Tiếp nhận hệ thống máy soi chiếu phóng xạ tại cụm cảng Cái Mép Thị Vải

Hôm nay, Tổng cục Hải quan đã tổ chức Lễ khánh thành Hệ thống máy soi chiếu phóng xạ tại cụm cảng Cái Mép Thị Vải - Vũng Tàu, chính thức công bố kết quả quá trình hợp tác giữa Bộ Tài chính Việt Nam và Bộ Năng lượng Hoa Kỳ.

Cụm cảng Cái Mép Thị Vải - Vũng Tàu. Ảnh: PV.Cụm cảng Cái Mép Thị Vải - Vũng Tàu. Ảnh: PV.

Trong khuôn khổ hợp tác Sáng kiến Megaports giữa Hoa Kỳ và Việt Nam, được sự đồng ý của Thủ tướng Chính phủ tại Công văn số 3418/VPCP-QHQT ngày 21/5/2010, ngày 2/7/2010 tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Tài chính và Đại sứ Hoa Kỳ tại Hà Nội đã ký “Bản ghi nhớ giữa Bộ Tài chính nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và Bộ Năng lượng Hợp chủng quốc Hoa Kỳ về hợp tác nhằm ngăn chặn việc vận chuyển bất hợp pháp vật liệu hạt nhân và các vật liệu phóng xạ khác”. Theo đó, Thủ tướng Chính phủ đã đồng ý triển khai thực hiện Sáng kiến Megaports tại cụm cảng Cái Mép - Thị Vải thuộc tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, cụ thể là tại khu vực kiểm tra tập trung thuộc Chi cục Hải quan Cảng Cái Mép.

Sáng kiến được cụ thể hóa tại Việt Nam thông qua dự án “Tiếp nhận hệ thống máy soi chiếu phóng xạ nhằm ngăn chặn việc vận chuyển bất hợp pháp vật liệu hạt nhân và vật liệu phóng xạ tại cụm cảng Cái Mép Thị Vải, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu", với tổng giá trị viện trợ hơn 4.419.176 USD. Thời gian thực hiện dự án: 9/2010 đến 9/2015.

Sau khi ký Bản ghi nhớ, tháng 9/2010, Tổng cục Hải quan và Bộ Năng lượng Hoa Kỳ đã tiến hành khảo sát tại cụm cảng Cái Mép - Thị Vải và đã hoàn thành lắp đặt thiết bị phát hiện phóng xạ trong năm 2013 tại 03 cảng: Tân cảng - Cái Mép (TCCT), cảng container quốc tế Tân cảng - Cái Mép (TCIT) và cảng SP-PSA (liên doanh giữa cảng Sài Gòn, Vinalines và PSA Singapore) với tổng số cổng soi chiếu phóng xạ được hỗ trợ là 12 cổng.

Tổng cục Hải quan đã ban hành quy trình vận hành thí điểm và quy trình vận hành, bảo hành, bảo trì hệ thống. Hệ thống đã được đưa vào vận hành thí điểm từ ngày 7/10/2013 đến nay. Kết quả vận hành thử nghiệm từ ngày 07/10/2013 đến 05/05/2014 như sau:

- Tổng số cánh báo: 4521 trường hợp (trong đó: cảnh báo Gamma: 4476 trường hợp; cảnh báo Nơtron: 42 trường hợp; cánh báo hỗn hợp Nơtron, Gamma: 3 trường hợp).

- Đã xử lý trên hệ thống: 4521 trường hợp.

- Phát hiện có phóng xạ: 0 trường hợp.

- Các mặt hàng chủ yếu gây cảnh báo là: Gạch men, gốm sứ, phân bón, clinker, hóa chất, nhôm, gạch chịu lửa, thép phế liệu.

- Tỉ lệ container có cảnh báo so với số lượng container đi qua cổng: 2,75%.

Sáng kiến Megaports nằm trong chiến lược an ninh hàng hải của Hoa Kỳ, do Bộ Năng lượng Hoa Kỳ (DOE) đề xuất và Cơ quan An Toàn Hạt nhân Quốc gia Hoa Kỳ (NNSA) triển khai, nhiệm vụ là làm việc với các nước đối tác để phát hiện và ngăn chặn việc buôn bán và vận chuyển các nguyên liệu phóng xạ, hạt nhân giấu trong hàng hoá được đóng bằng công-ten-nơ tại các cảng biển quốc tế. Hoạt động phối hợp với các đối tác nước ngoài thông qua việc trang bị các thiết bị soi chiếu công-ten-nơ hàng nhập khẩu, xuất khẩu và trung chuyển tại các cảng biển được phía Hoa Kỳ lựa chọn nhằm phát hiện phóng xạ và các vật liệu hạt nhân.

Mục đích của Sáng kiến là nhằm ngăn chặn từ xa khả năng vận chuyển các vật liệu hạt nhân nguy hiểm đến Hoa Kỳ nhằm mục đích phá hoại, thông qua đó ngăn chặn hoạt động khủng bố, buôn lậu và việc sử dụng các chất hạt nhân nguy hiểm cho việc phát triển vũ khí hủy diệt hàng loạt nhằm đe dọa an ninh và hòa bình thế giới, thông qua đó, tăng cường an ninh cho hoạt động thương mại và giảm thiểu nguy cơ buôn bán, vận chuyển trái phép nguyên liệu phóng xạ và hạt nhân; xây dựng khả năng và các quy trình ứng phó khi phát hiện ra các nguyên liệu này cất giấu trong hàng hoá thương mại. Mục tiêu của Sáng kiến Megaports là soi chiếu phát hiện các nguồn phóng xạ trong hàng hoá luân chuyển qua cảng biển nói chung.

Trong khuôn khổ Sáng kiến này, Hoa Kỳ xác định sẽ đề nghị thực hiện tại 75 cảng biển trên thế giới. Cho đến nay, Megaports đã được triển khai tại các cảng biển của 12 quốc gia bao gồm: Hà Lan, Hy lạp, Sri Lanka, Tây Ban Nha, Singapore, Bahamas, Philippine, Bỉ, Honduras, Pakistan, Anh, và Israel. Một số cảng thuộc 18 quốc gia khác đang trong các giai đoạn triển khai khác nhau bao gồm: Bỉ, Trung Quốc, Colombia, Cộng hòa Dominican, Ai Cập, Hồng Kông, Israel, Jamaica, Mê-hi-cô, Ô-man, Panama, Singapore, Tây Ban Nha, Hàn Quốc, Đài Loan, Thái Lan, Malaysia và các Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất.

Việc tham gia thực hiện Sáng kiến Megaports khẳng định thiện chí hợp tác của Việt Nam trong các vấn đề chống khủng bố và bảo vệ an ninh toàn cầu, góp phần đảm bảo an ninh của từng quốc gia, sự ổn định và an ninh khu vực và trên thế giới.

(PV)