Tin học Thống kê tài chính sẽ trở thành nhân tố đột phá!

“Chúng ta có quyền hy vọng hệ thống Tin học Thống kê tài chính sẽ trở thành một nhân tố mang tính đột phá, góp phần quan trọng tạo nên bước chuyển mình lịch sử trong tiến trình phát triển của ngành Tài chính Việt Nam”-  đó là khẳng định của Cục trưởng Cục Tin học và Thống kê tài chính Đặng Đức Mai khi chia sẻ về chặng đường 25 năm hình thành và phát triển của hệ thống Tin học Thống kê tài chính.

Cục trưởng Cục Tin học và Thống kê tài chính Đặng Đức Mai.Cục trưởng Cục Tin học và Thống kê tài chính Đặng Đức Mai.
Ngày 22/10/1989 Tổ nghiên cứu Đề án tổ chức hệ thống tin học ngành Tài chính ra đời (tiền thân của hệ thống Tin học Thống kê tài chính ngày nay). Từ một tổ nghiên cứu nhỏ bé, đến nay hệ thống Tin học Thống kê tài chính đã lớn mạnh cả về chất và lượng, điều gì đã giúp hệ thống Tin học Thống kê tài chính có được như ngày hôm nay?
 
Trước hết, phải khẳng định nhu cầu ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) đối với ngành Tài chính nói chung là rất cao. Thực tế, trong lịch sự phát triển các nước nói chung chỉ có Bộ Tài chính và Ngân hàng đi đầu trong việc ứng dụng CNTT vào nghiệp vụ. Có thể nói, CNTT đã trở thành nhu cầu tất yếu. Theo tôi, nếu không có nhu cầu sử dụng tin học vào nghiệp vụ hàng ngày thì “tiền tấn” cũng không thể phát triển được.
Một lợi thế thứ hai đó là tầm nhìn của lãnh đạo Bộ. Chính điều này giúp Bộ Tài chính trở thành một trong những bộ đầu tư vào CNTT rất sớm. 25 năm qua, cải cách trong lĩnh vực tài chính được coi là một trong các ưu tiên hàng đầu của quá trình đổi mới của Chính phủ Việt nam.
 
Là cơ quan quản lý nhà nước đa ngành, đa lĩnh vực, Bộ Tài chính đã sớm nhận thức được vai trò quan trọng của CNTT và đặt ra yêu cầu phải xây dựng một hệ thống thông tin quản lý tài chính hiện đại, hợp nhất từ trung ương đến địa phương; tích hợp, thống nhất giữa các hệ thống cả trong và ngoài ngành, vận hành chính xác và an toàn trên phạm vi toàn quốc; đảm bảo đáp ứng tối đa yêu cầu đổi mới nghiệp vụ và cải cách hành chính của ngành Tài chính.
 
Vào thời điểm thành lập Tổ nghiên cứu Đề án tổ chức hệ thống tin học ngành Tài chính năm 1989, dù thời điểm đó rất ít đơn vị đầu tư vào tin học, song lãnh đạo Bộ đã có tầm nhìn chiến lược và nhu cầu phải ứng dụng CNTT. Mở đầu bằng Đề án ứng dụng Tin học vào công tác quản lý tài chính, cùng với đó là sự kiện thành lập Tổ nghiên cứu Đề án tổ chức hệ thống tin học ngành Tài chính, từ đây, công cuộc nghiên cứu và triển khai ứng dụng CNTT vào công tác quản lý ngành Tài chính đã chính thức khởi động.
 
Tiếp sau đó, sự ra đời của Ban quản lý công trình tin học theo Quyết định số 614 TC/TCCB  của Bộ trưởng Bộ Tài chính đã đánh dấu sự nhận thức về tầm quan trọng của công tác quản lý ứng dụng CNTT trong ngành Tài chính.
 
Có chiến lược đúng rồi, nhưng ứng dụng tin học đòi hỏi phải đầu tư rất nhiều tiền, song nhờ sự quan tâm liên tục, thống nhất và quyết tâm cao của lãnh đạo Bộ mà các nguồn lực tài chính đã được đầu tư vào phát triển công nghệ và đào tạo cán bộ tin học tiếp quản hệ thống.
 
Cho đến nay, Tin học Thống kê tài chính đã trở thành một hệ thống hiện đại với đội ngũ cán bộ được đào tạo về kỹ năng, trải qua thực tế làm CNTT, có nhiều kinh nghiệm trong việc quản trị mạng, phát triển ứng dụng, triển khai ứng dụng...
 
Để đạt được những thành công trong công cuộc hiện đại hóa ngành Tài chính như ngày nay, bên cạnh những nỗ lực từ các cán bộ làm công tác nghiệp vụ chuyên môn còn có sự đóng góp không nhỏ từ các đối tác CNTT. Họ là các công ty đối tác đã, đang và sẽ cam kết tiếp tục hỗ trợ Bộ Tài chính trên con đường đầy chông gai, tiến tới một nền tài chính công điện tử.
 
Vậy trong suốt chặng đường phát triển đã qua và sắp tới, ông cho rằng đâu là thách thức lớn nhất của Tin học Thống kê tài chính?
 
Trong bối cảnh hiện tại, việc sử dụng và giám sát sử dụng tài nguyên và các nguồn lực một cách hợp lý trở thành một yêu cầu cấp bách và được đông đảo các tầng lớp trong xã hội quan tâm theo dõi.
 
Chúng ta chỉ có thể thực hiện việc giám sát và đạt được các kỷ luật tài khóa cần thiết để thực hiện được các mục tiêu phát triển thông qua các sáng kiến cải cách, trong đó, đặc biệt quan trọng là sáng kiến tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ dựa trên CNTT nhằm cải cách hoạt động quản lý công thông qua ứng dụng CNTT.
 
Hiện các bộ, ngành đang có xu hướng phân cấp đầu tư CNTT. Nếu thời gian trước, việc quản lý đầu tư ứng dụng CNTT đi đúng hướng là đầu tư tập trung thì đến nay lại có xu hướng tiếp tục phân cấp nữa.
 
Đứng trước thách thức cân đối giữa phân cấp và tập trung đặt ra nhiệm vụ cho Cục Tin học và Thống kê tài chính nói riêng và hệ thống Tin học Thống kê tài chính nói chung là phải xác định mức độ phân cấp, đồng thời vẫn phải đảm bảo tính đồng bộ thống nhất của hệ thống tin học.
 
Thực tiễn triển khai cho thấy mặt trái của phân cấp dễ khiến hệ thống CNTT phát triển theo mô hình “quả mít”, nghĩa là quá nhiều dự án trọng điểm. Từ trước đến nay, hệ thống ứng dụng CNTT toàn ngành vẫn được triển khai và quản lý một cách đồng bộ.
 
Theo cá nhân tôi, chủ trương phân cấp quản lý và đầu tư là đúng, nhưng đối với đặc thù CNTT phải đảm bảo tính thống nhất và đồng bộ về công nghệ thì việc lựa chọn mức độ phân cấp là thực sự cần thiết.
 
Một thách thức nữa là cho tới nay ngành Tài chính đã vận hành nhiều hệ thống lớn như: TABMIS, PIT, VNACCS/VCIS…đòi hỏi tính tích hợp thông tin giữa các hệ thống với nhau phục vụ công tác chỉ đạo điều hành, cung cấp thông tin, dịch vụ cho người dân và doanh nghiệp.
 
Bộ Tài chính đang có những bước đi đúng đắn và thành công nhằm xây dựng kỷ luật tài chính mạnh hơn và giám sát các hoạt động tài chính hiệu quả hơn.
 
Tuy nhiên, đã đến lúc chúng ta cần phải nghĩ đến một sáng kiến tổng thể nhằm tăng cường hệ thống thông tin quản lý của Chính phủ theo hướng toàn diện để trợ giúp Chính phủ đưa ra các quyết định về phát triển các lĩnh vực khác nhau một cách có hệ thống và dễ dàng hơn.
 
Với quyết tâm cao, Lãnh đạo Bộ đã quyết định triển khai dự án Hệ thống Thông tin Quản lý Tài chính Chính phủ (GFMIS). Đây được cho là một sáng kiến đổi mới hệ thống quản lý thông tin tài chính toàn diện.
 
Hiện tại, Bộ Tài chính đang có kế hoạch phát triển một số hệ thống thông tin cốt lõi (các thành phần quan trọng của GFMIS), trong đó, đã triển khai thành công Hệ thống thông tin Quản lý ngân sách và Kho bạc (TABMIS), Hệ thống Thông tin Quản lý nợ (DMFAS).
 
Ngoài ra, một số hệ thống khác cũng đang trong giai đoạn nghiên cứu và triển khai như: Hệ thống thông tin Quản lý thuế tích hợp (ITAIS), Hệ thống thông tin Hải quan (VNACCS/VCIS), quản lý chứng khoán, quản lý dự trữ nhà nước...
 
Để thực hiện các mục tiêu này đòi hỏi hệ thống thông tin quản lý tài chính của Việt Nam cần tiếp tục được hoàn thiện và đổi mới, nhất là trong bối cảnh thực trạng quản lý tài chính ở Việt Nam cũng đang bộc lộ một số điểm hạn chế.
 
Cũng liên quan đến tầm nhìn chiến lược trong việc thiết kế một hệ thống ứng dụng CNTT mới cho toàn ngành, đặc biệt trong bối cảnh CNTT phát triển “vũ bão” với nhiều công nghệ mới như: điện toán đám mây, di động, Big Data, mạng xã hội... Ngành Tài chính đang tập trung chỉ đạo từ nay đến giữa năm 2015 phải xây dựng xong mô hình kiến trúc tổng thể CNTT ngành Tài chính, tiếp đến là Kế hoạch phát triển CNTT giai đoạn 2016 - 2020 và tầm nhìn chiến lược đến năm 2025...
 
Cuối cùng là thách thức trong tổ chức đội ngũ cán bộ tin học, khi mà cơ chế giữ chân cán bộ giỏi, đào tạo cán bộ có kỹ năng tiếp cận công nghệ mới, hiểu nghiệp vụ…đang còn nhiều hạn chế.
 
Vậy để tiếp tục phát triển bền vững, thế hệ cán bộ trẻ của Tin học Thống kê tài chính sẽ cần làm những gì, thưa ông?
 
Hiện nay đội ngũ cán bộ Tin học Thống kê tài chính phần lớn là trẻ với tuổi trung bình trên 30, đây là độ tuổi có sự năng động, nhiệt tình.
 
Tuy nhiên, các cụ có câu “khôn đâu đến trẻ, khỏe đâu đến già”. Vậy thì để kế thừa và phát huy truyền thống Tin học Thống kê tài chính, các cán bộ tin học trẻ cần tiếp tục học tập, nâng cao chuyên môn để tiếp cận và làm chủ công nghệ mới.
 
Thời gian qua, đội ngũ cán bộ của hệ thống Tin học Thống kê tài chính nói chung và cán bộ của Cục Tin học và Thống kê tài chính nói riêng đã nỗ lực thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị được Bộ giao.
 
Đơn cử, trong nhiều năm liền Bộ Tài chính đã đạt được chỉ số cao về mức độ sẵn sàng cho phát triển và ứng dụng công nghệ thông tin – truyền thông (ICT Index), đặc biệt trong 2 năm trở lại đây,  Bộ Tài chính liên tục đứng thứ nhất trong khối các cơ quan Bộ, ngành trên bảng xếp hạng ICT Index. Điều này cho thấy nỗ lực phát triển và ứng dụng CNTT của tin học ngành Tài chính đã được xã hội ghi nhận.
 
Tương lai của hệ thống Tin học toàn ngành Tài chính là thuộc về thế hệ trẻ. Tuy nhiên, tương lai đó có vững chắc hay không còn tùy thuộc vào quá trình phấn đấu trau dồi kỹ năng của mỗi cán bộ.
 
Thế hệ trẻ hiện nay tuy có sự nhiệt tình, năng nổ song vẫn còn khá hạn chế về kỹ năng cũng như khả năng tự học tập để có trình độ cao hơn, trong khi đó, cơ chế tuyển dụng đang làm khó việc chiêu mộ người giỏi.
 
Điều này đặt ra thách thức cũng như nhu cầu với mỗi cán bộ Tin học tài chính phải liên tục tự rèn luyện và học tập để tiếp cận công nghệ mới, làm chủ khoa học kỹ thuật, làm chủ về mặt nghiệp vụ tài chính.
 
Xin cảm ơn ông!
 
(Thu Hương - thực hiện)