Cần có chế tài cụ thể trong triển khai Chính phủ điện tử

(eFinance Online) - Đó là kiến nghị của Tổng cục Hải quan đối với việc triển khai Chính phủ điện tử. Theo Tổng cục Hải quan cần có chế tài đôn đốc, nhắc nhở và báo cáo thường xuyên về các vướng mắc, khó khăn trong việc thực hiện Nghị quyết 17 giữa các bộ, ngành để kịp thời tháo gỡ khó khăn và thực hiện mục tiêu Nghị quyết đã đề ra.
Ảnh: Quang Minh. Ảnh: Quang Minh.

Tổng cục Hải quan đề xuất, để thực hiện có hiệu quả việc kết nối, chia sẻ dữ liệu kiểm soát chuyên ngành giữa các cơ quan nhà nước với các bên có liên quan trong thực hiện thủ tục hành chính theo Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN cần: Xây dựng cơ sở dữ liệu (CSDL) quản lý nhà nước tập trung đối với hàng hóa XNK, quá cảnh, người và phương tiện XNC, quá cảnh. CSDL tập trung này hình thành trên cơ sở nâng cấp và chuyển đổi hệ thống chuyên ngành của các bộ, ngành từ mô hình xử lý phân tán sang mô hình tập trung tại các bộ, ngành. Kết nối, chia sẻ thông tin với Cổng thông tin một cửa quốc gia (hiện nay Tổng cục Hải quan cũng đang đề xuất xây dựng CSDL quản lý nhà nước tập trung đối với hàng hóa XNK, quá cảnh, người và phương tiện XNC, quá cảnh trong dự thảo Đề án tổng thể về xây dựng và phát triển hệ thống CNTT tập trung phục vụ triển khai Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN).

Bên cạnh đó, cần có cơ chế và quy định cụ thể của Chính phủ về việc kết nối, chia sẻ dữ liệu thông tin giữa các bộ, ngành. Hiện nay, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Tổng cục Hải quan cũng đang thực hiện xây dựng hồ sơ đề nghị xây dựng Nghị định về thực hiện kết nối và chia sẻ thông tin theo Cơ chế một cửa quốc gia.

Ngoài ra, Tổng cục Hải quan kiến nghị Bộ Tài chính có những chế tài cụ thể trong việc triển khai thực hiện Chính phủ điện tử như: Ban hành các quy định, quy trình về kết nối, trao đổi thông tin giữa Bộ Tài chính với các bộ, ngành, giữa Bộ Tài chính với các cơ quan thuộc và trực thuộc bộ; giữa các cơ quan trong ngành; xây dựng CSDL quốc gia ngành Tài chính và các CSDL chuyên ngành…

Tăng cường cung cấp dịch vụ công trực tuyến

Nhằm phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn, đáp ứng yêu cầu triển khai các Nghị quyết của Chính phủ về cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh ứng dụng CNTT, đặc biệt là Nghị quyết số 36a/NQ-CP về Chính phủ điện tử, trong thời gian vừa qua, Tổng cục Hải quan đã có rất nhiều nỗ lực và quyết tâm triển khai cung cấp dịch vụ công trực tuyến (DVCTT).

Đến nay, Tổng cục Hải quan đã cung cấp 172/192 DVCTT mức độ 3 và 4, chiếm 90% tổng số thủ tục hành chính (TTHC) triển khai tại 100% chi cục hải quan và cục hải quan tỉnh thành phố. Trong đó có 163 DVCTT mức độ 4 cho phép tiếp nhận, xử lý hồ sơ, thanh toán thuế, phí, lệ phí và trả kết quả hoàn toàn thông qua mạng internet. Các TTHC cốt lõi như thông quan hàng hóa, thu thuế XNK đã được cung cấp dịch vụ công trực tuyến mức độ 4 là mức độ cao nhất theo phân loại của Bộ Thông tin và Truyền thông.

Từ ngày 01/01/2019 đến ngày 31/8/2019, Tổng cục Hải quan đã tiếp nhận và xử lý 8,56/8,71 triệu tờ khai hải quan điện tử (chiếm tỷ lệ 99,39%); số kim ngạch xuất nhập khẩu bằng phương thức điện tử đạt 336,99 tỷ USD/337,37 tỷ USD (chiếm tỷ lệ 99,89.%); số tiền thuế, phí thu bằng phương thức điện tử là 219.904 tỷ đồng/233.920 tỷ đồng(chiếm tỷ lệ 94% số thu của Tổng cục Hải quan).

Trong năm 2019, Tổng cục Hải quan đã nâng cấp 2 DVCTT từ mức độ 1 lên mức độ 4, chuẩn bị nâng cấp 6 DVCTT từ mức độ 3 lên mức độ 4. Đồng thời chuẩn bị cung cấp DVCTT mức độ 4 cho 12 TTHC mới ban hành. 

Ngoài ra, Cổng thông tin điện tử hải quan cũng đã cung cấp nhiều dịch vụ trực tuyến khác để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp trong việc tiếp cận thông tin, tạo thuận lợi cho quá trình thực hiện thủ tục hải quan.

Với kết quả đạt được nêu trên, ngày 06/9/2019 vừa qua, Tổng cục Hải quan đã được Hội Truyền thông số Việt Nam (VDCA) trao Giải thưởng Cơ quan Nhà nước chuyển đổi số xuất sắc năm 2019.

Đẩy mạnh triển khai Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN

Trong thời gian qua, Tổng cục Hải quan đã phối hợp với các bộ, ngành đẩy mạnh triển khai Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN: Đến nay, đã có 13 bộ, ngành tham gia với 174 TTHC được triển khai trên Cơ chế một cửa quốc gia. Về cơ chế một cửa ASEAN: Việt Nam đã thực hiện trao đổi giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) mẫu D bản điện tử (e-C/O form D) với 06 nước: Indonesia, Malaysia, Singapore, Thái Lan,Brunei và Campuchia.

Đến hết năm 2019, Tổng cục Hải quan tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành khẩn trương hoàn thành kế hoạch triển khai các TTHC năm 2019 (hoàn thành mục tiêu triển khai bổ sung 61 TTHC) theo Quyết định số 1254/QĐ-TTg của TTCP. Đồng thời, phối hợp với các bộ, ngành chuẩn bị để thời gian tới sẽ triển khai trao đổi thông tin tờ khai hải quan ASEAN (với Indonesia và Thái Lan) và chứng nhận kiểm dịch thực vật (với Indonesia); triển khai trao đổi thông tin C/O với Liên minh Kinh tế Á-Âu... Trong thời gian tới, Tổng cục Hải quan sẽ xây dựng và triển khai đề án tổng thể  về xây dựng và phát triển hệ thống CNTT tập trung phục vụ triển khai Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN.

Xây dựng Kiến trúc Chính phủ điện tử ngành Hải quan

Nhận thức việc tiếp cận và chủ động ứng dụng những công nghệ mới nhất của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 là chìa khóa để tiếp tục đẩy mạnh cải cách, hiện đại hóa hải quan, Tổng cục Hải quan đã chủ động nghiên cứu, xây dựng và triển khai kế hoạch ứng dụng công nghệ của Cách nạng công nghiệp lần thứ 4 ban hành theo Quyết định số 1579/QĐ-TCHQ ngày 25/5/2018 với các nội dung chủ yếu sau: Ứng dụng công nghệ internet kết nối vạn vật (IoT) trong quản lý, giám sát hải quan, trước mắt, Tổng cục Hải quan sẽ tập trung triển khai hệ thống định vị điện tử giúp kiểm soát hàng hóa xuất nhập khẩu được vận chuyển bằng container. Bên cạnh đó, Tổng cục Hải quan phấn đấu đến năm 2025 hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu trên cơ sở kết nối với trang thiết bị thông minh nhận dạng hình ảnh và ứng dụng phân tích dữ liệu lớn.

Xây dựng và triển khai hệ thống quản lý doanh nghiệp trên nền tảng phân tích dữ liệu lớn (BI) phục vụ công tác quản lý hiệu quả doanh nghiệp xuất, nhập khẩu. Xây dựng nền tảng công nghệ di động (mobile platform) đáp ứng yêu cầu thực hiện thủ tục hải quan mọi lúc – mọi nơi – trên mọi phương tiện.

Chủ động nghiên cứu và ứng dụng công nghệ ảo hóa (cloud) trong việc hiện đại hóa hạ tầng kỹ thuật công nghệ thông tin và đảm bảo an ninh, an toàn thông tin.

Chủ động nghiên cứu và từng bước ứng dụng công nghệ chuỗi khối (blockchain) trong triển khai Cơ chế một cửa quốc gia và quốc tế. Tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và công nghệ thông tin nhằm hoàn thiện môi trường làm việc điện tử trong ngành Hải quan.

Với mục tiêu triển khai Kiến trúc chính phủ điện tử ngành Hải quan và ứng dụng công nghệ của Cánh mạng công nghiệp 4.0 đồng thời khắc phục những tồn tại, hạn chế của hệ thống CNTT hiện tại, trong thời gian vừa qua, Tổng cục Hải quan đã tập trung nguồn lực: Xây dựng tài liệu tái thiết kế quy trình nghiệp vụ của ngành Hải quan để phù hợp với tình hình mới, tạo thuận lợi hơn nữa cho doanh nghiệp, tăng cường năng lực quản lý hải quan, nâng cao mức độ tự động hóa trong các hệ thống CNTT; Trên cơ sở tài liệu tái thiết kế quy trình nghiệp vụ, Tổng cục Hải quan đang xây dựng Đề án tái thiết kế tổng thể hệ thống CNTT ngành Hải quan. Việc triển khai thành công Đề án tái thiết kế tổng thể hệ thống CNTT ngành Hải quan sẽ là động lực vô cùng quan trọng đối với xây dựng Chính phủ điện tử ngành Hải quan trong thời gian tới.

Kim Liên