Cơ chế một cửa ASEAN: Ước tính tiết kiệm hơn 6,4 triệu USD

(eFinance Online) - Theo Tổng cục Hải quan, việc triển khai Cơ chế hải quan một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN và tạo thuận lợi thương mại trong thời gian vừa qua đã góp phần thúc đẩy triển khai chủ trương cải cách thủ tục hành chính của Chính phủ; góp phần xây dựng Chính phủ điện tử, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các cơ quan nhà nước, phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.
Năm 2017, thời gian thông quan trực tiếp tại cửa khẩu của Việt Nam đối với hàng xuất khẩu giảm 03 giờ. Ảnh: Kim Liên. Năm 2017, thời gian thông quan trực tiếp tại cửa khẩu của Việt Nam đối với hàng xuất khẩu giảm 03 giờ. Ảnh: Kim Liên.

Lợi ích đã rõ

Liên tục trong các năm 2016, 2017, theo báo cáo thường niên về môi trường kinh doanh của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam giữ vững vị trí trong 4 nước dẫn đầu về chỉ số giao lưu hàng hóa qua biên giới với chi phí và thời gian thông quan giảm dần qua các năm. Năm 2017, thời gian thông quan trực tiếp tại cửa khẩu của Việt Nam đối với hàng xuất khẩu giảm 03 giờ; đối với hàng nhập khẩu giảm 06 giờ; chi phí thông quan trực tiếp tại cửa khẩu cho 01 lô hàng giảm 19 USD. Ước tính với trên 11 triệu tờ khai của năm 2017, doanh nghiệp tiết kiệm được trên 200 triệu USD cho thủ tục thông quan; tiết kiệm trên 16 triệu giờ lưu kho đối với hàng xuất khẩu và trên 34 triệu giờ lưu kho bãi đối với hàng nhập khẩu.

Về triển khai Cơ chế một cửa ASEAN: Ước tính việc công nhận C/O điện tử tiết kiệm được trên 2,4 triệu USD chi phí chuẩn bị hồ sơ giấy cho hàng nhập khẩu và trên 4 triệu USD cho hàng xuất khẩu (theo tính toán sơ bộ, việc gửi, nhận C/O giấy qua đường chuyển phát nhanh mất chi phí 50 USD/01 mẫu C/O).

Cơ chế một cửa Quốc gia

Chính thức triển khai từ tháng 11/2014, đến ngày 07/12/2018, Cơ chế một cửa quốc gia đã có 140 thủ tục hành chính của 12 bộ, ngành kết nối, xử lý hơn 1,7 triệu hồ sơ của 25.800 doanh nghiệp. Bên cạnh việc triển khai tại các cảng biển quốc tế, Bộ Tài chính cũng đã phối hợp với các bộ, ngành triển khai Cơ chế một cửa quốc gia tại các cảng hàng không quốc tế trên cả nước.

Riêng Bộ Tài chính, tất cả các quy trình thủ tục hải quan đã kết nối Cơ chế một cửa quốc gia và được tự động hóa ở mức độ rất cao với 99,65% doanh nghiệp tham gia thực hiện tại 100% các đơn vị hải quan trên phạm vi toàn quốc. Hiện Cổng thông tin một cửa quốc gia và hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS đang được vận hành trên một nền tảng cơ sở dữ liệu tích hợp chung và cơ quan hải quan đã xây dựng các tiện ích cho phép công chức hải quan tra cứu và sử dụng các giấy phép điện tử, chứng từ điện tử do các Bộ, ngành cấp để thông quan hàng hóa. Việc ứng dụng công nghệ thông tin đã rút ngắn thời gian làm thủ tục hải quan cho doanh nghiệp, giảm thiểu giấy tờ và đơn giản hóa hồ sơ hải quan. Hiện nay, thời gian tiếp nhận và thông quan đối với hàng luồng xanh chỉ từ 1-3 giây, đối với hàng luồng vàng, thời gian xử lý và kiểm tra hồ sơ không quá 02 giờ làm việc. Cùng với việc triển khai Hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS, năm 2017, Bộ Tài chính đã chỉ đạo cơ quan hải quan triển khai hệ thống quản lý hải quan tự động tại cảng biển, cảng hàng không, tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại của doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hải quan.

Để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, Bộ Tài chính cũng đã triển khai Đề án nộp thuế điện tử 24/7. Theo đó, doanh nghiệp có thể nộp tiền thuế vào mọi lúc, mọi nơi, mọi phương tiện; đảm bảo thông tin nộp tiền được thanh khoản thuế kịp thời, chính xác; giảm thời gian nộp thuế, đồng thời thông quan hàng hóa ngay sau khi nộp thuế, qua đó rút ngắn thời gian hoàn thành thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu của doanh nghiệp xuống bằng mức trung bình của nhóm nước ASEAN-4 theo chỉ đạo của Chính phủ.

Cơ chế một cửa ASEAN

Từ ngày 01/01/2018, Việt Nam đã chính thức trao đổi thông tin C/O mẫu D điện tử với 4 nước Singapore, Malaysia, Indonesia, Thái Lan và sử dụng chứng từ này làm căn cứ để áp dụng mức ưu đãi thuế quan theo Hiệp định thương mại hàng hóa ASEAN. Tính đến ngày 05/12/2018, tổng số C/O Việt Nam nhận từ 04 nước ASEAN là: 54.891 (trong đó: Indonesia: 42.111, Malaysia: 12.489, Singapore: 291, Thái Lan: 0). Tổng số C/O Việt Nam gửi sang các nước là: 91.634 (trong đó: Indonesia: 22.324, Malaysia: 23.473, Singapore: 7.558, Thái Lan: 38.279).

Không chỉ dừng lại trong khu vực, Việt Nam cũng đang đàm phán để hoàn thiện các Nghị định thư về trao đổi thông tin kết nối với Liên minh kinh tế Á - Âu (EAEU); thống nhất các yêu cầu kỹ thuật và chuẩn bị xây dựng hệ thống để trao đổi thông tin tờ khai hải quan, chứng nhận xuất xứ.

Tồn tại, hạn chế và nguyên nhân

Bên cạnh kết quả đạt được thì số lượng thủ tục triển khai tuy đã tăng nhanh trong 6 tháng cuối năm, nhưng vẫn chưa hoàn thành theo kế hoạch (Quyết định 1254/QĐ-TTg). Theo phản ánh của các doanh nghiệp và cơ quan khảo sát độc lập, một số thủ tục triển khai thông qua Cơ chế một cửa quốc gia vẫn chưa thực chất vì vẫn còn tình trạng doanh nghiệp phải xuất trình hồ sơ, chứng từ giấy bên cạnh việc gửi hồ sơ điện tử.

Còn nhiều yêu cầu thông tin chứng từ dư thừa, chồng chéo giữa các cơ quan.

Năng lực chia sẻ thông tin giữa các cơ quan chính phủ trong thực hiện thủ tục hành chính còn yếu, hệ thống công nghệ thông tin chưa hoàn toàn đáp ứng được nhu cầu và khối lượng công việc phải xử lý.

Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ logistics, dịch vụ tài chính chưa kết nối đầy đủ với các cơ quan chính phủ để đảm bảo cung cấp thông tin phục vụ công tác quản lý nhà nước cũng như tạo tiện ích cho doanh nghiệp.

Chỉ ra nguyên nhân, Tổng cục Hải quan cho rằng, vẫn còn bất cập trong quy định về sử dụng hồ sơ, chứng từ điện tử như: Một số hồ sơ, chứng từ vẫn chưa được chấp nhận sử dụng dưới hình thức điện tử (ví dụ: vận tải đơn đường biển, phiếu tiêm chủng, hộ chiếu…); Các thủ tục hành chính mới chỉ dừng lại ở tin học hóa quy trình thủ công, chưa đơn giản hóa thủ tục, hồ sơ chứng từ phù hợp với môi trường điện tử. Hầu hết các thủ tục được triển khai thí điểm trong phạm vi hẹp trước khi triển khai toàn diện, nên tại những địa bàn chưa triển khai Cơ chế một cửa quốc gia, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện trên quy trình cũ, dựa trên hồ sơ chứng từ giấy. Nhận thức và tính chủ động của doanh nghiệp trong việc tìm hiểu chấp hành các quy định về giao dịch điện tử trên Cơ chế một cửa quốc gia chưa cao. Thủ tục, cơ chế đầu tư hệ thống công nghệ thông tin còn phức tạp.

Mục tiêu giai đoạn 2019 - 2020

Tổng cục Hải quan cho biết sẽ hoàn thành việc triển khai tất cả các thủ tục hành chính triển khai mới trên Cơ chế một cửa quốc gia. 100% thủ tục hành chính thực hiện Cơ chế một cửa quốc gia thu phí, lệ phí bằng phương thức điện tử. Các chứng từ điện tử được cấp thông qua Cơ chế một cửa quốc gia được sử dụng khi thực hiện các thủ tục hành chính khác có liên quan.

Thực hiện trao đổi và công nhận lẫn nhau về các chứng từ thương mại được cấp dưới dạng điện tử với các nước ASEAN và trao đổi, xử lý chứng từ thương mại với các nước, khối – cộng đồng kinh tế theo các thỏa thuận và cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia.

Để thúc đẩy việc triển khai Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN, trong thời gian tới, Tổng cục Hải quan sẽ phối hợp với các Bộ, ngành triển khai các giải pháp sau: Đôn đốc, theo dõi, kiểm tra các Bộ, ngành xây dựng và thực hiện Kế hoạch hành động chi tiết của Bộ, ngành triển khai Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN. Tổ chức các buổi làm việc trực tiếp của Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ - Chủ tịch Ủy ban chỉ đạo quốc gia với các Bộ, ngành. Hoàn thiện, trình Chính phủ dự thảo Nghị định về thực hiện các thủ tục hành chính thông qua Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN và kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý. Tiếp tục xây dựng và phát triển hệ thống công nghệ thông tin. Đề xuất thí điểm thuê dịch vụ trong cung cấp các tiện ích cho doanh nghiệp và cơ quan nhà nước để thực hiện Cơ chế một cửa quốc gia và Cơ chế một cửa ASEAN.

Xây dựng và triển khai đề án quản lý hoạt động thương mại điện tử đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua biên giới. Xây dựng và thiết lập cơ chế giám sát và đánh giá độc lập từ phía cộng đồng doanh nghiệp đối với việc tổ chức thực hiện các nhiệm vụ của các Bộ, ngành theo chương trình, kế hoạch của Chính phủ. Tiếp tục đẩy mạnh đào tạo, tuyên truyền, hướng dẫn người dân, doanh nghiệp thực hiện Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN.

Kim Liên