Văn bản kiểm tra chuyên ngành gây khó cho doanh nghiệp và hải quan

(eFinance Online) - Trong tổng số thời lượng thông quan hàng hóa, phần cơ quan hải quan giải quyết thủ tục trong thẩm quyền chỉ chiếm 28%. 72% thời lượng còn lại phụ thuộc vào hoạt động kiểm tra chuyên ngành (KTCN) của các bộ, ngành.
Công chức Chi cục Hải quan Cốc Nam- Cục Hải quan Lạng Sơn kiểm tra hàng hóa XNK. (Ảnh: H.NỤ) - Báo Hải quan.Công chức Chi cục Hải quan Cốc Nam- Cục Hải quan Lạng Sơn kiểm tra hàng hóa XNK. (Ảnh: H.NỤ) - Báo Hải quan.

Theo thống kê của Tổng cục Hải quan, đến 30/6/2016 có 344 văn bản quy phạm pháp luật quy định về quản lý chuyên ngành, kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa XNK do các cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước ban hành, trong đó có: 21 Luật, pháp lệnh; 65 Nghị định, quyết định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; 258 Thông tư, quyết định của các Bộ, ngành liên quan đến các lĩnh vực kiểm tra chuyên ngành (KTCN) như: kiểm tra chất lượng sản phẩm hàng hóa; kiểm tra an toàn thực phẩm; kiểm dịch (động vật, thực vật, y tế); kiểm tra văn hóa; các quy định về cấp giấy phép XNK, điều kiện XNK hàng hóa...

Một số văn bản pháp quy hiện hành quy định về quản lý, kiểm tra chuyên ngành:

+ Khoản 4 Điều 34 Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa năm 2007 quy định: “Hàng hóa nhập khẩu thuộc nhóm 2 (sản phẩm, hàng hóa có khả năng gây mất an tòan) phải được kiểm tra chất lượng khi nhập khẩu…”. Theo quy định tại Điều 5 của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa và Điều 3 của Nghị định 132/2008/NĐ-CP ngày 31/12/2008 của Chính phủ Quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa đến nay hầu hết các Bộ, Ngành đều đã ban hành danh mục hàng hóa nhóm 2. Như vậy mặt hàng thuộc đối tượng phải kiểm tra chất lượng khi nhập khẩu là rất nhiều.

+ Khoản 1b Điều 38 của Luật An toàn thực phẩm 2010 quy định “ Thực phẩm, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm, dụng cụ, vật liệu bao gói, chứa đựng thực phẩm nhập khẩu phải được cấp Thông báo kết quả xác nhận thực phẩm đạt yêu cầu nhập khẩu đối với từng lô hàng của các cơ quan kiểm tra được chỉ định”. Theo quy định của Điều này thì hầu các lô hàng NK thuộc các nhóm hàng trên đều phải thực hiện kiểm tra an toàn thực phẩm.

+ Bộ KH&CN có Thông tư  01/2009/TT-BKHCN ngày 20/3/2009, Thông tư 27/2012/TT-BKHCN ngày 12/12/2012, Quyết định 1171/QĐ-BKHCN ngày 27/5/2015 quy định: hàng hóa nhập khẩu thuộc đối tượng kiểm tra nhà nước về chất lượng (nhóm 2) chỉ được thông quan khi cơ quan kiểm tra ra Thông báo kết quả kiểm tra nhà nước về chất lượng hàng hóa NK đáp ứng yêu cầu chất lượng.

+ Bộ Công Thương có Thông tư 48/2011/TT-BCT ngày 30/12/2011 và Thông tư  08/2012/TT-BCT ngày 09/4/2012 quy định: hàng hóa nhóm 2 nhập khẩu phải được kiểm tra khi NK và việc miễn, giảm kiểm tra chất lượng… phải có sự đồng ý của Bộ Công Thương.

+ Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn có Thông tư 34/2014/TT-BNNPTNT ngày 31/10/2014: khoản 1 Điều 6 quy định: Tất cả các lô hàng muối nhập khẩu đều được kiểm tra, đánh giá về chất lượng khi nhập khẩu. Thông tư 21/2015/TT-BNNPTNT ngày 08/6/2015 quy định: thuốc bảo vệ thực vật nhập khẩu phải kiểm tra chất lượng, Hải quan chỉ thông quan khi có Thông báo kết quả kiểm tra chất lượng.

+ Thông tư 14/2010/TT-BXD  ngày 20/8/2010 của Bộ Xây dựng quy đinh: phải cung cấp cho Hải quan cửa khẩu khi làm thủ tục gạch ốp lát Bản chứng nhận hợp quy và kết quả thử nghiệm chất lượng mẫu đại diện lô sản phẩm, hàng hóa gạch ốp lát tại cửa khẩu phù hợp với quy định.

+ Thông tư liên tịch 58/2015/TTLT- BCT-BKHCN ngày 31/12/2015 của liên bộ Bộ Công thương, bộ KHCN quy định chỉ thông quan sản phẩm thép khi tổ chức, cá nhân nhập khẩu cung cấp Thông báo kết quả kiểm tra chất lượng

+ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành Danh mục hàng hóa nhóm 2 tại Thông tư số 50/2009/TT-BNNPTNT ngày 18/8/2009 và Thông tư số 50/2010/TT-BNNPTNT ngày 30/8/2010 với phạm vi rộng, bao gồm các nhóm hàng: động vật, sản phẩm động vật; sản phẩm trồng trọt; thủy sản, sản phẩm thủy sản… đều thuộc đối tượng phải kiểm dịch và kiểm tra an toàn thực phẩm.

Thậm chí, nhiều danh mục hàng hóa thuộc đối tượng KTCN do các Bộ quản lý chuyên ngành ban hành không có mã số HS kèm theo (như Danh mục hàng hóa thuộc đối tượng phải kiểm dịch động vật ban hành kèm theo Quyết định số 45/2005/QD-BNN ngày 25/7/2005 (ngày 18/11/2015 Bộ NN có Quyết định 4758/QĐ-BNN-TY ban hành Danh mục hàng hóa có mã số HS). Thông tư số 24/2011/TT-BYT ngày 21/6/2011 của Bộ Y tế hướng dẫn nhập khẩu thiết bị y tế mới 100%, Danh mục kèm theo không có mã số HS (thông tư này đã được thay thế bằng thông tư 30/2015/TT-BYT ngày 12/10/2015 có mã số HS).

Thời gian qua, Bộ Tài chính cũng đã có văn bản gửi tới 11 bộ đề nghị chỉ đạo quyết liệt triển khai việc rà soát sửa đổi, bổ sung 73 văn bản liên quan đến quản lý chuyên ngành và kiểm tra chuyên ngành.

Đến ngày 30/6, Bộ Tài chính đã nhận được 10/13 bộ thông báo về văn bản quy phạm pháp luật về kiểm tra chuyên ngành đã được sửa đổi, bổ sung, thay thế. Tuy nhiên, còn nhiều văn bản chưa đáp ứng yêu cầu chỉ đạo tại Quyết định 2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

(PV)