Siết chặt xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan

Theo thống kê của Vụ Pháp chế, Tổng cục Hải quan, công tác xử lý vi phạm hành chính về hải quan đã góp phần tích cực vào thành tích chung của toàn ngành. Tính đến 30/11/2013, toàn ngành Hải quan đã phát hiện và xử lý gần 20.000 vụ vi phạm hành chính, trị giá hàng vi phạm trên 550 tỷ đồng (số tiền phạt thu về ngân sách Nhà nước gần 100 tỷ đồng).

Ảnh minh họa - nguồn internet.Ảnh minh họa - nguồn internet.

Ngày 15/10/2013, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 127/2013/NĐ-CP quy định việc xử phạt vi phạm hành chính và cưỡng chế thi hành quyết định hành chính trong lĩnh vực hải quan. Nghị định này có hiệu lực thi hành từ 15/12/2013, thay thế Nghị định 97/2007/NĐ-CP ngày 7/6/2007 và Nghị định 18/2009/NĐ-CP ngày 18/2/2009.

Theo Tổng cục Hải quan, Nghị định 127/2013/NĐ-CP đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của ngành Hải quan. Nghị định 127/2013/NĐ-CP được xây dựng trên cơ sở quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính, Luật Quản lý thuế và Luật Quản lý thuế sửa đổi, bổ sung. Trên cơ sở tổng kết, đánh giá quá trình thực hiện Nghị định 97/2007/NĐ-CP và Nghị định 18/2009/NĐ-CP, Nghị định 127/2013/NĐ-CP có hiệu lực sẽ giải quyết được đa số các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện công tác xử lý vi phạm hành chính trong ngành Hải quan.

Nghị định 127/2013/NĐ-CP bao gồm 3 chương và 73 điều. So với Nghị đinh 97/2007/NĐ-CP và Nghị định 18/2009/NĐ-CP thì văn bản quy phạm pháp luật này quy định chi tiết hơn về nội dung hướng dẫn thực hiện xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.

Một trong những quy định được hướng dẫn chi tiết, đáng lưu ý tại văn bản này là quy định định về cưỡng chế thi hành quyết định hành chính trong lĩnh vực hải quan. Nếu tại Nghị định số 97/2007/NĐ-CP, nội dung này chỉ được hướng dẫn thực hiện gói gọn trong 12 Điều (từ Điều 41 đến Điều 52, Chương 2), chỉ có 2 biện pháp cưỡng chế được quy định chi tiết là: biện pháp dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu và biện pháp thu hồi mã số thuế, đình chỉ sử dụng hóa đơn; thì tại Nghị định số 127/2013/NĐ-CP ngày 15/10/2013, trình tự thủ tục áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định hành chính trong lĩnh vực hải quan đã được Chính phủ hướng dẫn chi tiết thành 45 Điều (từ Điều 25 đến Điều 69, Chương 2); mỗi biện pháp cưỡng chế được hướng dẫn theo từng mục riêng, từ mục 1 đến mục 8, đồng thời có sự phân biệt cụ thể biện pháp cưỡng chế dành cho hành vi không chấp hành quyết định hành chính về thuế và biện pháp cưỡng chế dành cho hành vi không chấp hành quyết định hành chính khác trong lĩnh vực hải quan.

Các biện pháp cưỡng chế đối với hành vi không chấp hành quyết định hành chính về thuế trong lĩnh vực hải quan

Trường hợp bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính trong lĩnh vực hải quan gồm: Đã quá 90 (chín mươi) ngày kể từ ngày hết thời hạn nộp thuế hoặc hết thời hạn chấp hành các quyết định hành chính thuế trong lĩnh vực hải quan hoặc đã hết thời hạn gia hạn nộp tiền thuế, nộp dần tiền nợ thuế mà người nộp thuế hoặc người bảo lãnh không tự nguyện chấp hành; Cá nhân, tổ chức chưa chấp hành các quyết định hành chính thuế trong lĩnh vực hải quan mà có hành vi phát tán tài sản, bỏ trốn. Bộ Tài chính quy định việc xác định hành vi phát tán tài sản, bỏ trốn của đối tượng bị cưỡng chế.

Đối với các quyết định hành chính khác trong lĩnh vực hải quan: Trong trường hợp đã quá 10 (mười) ngày, kể từ ngày nhận được quyết định xử phạt hoặc đã quá thời hạn thi hành ghi trong quyết định mà cá nhân, tổ chức vi phạm hoặc người bảo lãnh của họ không tự nguyện chấp hành.

Các biện pháp cưỡng chế: Cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế bằng biện pháp trích tiền từ tài khoản của đối tượng bị cưỡng chế tại Kho bạc Nhà nước, ngân hàng, tổ chức tín dụng; yêu cầu phong tỏa tài khoản. Cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế bằng biện pháp khấu trừ một phần tiền lương hoặc thu nhập. Cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế bằng biện pháp dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế bằng biện pháp thông báo hóa đơn không còn giá trị sử dụng. Cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế bằng biện pháp kê biên tài sản, bán đấu giá tài sản kê biên. Cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế bằng biện pháp thu tiền, tài sản của đối tượng bị cưỡng chế do tổ chức, cá nhân khác đang giữ. Cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế bằng biện pháp thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy phép thành lập và hoạt động, giấy phép hành nghề.

Các biện pháp cưỡng chế đối với hành vi không chấp hành quyết định hành chính khác trong lĩnh vực hải quan

Áp dụng biện pháp cưỡng chế khấu trừ tiền từ tài khoản tại ngân hàng đối với cá nhân, tổ chức không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt, không thanh toán chi phí cưỡng chế khi cá nhân có tiền gửi tại ngân hàng ở Việt Nam (trừ trường hợp đang bị áp dụng biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập) hoặc tổ chức có tiền gửi tại ngân hàng ở Việt Nam.

Cưỡng chế bằng biện pháp khấu trừ một phần tiền lương hoặc một phần thu nhập đối với cá nhân vi phạm: Đối tượng bị áp dụng biện pháp cưỡng chế khấu trừ một phần tiền lương hoặc một phần thu nhập là: Cá nhân bị cưỡng chế là cán bộ, công chức hoặc cá nhân đang làm việc được hưởng tiền lương hoặc thu nhập tại một cơ quan, tổ chức theo hợp đồng có thời hạn từ 6 tháng trở lên hoặc hợp đồng không xác định thời hạn; Cá nhân bị cưỡng chế đang được hưởng trợ cấp hưu trí hoặc mất sức hàng tháng.

Cưỡng chế bằng biện pháp kê biên tài sản có giá trị tương ứng với số tiền phạt để bán đấu giá: Chỉ áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên tài sản có giá trị để bán đấu giá đối với cá nhân, tổ chức không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt, không thanh toán chi phí cưỡng chế khi: Cá nhân là lao động tự do không có cơ quan, tổ chức quản lý lương, quản lý thu nhập cố định; Cá nhân, tổ chức không có tài khoản hoặc số tiền gửi từ tài khoản tại ngân hàng không đủ để áp dụng biện pháp khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản tại ngân hàng; Cá nhân, tổ chức không đủ điều kiện để áp dụng biện pháp khấu trừ hoặc cố tình không thực hiện quyết định cưỡng chế bằng biện pháp khấu trừ, không thanh toán chi phí cưỡng chế.

Cưỡng chế bằng biện pháp thu tiền, tài sản khác của đối tượng bị cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính do cá nhân, tổ chức khác đang giữ trong trường hợp cá nhân, tổ chức vi phạm cố tình tẩu tán tài sản.

Cưỡng chế buộc thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả: Việc cưỡng chế để thi hành các biện pháp khắc phục hậu quả do vi phạm hành chính gây ra phải có quyết định cưỡng chế bằng văn bản. Trong quyết định phải ghi rõ ngày, tháng, năm ra quyết định; căn cứ ra quyết định; họ tên, chức vụ của người ra quyết định; họ tên, địa chỉ của cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế, các biện pháp khắc phục hậu quả phải thực hiện; thời gian hoàn thành cưỡng chế; cá nhân, cơ quan có trách nhiệm chủ trì tổ chức các hoạt động cưỡng chế; cơ quan có trách nhiệm tham gia; chữ ký và họ tên của người ra quyết định, dấu của cơ quan ra quyết định.

Quyết định cưỡng chế để thi hành các biện pháp khắc phục hậu quả do vi phạm hành chính gây ra phải được gửi đến cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế trước khi tiến hành cưỡng chế 05 (năm) ngày để thực hiện…

Đối với vi phạm quy định về khai hải quan, có mức phạt cao nhất là 40 triệu đồng đối với hành vi khai khống tên hàng, số lượng, trọng lượng, giá trị hàng hóa xuất khẩu (XK), trừ trường hợp XK sản phẩm gia công, sản phẩm sản xuất từ nguyên liệu nhập khẩu (NK) không phù hợp với nguyên liệu đã NK; NK sản phẩm gia công từ nước ngoài không phù hợp với nguyên liệu đã XK.

Đối với vi phạm quy định về kiểm tra hải quan, thanh tra thuế, phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 60 triệu đồng đối với một trong các hành vi: Đánh tráo hàng hóa đã kiểm tra hải quan với hàng hóa chưa kiểm tra hải quan; Giả mạo niêm phong hải quan, nộp, xuất trình chứng từ, tài liệu giả mạo cho cơ quan hải quan nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự; Sử dụng tài khoản truy cập, chữ ký số được cấp cho tổ chức, cá nhân khác để thực hiện thủ tục hải quan điện tử; Sử dụng chứng từ không hợp pháp để làm thủ tục xuất, NK theo đúng quy định.

Tổng cục Hải quan đang xây dựng dự thảo Thông tư quy định chi tiết thi hành Nghị định 127/2013/NĐ-CP ngày 15/10/2013 của Chính phủ. Dự thảo Thông tư được xây dựng trên cơ sở kế thừa bố cục của Thông tư 193/2009/TT-BTC đã được thực hiện ổn định trong những năm qua. Theo đó, dự thảo Thông tư có 3 chương gồm 43 điều, cụ thể: Chương I, quy định về xử lý vi phạm hành chính về hải quan; Chương II, quy định về cưỡng chế thi hành quyết định hành chính trong lĩnh vực hải quan và chương III - tổ chức thực hiện.

Trong đó, Chương I sẽ hướng dẫn một số nội dung quy định tại Chương I Nghị định 127 như, nguyên tắc áp dụng văn bản, nguyên tắc xử phạt, cụ thể một số trường hợp không xử phạt, việc áp dụng hình thức và mức xử phạt, áp dụng các biện pháp ngăn chặn vi phạm hành chính và bảo đảm việc xử phạt vi phạm hành chính, thẩm quyền xử phạt, thủ tục xử phạt vi phạm hành chính và thực hiện quyết định xử phạt vi phạm hành chính.

Chương II sẽ quy định chi tiết một số nội dung của Chương II Nghị định 127 như, quy định về phối hợp thực hiện quyết định cưỡng chế; áp dụng biện pháp cưỡng chế trong trường hợp quyết định cưỡng chế hết hiệu lực thi hành…

Một số vấn đề quy định tại dự thảo Thông tư đáng chú ý như: Quy định về khai sai mã số, thuế suất lần đầu, trường hợp được coi là đã hướng dẫn về khai mã số, thuế suất; Hướng dẫn xử phạt đối với trường hợp XNK hàng hóa thừa so với giấy phép về số lượng, trọng lượng; Xử lý đối với những vụ vi phạm vượt thẩm quyền xử phạt của Cục trưởng Cục Hải quan, Cục trưởng Cục Điều tra chống buôn lậu, Cục trưởng Cục Kiểm tra sau thông quan; Thời điểm chuyển từ biện pháp cưỡng chế này sang biện pháp cưỡng chế khác; Cưỡng chế trong trường hợp ấn định thuế; Xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi vi phạm về thủ tục hải quan điện tử…

(Quang Minh)