Làm gì để tăng tỷ lệ tờ khai luồng Xanh và Vàng?

(eFinance Online) - Ông Bùi Thái Quang, Phó Cục trưởng, Cục Quản lý rủi ro (Tổng cục Hải quan) cho biết, 7 tháng đầu năm 2017 (tính từ 1/1 đến 31/7/2017), ngành Hải quan đã làm thủ tục cho hơn 6 triệu tờ khai, trong đó tờ khai luồng Xanh hơn 3 triệu tờ khai, chiếm tỷ lệ 57,53%; luồng Vàng có hơn 2 triệu tờ khai, chiếm tỷ lệ 37,46% và luồng Đỏ có hơn 300.000 tờ khai, chiếm tỷ lệ 5,01%.
Ông Bùi Thái Quang, Phó Cục trưởng, Cục Quản lý rủi ro. Ảnh: P.AnÔng Bùi Thái Quang, Phó Cục trưởng, Cục Quản lý rủi ro. Ảnh: P.An

Theo Tổng cục Hải quan, một trong những vấn đề bất cập tồn tại lâu nay trong công tác kiểm tra chuyên ngành đó là rất nhiều mặt hàng nhập khẩu phải đồng thời chịu nhiều hình thức quản lý, kiểm tra chuyên ngành do một bộ hoặc nhiều bộ quy định. Thủ tục kiểm tra chuyên ngành chiếm tới 50% thời gian thông quan, nhiều lô hàng hải quan kiểm tra rồi nhưng không thông quan được, thậm chí 3 tháng sau bộ chuyên ngành mới tới kiểm tra. Tỷ lệ tờ khai được phân vào luồng Vàng do khoảng 60% các văn bản quản lý chuyên ngành điều chỉnh và luồng Đỏ do khoảng 17% các văn bản quản lý chuyên ngành điều chỉnh. Do vướng tại khâu kiểm tra chuyên ngành nên ảnh hưởng tới tỷ lệ phân luồng tờ khai và thời gian thông quan hàng hóa của doanh nghiệp.

Chính vì vậy, tại Nghị quyết 19-2016/NQ-CP của Chính phủ về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia 2 năm 2016-2017, định hướng đến năm 2020, Chính phủ đã xác định phải cải cách toàn diện hoạt động quản lý, kiểm tra chuyên ngành, giao 3 nhiệm vụ chung cho các bộ ngành và giao 8 nhiệm vụ cho từng bộ. 

Trong đó, Bộ Tài chính có trách nhiệm: "Hoàn thiện hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS, tập trung xử lý các thủ tục hải quan còn nhiều bất cập theo hướng thay đổi phương thức quản lý, hiện đại hóa... Công khai tiêu chí đánh giá, có hệ thống cảnh báo; công khai lý do doanh nghiệp bị phân vào luồng Đỏ và hàng năm giảm tỷ lệ kiểm tra luồng Vàng, Đỏ...". 

Tiếp theo đó, ngày 6/2/2017, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 19/NQ-CP về việc tiếp tục thực hiện những nhiệm vụ, giải pháp  chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia 2017, định hướng đến năm 2020, Chính phủ giao Bộ Tài chính: "Cụ thể hóa chủ trương định hướng quản lý thuế theo mức độ rủi ro và tuân thủ pháp luật của người nộp thuế, xác định tính hợp lệ của giao dịch kinh tế dựa trên cơ sở giao dịch tiền hàng... Công khai tiêu chí đánh giá mức độ tuân thủ của doanh nghiệp...".

Nhằm công khai, minh bạch và hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực tuân thủ pháp luật, Tổng cục Hải quan đã triển khai các biện pháp giảm chi phí cho doanh nghiệp, giảm thời gian thông quan cho doanh nghiệp.

Nguyên tắc phân luồng tờ khai

Theo Tổng cục Hải quan, việc đánh giá rủi ro, phân luồng quyết định kiểm tra được thực hiện theo các quy định nêu trên, trên cơ sở áp dụng các phân lớp nhóm tiêu chí như: Các quy định của pháp luật quản lý chuyên ngành. Ví dụ như mặt hàng phế liệu sắt thép, nhựa, giấy nhập khẩu theo quy định tại Thông tư 43/2010/TT-BTNMT ngày 29/12/2010: “Cơ quan Hải quan kiểm tra trực tiếp bằng mắt thường tại chỗ”, do đó mặt hàng này phải được áp dụng tiêu chí phân luồng Đỏ hoặc áp dụng tiêu chí phân luồng kiểm tra hồ sơ đối với các quy định của pháp luật quản lý chuyên ngành quy định phải xuất trình giấy kiểm tra chất lượng, giấy phép... 

Các quy định của pháp luật hải quan, pháp luật thuế, tại điểm a khoản 1 Điều 33 Luật Hải quan hàng an ninh quốc phòng được miễn kiểm tra thực tế, do đó không áp dụng phân luồng kiểm tra thực tế đối với hàng hóa này.

Bên cạnh đó, nguyên tắc phân luồng còn căn cứ vào kết quả đánh giá rủi ro tuân thủ doanh nghiệp (hệ thống tự động đánh giá tuân thủ doanh nghiệp dựa trên các thông tin về doanh nghiệp được cập nhật vào hệ thống trên cơ sở tiêu chí đánh giá tuân thủ doanh nghiệp).

Ngoài ra, dựa trên thông tin nghiệp vụ hải quan và kết quả phân tích, đánh giá rủi ro (thông tin rủi ro) được các đơn vị nghiệp vụ hải quan các cấp cung cấp, cập nhật; ví dụ các đơn vị nghiệp vụ hải quan các cấp có thông tin một doanh nghiệp nhập hàng cấm và cung cấp cho đơn vị Quản lý rủi ro cùng cấp để áp dụng tiêu chí kiểm tra thực tế tùy theo mức độ vi phạm đối với doanh nghiệp này.

Các phân lớp nhóm tiêu chí trên được thiết lập, áp dụng trên hệ thống thông tin nghiệp vụ hải quan; khi doanh nghiệp đăng ký tờ khai, hệ thống sẽ tự động đối chiếu thông tin trên tờ khai hải quan với các phân lớp nhóm tiêu chí nêu trên, kết hợp với sử dụng các thuật toán để phân luồng quyết định kiểm tra như sau: Luồng 1 (Xanh) miễn kiểm tra trực tiếp hồ sơ và miễn kiểm tra thực tế hàng hóa; luồng 2 (Vàng) kiểm tra trực tiếp hồ sơ và luồng 3 (Đỏ) kiểm tra trực tiếp hồ sơ và thực tế hàng hóa.

Ngoài ra, nguyên tắc chuyển luồng được thực hiện theo các quy định tại: Khoản 2, Điều 23 và Điểm b.3, Khoản 1, Điều 24, Thông tư số 38/2015/TT-BTC; trong quá trình kiểm tra, giám sát, nếu cơ quan hải quan phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật, cơ quan hải quan thực hiện việc chuyển luồng hoặc dừng hàng qua khu vực giám sát để kiểm tra.

Các lỗi thường gặp

Chỉ ra các lỗi trong khai báo, làm thủ tục hải quan dẫn tới tờ khai bị phân luồng Vàng và Đỏ, ông Bùi Thái Quang cho hay: Doanh nghiệp khai thủ công, khai báo sai thông tin trên tờ khai so với hồ sơ, chứng từ; khai báo tên hàng không đầy đủ, rõ ràng, cụ thể, không phù hợp với mã số hàng hóa. Nợ thuế, bị cưỡng chế thuế, bị ấn định thuế. Thường xuyên sửa đổi, bổ sung tờ khai hoặc hủy tờ khai; không làm thủ tục đối với các tờ khai đã khai báo. Có hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, trốn thuế, gian lận thuế. Không chấp hành yêu cầu của cơ quan hải quan trong thực hiện thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan, kiểm tra sau thông quan... Không hợp tác với cơ quan hải quan để cung cấp đầy đủ thông tin doanh nghiệp dẫn đến thiếu thông tin để đánh giá tuân thủ doanh nghiệp.

Tăng tỷ lệ tờ khai luồng Xanh, Vàng như thế nào?

Doanh nghiệp cần nâng cao mức độ tuân thủ đối với pháp luật hải quan và pháp luật thuế. Chủ động nghiên cứu, nắm bắt và thực hiện đúng các quy định về chính sách quản lý đối với hàng hóa XNK; chấp hành các yêu cầu của cơ quan hải quan trong thực hiện thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan. Tích cực hợp tác với cơ quan hải quan trong thực hiện thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát hải quan và chấp hành các quyết định khác của cơ quan hải quan; cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin cho cơ quan hải quan khi được đề nghị. Thực hiện khai báo đầy đủ, cụ thể, chính xác, rõ ràng các thông tin trên tờ khai hạn chế việc bổ sung sửa đổi tờ khai; hạn chế hủy tờ khai hoặc bỏ không làm thủ tục đối với tờ khai đã khai báo. Trong trường hợp khai báo thông qua đại lý, nên sử dụng dịch vụ của các đại lý hải quan có độ tin cậy cao, được cơ quan hải quan công nhận, đồng thời có hợp đồng ủy quyền hoặc hợp đồng thỏa thuận trách nhiệm rõ ràng, bảo mật chữ ký số và tài khoản VNACCS.

P.An