Hải quan Quảng Ninh: Sẵn sàng triển khai hệ thống VNACCS/VCIS

Cục Hải quan Quảng Ninh được chọn là một trong các cục hải quan trọng điểm thuộc nhóm I triển khai hệ thống VNACCS/VCIS từ 1/4/2014. Trong câu chuyện với Tạp chí eFinance, đại diện Cục Hải quan Quảng Ninh và doanh nghiệp đều khẳng định rằng: Từ 1/4/2014, Hải quan Quảng Ninh và doanh nghiệp (DN) đã sẵn đồng hành triển khai hệ thống VNACCS/VCIS với quyết tâm cao.

Hoạt động nghiệp vụ tại Chi cục Hải quan cửa khẩu quốc tế Móng Cái. Ảnh: PA.Hoạt động nghiệp vụ tại Chi cục Hải quan cửa khẩu quốc tế Móng Cái. Ảnh: PA.

Đồng hành cùng DN triển khai thành công VNACCS/VCIS

Theo báo cáo của Cục Hải quan Quảng Ninh, hiện nay công tác tổ chức, đào tạo, đăng ký người sử dụng và cài đặt phần mềm, chạy thử kịch bản nghiệp vụ, vận động doanh nghiệp cam kết tham gia hệ thống VNACCS/VCIS, chuyển đổi dữ liệu... đã hoàn thành và sẵn sàng cho ngày 1/4 triển khai chính thức.

Nói về lợi ích mà bản thân hải quan và DN đều được hưởng khi triển khai hệ thống này, ông Ngô Xuân Hiệp, Phó trưởng Trung tâm dữ liệu và CNTT, Thường trực hiện đại hóa, Cục Hải quan Quảng Ninh cho biết: VNACCS/VCIS là hệ thống thông quan tự động do Nhật Bản tài trợ, hệ thống thông quan này mang tính tập trung cao, ưu điểm nổi trội của hệ thống là thông quan tự động, nhanh chóng từ 1-3 giây, có kết nối với Cơ chế Một cửa quốc gia. Khi các bộ, ban, ngành và Chính phủ hoàn thiện hệ thống một cửa quốc gia sẽ giúp hạn chế thời gian đi lại xin giấy phép của DN, thông qua cơ chế một cửa quốc gia DN chỉ phải xin giấy phép của các bộ, ngành tại một cửa. VNACCS/VCIS sẽ kết nối và tích hợp với hệ thống một cửa quốc gia.

Hải quan Quảng Ninh: Sẵn sàng triển khai hệ thống VNACCS/VCIS ảnh 1

Ông Ngô Xuân Hiệp, Phó trưởng Trung tâm dữ liệu và CNTT, Thường trực hiện đại hóa, Cục Hải quan Quảng Ninh. Ảnh: PA.

Mặc dù hiện tại, Hải quan Quảng Ninh đang dùng phần mềm e-Customs 4.0 rất tiến bộ, qua nhiều lần nâng cấp, hệ thống đã đáp ứng cơ bản nhu cầu thông quan của DN, tuy nhiên nó kém so với hệ thống mới chính là về tốc độ thông quan 1-3 giây, và không tích hợp được với cơ chế một cửa quốc gia. Có thể nói, triển khai VNACCS/VCIS sẽ hạn chế tối đa việc DN tiếp xúc với cán bộ hải quan. DN có thể ngồi tại trụ sở khai báo, hệ thống VNACCS/VCIS phản hồi kết quả, nếu được phân vào luồng Xanh DN in kết quả và ra cửa khẩu lấy hàng luôn; khi nào bị phân vào luồng Vàng và Đỏ thì DN mới phải tới cơ quan hải quan.

Theo ông Hiệp, Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh đã khẩn trương tiến hành rà soát và tổ chức ngay việc tuyên truyền, vận động ký kết tham gia và chạy chính thức hệ thống với các doanh nghiệp. Bên cạnh đó, Hải quan Quảng Ninh cũng duy trì, khuyến khích và vận động các doanh nghiệp xuất nhập khẩu tham gia chạy thử hệ thống VNACCS. Nhờ thực hiện tốt công tác tuyên truyền, vận động doanh nghiệp tính đến ngày 24/3/2014, đã  có 193 DN đăng ký tham gia sử dụng hệ thống VNACCS; trong đó có 145 DN đã chạy thử đăng nhập vào hệ thống VNACCS (chiếm hơn 75%). Còn lại 25% DN mới đăng ký, nhưng chưa đăng nhập vào hệ thống thường rơi vào các DN nhỏ có hoạt động XNK ít. Cục Hải quan Quảng Ninh đang yêu cầu các chi cục tiếp tục vận động, hướng dẫn, giải đáp vướng mắc tới DN, để DN tiếp cận hệ thống khi chính thức hoạt động. Việc chuyển đổi dữ liệu GTT01 và KT559 của Cục Hải quan Quảng Ninh cơ bản đã hoàn thành.

Được biết Chi cục Hải quan Cảng Cái Lân và Chi cục Hải quan Móng Cái sẽ là hai chi cục triển khai hệ thống VNACCS/VCIS đầu tiên của Cục Hải quan Quảng Ninh. 

Tại Chi cục Hải quan Cảng Cái Lân - đơn vị đầu tiên tại Cục Hải quan Quảng Ninh triển khai thủ tục hải quan điện tử và cũng là đơn vị triển khai thí điểm chương trình VNACCS/VCIS, ông Hoàng Tú Hoàn, Chi cục trưởng Chi cục Hải quan Cảng Cái Lân cho hay: Chi cục Hải quan Cảng Cái Lân được giao là chi cục thí điểm, đi trước bao giờ cũng có cái khó nhất định. Ngày 24/3, chúng tôi đã chuyển đổi xong hệ thống dữ liệu KT559. Chúng tôi nhận thấy rằng, khi chuyển đổi sang hệ thống khá mới, với phương pháp quản lý mới so với e-Customs 4.0, đây là một khó khăn và thách thức lớn đối với cả hải quan và DN. Tuy nhiên với quyết tâm chính trị cao, chúng tôi xác định phải làm bằng được. Trước tiên, chúng tôi chú trọng tập huấn cho cán bộ hải quan, vì cán bộ có được tập huấn tốt, làm tốt thì mới hướng dẫn cho DN. Cụ thể các kịch bản, yếu tố kỹ thuật của hệ thống, cán bộ hải quan phải làm thành thạo đầu tiên. Từ đầu tháng 1/2014 đến nay, đa số cán bộ của Chi cục đã nắm quy trình, sử dụng thành thạo hệ thống. 

Hải quan Quảng Ninh: Sẵn sàng triển khai hệ thống VNACCS/VCIS ảnh 2

Ông Hoàng Tú Hoàn, Chi cục trưởng Chi cục Hải quan Cảng Cái Lân. Ảnh: PA.

Theo ông Hoàn, đã có 26/35 DN cam kết thực hiện VNACCS; trong số 48 kịch bản chạy thử  hệ thống VNACCS/VCIS, Chi cục Hải quan Cảng Cái Lân đã chạy thử thành công 38 kịch bản, còn lại 10 kịch bản chưa thành công vì liên quan tới mảng vận hành nghiệp vụ của cán bộ giám sát chưa được tổng cục hướng dẫn. Triển khai VNACCS yêu cầu DN phải áp dụng chữ ký số điện tử, đã có hơn 90% DN đăng ký chữ ký số điện tử; để có được kết quả này cán bộ hải quan đã tuyên truyền, động viên DN tham gia. Ngoài việc tuyên truyền, chúng tôi đã tích cực tham gia trực tiếp hỗ trợ DN, cụ thể trực tiếp Phó Chi cục trưởng, Đội trưởng, cán bộ quản trị mạng xuống DN cầm tay chỉ việc hướng dẫn họ thao tác trên máy. Có thể khẳng định Chi cục Hải quan Cảng Cái Lân đã sẵn sàng triển khai VNACCS đạt hiệu quả. Chúng tôi quyết tâm triển khai thành công thí điểm VNACCS, làm nhân tốt thúc đẩy các chi cục khác triển khai.

Theo báo cáo của Chi cục Hải quan cửa khẩu quốc tế Móng Cái, từ ngày 18/2 đến 19/2/2014, Chi cục đã tổ chức lớp tập huấn, hướng dẫn thực hành khai báo hải quan trên hệ thống VNACCS cho 100 doanh nghiệp có hoạt động XNK trên địa bàn Móng Cái. Toàn bộ 100% cán bộ, công chức của Chi cục đã được cấp user và thực hiện thao tác thành thạo trên hệ thống. Trong số 42 kịch bản chạy thử, Chi cục đã triển khai thành công 40 kịch bản, 2 kịch bản chưa thực hiện được là 2 kịch bản liên quan đến loại hình không phát sinh tại đơn vị gồm: vận chuyển của doanh nghiệp chế xuất và khai vận đơn đường không, đường sắt. Chi cục Hải quan Móng Cái đã triển khai nhiều hình thức tuyên truyền, phổ biến như: Niêm yết công khai thông báo gửi cộng đồng DN về tiện ích của việc sử dụng hệ thống VNACCS tại nơi làm thủ tục hải quan, điện thoại hoặc trực tiếp đến trụ sở DN để tuyên truyền hướng dẫn.

Vạn sự khởi đầu nan

Mặc dù, hệ thống VNACCS/VCIS sẽ giúp cho quá trình thông quan điện tử nhanh chóng và đơn giản hơn, mở rộng các thủ tục hải quan, phân luồng tự động, tăng cường việc kết nối với các bộ, ngành khác bằng cách áp dụng cơ chế một cửa quốc gia, thay đổi căn bản cách quản lý của cơ quan hải quan đối với hàng hóa và phương tiện xuất nhập cảnh, nhằm hạn chế chi phí cho việc doanh nghiệp trong quá trình làm thủ tục hải quan; việc xử lý thông tin được thực hiện tự động từ khâu tiếp nhận khai báo đến khâu thông quan; tuy nhiên do đây là hệ thống mới, nên khó tránh khỏi việc cả cơ quan hải quan và DN gặp khó khăn khi tiếp cận, làm quen với giao diện phần mềm mới.    

Chia sẻ về những khó khăn trước "giờ G" triển khai chính thức hệ thống VNACCS/VCIS, ông Hiệp cho biết: Cái gì mới đều có vướng mắc, phần mềm VNACCS có quá nhiều tiêu chí buộc DN phải khai báo, trước kia trên tờ khai cũ chỉ có tối đa 30 tiêu chí, hiện khai trên VNACCS hơn 100 tiêu chí; thêm vào đó phần hành nghiệp vụ nhiều quá, có tới hơn 100 nghiệp vụ, DN phải học tập cách sử dụng cũng chậm hơn so với tiếp cận phần mềm e-Customs 4.0. Tuy nhiên, việc khai báo càng rõ và chi tiết sẽ giúp công tác quản lý chặt chẽ hơn. Ngay bản thân cán bộ hải quan cũng phải học rất nhiều khi tiếp cận hệ thống, chúng tôi đã đào tạo cho cán bộ công chức theo 3 nấc gồm: đào tạo tổng quan, đào tạo chi tiết, tiếp đó đào tạo thực hành.

Dùng lối ví von đầy ấn tượng, ông Hoàn nói: Triển khai hệ thống VNACCS  thì đối tác DN đóng vai trò rất quan trọng, vì "vỗ tay cần có hai bàn tay mới vỗ nổi", chính vì vậy chúng tôi đã tích cực tuyên truyền động viên DN tham gia, ban đầu DN họ ngại tìm hiểu hệ thống mới, bỡ ngỡ trước sự thay đổi vì hiện tại họ sử dụng hệ thống e-Customs 4.0 rất trơn tru. giờ lại phải chuyển sang hệ thống mới và học lại từ đầu, đây là khó khăn đối với DN. Tuy nhiên, khi chúng tôi tuyên truyền thì nhận được sự đồng thuận cao từ phía các DN. Họ sẵn sàng tham gia với chúng tôi.

Tuy nhiên, điều lo lắng nhất của ông Hoàn đó là hệ thống điện lưới của Chi cục Hải quan Cảng Cái Lân không ổn định, chập chờn và không đủ tải gây khó khăn cho việc chạy VNACCS/VCIS, thêm vào đó là trụ sở làm việc của Chi cục hiện đang thuê lại của DN. Sự cố mất điện thường xảy ra, mặc dù ngành đã trang bị máy phát điện, nhưng vẫn có những hạn chế nhất định, tốn kém. Đây là khó khăn lớn nhất của Chi cục Hải quan Cảng Cái Lân.

Ông Đỗ Hồng Lâm, Đội trưởng Chi cục Hải quan Cảng Cái Lân cho biết thêm: Mặc dù, hệ thống VNACCS/VCIS tạo thuận lợi cho cả hai phía hải quan và DN; nhưng khi tiếp cận với hệ thống cái khó nhất là cán bộ hải quan phải làm quen với mã hàng, trong VNACCS/VCIS có hàng trăm mã hàng, học như học ngoại ngữ, cán bộ công chức phải học thuộc hàng trăm mã, nhưng DN còn nặng hơn, phải học thuộc nhiều mã hơn cán bộ hải quan. Ban đầu DN cảm thấy khó, cảm thấy bề bộn, nhiều mã. Nhưng khi làm quen rồi sẽ thấy đơn giản, với cán bộ hải quan cũng vậy khi đã làm quen rồi thì sẽ làm thành thạo.

Trao đổi với phóng viên eFinance, ông Nguyễn Bá Tuân, Trưởng Điều hành Phòng Cung ứng, Công ty TNHH Dầu thực vật Cái Lân cho biết: Hệ thống VNACCS/VCIS là một hệ thống hoàn toàn mới so với hệ thống cũ e-Customs 4.0. Do đó, trong quá trình chạy thử DN thấy bỡ ngỡ với giao diện phần mềm mới, thêm vào đó phần mềm VNACCS có nhiều thông tin phải nhập hơn so với e-Customs 4.0, có nhiều trường DN chưa hiểu để khai báo, do đó chúng tôi vẫn cần có sự trợ giúp của cán bộ hải quan. 

(Phương An)