền và nghĩa vụ của người khai hải quan (Điều 18): Có ý kiến đề nghị bổ sung quyền của người khai hải quan được sử dụng hồ sơ hải quan điện tử để vận chuyển hàng hóa, thực hiện các thủ tục có liên quan với các bộ, ngành … Có ý kiến đề nghị bổ sung vào điểm e khoản 2 nghĩa vụ người khai hải quan là phải bố trí phương tiện để phục vụ cho việc kiểm tra trong trường hợp được kiểm tra thực tế hàng hóa tại công trình, nơi sản xuất.

Ủy ban thường vụ Quốc hội đề nghị Quốc hội cho tiếp thu các ý kiến nêu trên và chỉnh lý cụ thể tại điểm đ khoản 1, điểm e khoản 2 Điều 18.

Về nhiệm vụ và quyền hạn của công chức hải quan (Điều 19: Có ý kiến đề nghị bổ sung vào khoản 2 trách nhiệm của công chức hải quan trong việc hướng dẫn đối với “Tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh". Ủy ban thường vụ Quốc hội đề nghị Quốc hội cho tiếp thu ý kiến này và thể hiện như trong dự thảo Luật.

Về ý kiến đề nghị bỏ Điều 19 vì tại khoản 2 Điều 14 đã giao Chính phủ quy định cụ thể tổ chức, nhiệm vụ, hoạt động của hải quan các cấp, Ủy ban thường vụ Quốc hội thấy rằng Điều 14 quy định chung về tổ chức hải quan, còn Điều 19 quy định các quyền, nghĩa vụ cụ thể của công chức hải quan trong quá trình làm thủ tục hải quan. Quy định này góp phần làm minh bạch hóa hoạt động của Hải quan trong mối quan hệ với các tổ chức, cá nhân có liên quan, vì vậy xin được giữ nội dung này như dự thảo.

Về thủ tục hải quan (Điều 21): Có ý kiến đề nghị bổ sung một khoản quy định việc áp dụng hình thức xử lý là dừng thông quan, tạm dừng thông quan đối với hàng hóa, phương tiện vận tải vi phạm pháp luật về hải quan. Ủy ban thường vụ Quốc hội đề nghị Quốc hội cho tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội theo hướng quy định khái quát thẩm quyền của cơ quan hải quan tại điểm d khoản 2 Điều 21 như sau: “Quyết định việc thông quan hàng hoá, giải phóng hàng hóa, xác nhận phương tiện vận tải đã hoàn thành thủ tục hải quan”.

(Phương An)