Cho vay tái canh cây cà phê: Đảm bảo sản lượng cây xuất khẩu chủ lực

Ngành ngân hàng sẽ tài trợ từ 70%-80% vốn cho người sản xuất có thể là cá nhân, doanh nghiệp được thực hiện tái canh cây cà phê để đảm bảo chất lượng và sản lượng cây nông nghiệp chủ lực này. Phóng viên tạp chí eFinance đã có một số trao đổi ngắn với đại diện các đơn vị liên quan về vấn đề này.

Ảnh minh họa.Ảnh minh họa.

Cho vay tái canh cây cà phê: Đảm bảo sản lượng cây xuất khẩu chủ lực ảnh 1
Ông Võ Minh Tuấn- Phó Vụ Trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế - NHNN.
Ông Võ Minh Tuấn- Phó Vụ Trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế - NHNN: "Cây cà phê cần phải được tái canh gấp"

Thưa ông, ông có thể cho biết rõ hơn về việc triển khai chương trình cho vay tái canh cây cà phê tại Tây Nguyên?

Ông Võ Minh Tuấn: Như quý vị cũng biết, cà phê Tây Nguyên là một lĩnh vực thế mạnh trong nông sản xuất khẩu. Cà phê Việt Nam đứng thứ hai thế giới về sản lượng xuất khẩu và cà phê Tây Nguyên đã được xuất khẩu đi 70 nước trên thế giới.

Theo đánh giá của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), đã có 120 ngàn ha trên con số 580 ngàn ha canh tác đang thuộc diện bị già cỗi. Vì thế cây cà phê cần phải được tái canh gấp. Nếu chúng ta không tái canh thì chất lượng và sản lượng cà phê trong những năm tiếp theo sẽ bị giảm và như vậy sẽ ảnh hưởng đến những ngành nông sản chủ lực của Việt Nam. Đứng trước tình hình đó, ngành Ngân hàng đã báo cáo và đưa ra 1 đề án cho vay tái canh trình Chính phủ và được Chính phủ chấp thuận vào tháng 3/2015. Hiện nay, chúng tôi đã có văn bản đề nghị Bộ NN&PTNT và và UBND 5 tỉnh khu vực Tây Nguyên cùng với hệ thống ngân hàng triển khai, đưa đồng vốn tái canh cây cà phê đến cho doanh nghiệp, hộ gia đình và cá nhân có diện tích canh tác, diện tích tái canh cây cà phê trong quy hoạch được Bộ NN&PTNT phê duyệt để triển khai.

Nguồn vốn đã triển khai nhưng phát triển bền vững rất khó, NH có chính sách gì để hỗ trợ nông dân?

Chính sách chúng ta đã có, vấn đề là đưa ra cơ chế cho vay là căn cứ vào quy hoạch của Bộ NNPTNT và tôi được biết là các cá nhân, hộ gia đình sẽ được cách nào theo quy định của Bộ NNPTNT được đưa vào diện tái canh và doanh nghiệp được cấp nào thì được đưa vào diện tái canh càd phê, thì căn cứ vào diện tích tái canh cà phê và lộ trình tái canh từng năm, ngành ngân hàng sẽ tài trợ từ 70%-80% vốn cho người sản xuất có thể là cá nhân, doanh nghiệp được thực hiện tái canh cây cà phê. Bản thân từng gia đình, doanh nghiệp cũng phải tính toán làm sao có nguồn vốn tự có từ 20-30% để tham gia vào tái canh cây cà phê, giúp cho ngành cà phê phát triển bền vững.

Cho vay tái canh cây cà phê: Đảm bảo sản lượng cây xuất khẩu chủ lực ảnh 2
Ông Nguyễn Đức Hưởng, Phó Chủ tịch thường trực NH Bưu điện Liên Việt.
Ông Nguyễn Đức Hưởng, Phó Chủ tịch thường trực NH Bưu điện Liên Việt: "Đầu tư khoảng 10 ngàn tỷ đồng cho cây mắc ca"

Kế hoạch phát triển cây mắc ca đến giờ đã được tiến triển như thế nào, thưa ông?

Qua kết quả Hội thảo “Chiến lược phát triển cây mắc ca tại Tây Nguyên” cách đây 3 tháng thì đến nay Ngân hàng Bưu điện Liên Việt, Him Lam và các nhà đầu tư đã làm được rất nhiều việc. Đến nay đã hình thành được 2 nhà máy chế biến mắc ca, một của nhà đầu tư Úc ở Khe Sanh, Quảng Trị đã khởi công; một nhà máy nữa của Him Lam sẽ khởi công vào tháng 7 để trước hết đón đầu sản phẩm, bao tiêu mắc ca cho nông dân. Thứ 2, Ngân hàng Liên Việt đã ban hành quy định quy trình cho vay cây mắc ca.Tại Hội nghị Xúc tiến đầu tư và an sinh xã hội lần thứ 3, Ngân hàng Bưu điện Liên Việt, Him Lam sẽ ký với Lâm Đồng và các tỉnh Tây Nguyên bản ghi nhớ, trong đó riêng Lâm Đồng sẽ được đầu tư khoảng 10 ngàn tỷ đồng cho mắc ca và các đối tượng khác. Chúng tôi cũng duy trì 20 ngàn tỷ trong 10 năm nữa cho Tây Nguyên để phục vụ các dự án phát triển cây mắc ca và tái canh cây cà phê, trồng xen giữa cà phê và mắc ca. Chúng tôi cũng đã nghiên cứu kỹ các thị trường Mỹ, Úc, Trung Quốc và đã hợp đồng với các chuyên gia Úc để làm việc cho Him Lam, Ngân hàng Bưu điện Liên Việt chuyên về phát triển thị trường và kỹ thuật mắc ca.

Ở Tây Nguyên cũng như các tỉnh khác trên cả nước, chúng tôi có kế hoạch xây dựng các trường học, Liên Việt cùng với Công ty CP Him Lam xác định đến năm 2016 cố gắng mỗi một tỉnh thành có một trường chuẩn quốc gia. Ở Tây Nguyên chúng tôi đã xây cơ bản xong và chuẩn bị xây thêm một số trường học, mẫu giáo và xây nhà tạm. Trước hết, năm nay chúng tôi đã đóng góp 5 tỷ để xây dựng nhà tạm cho các hộ dân nghèo và cùng hệ thống ngân hàng đóng góp số tiền 80 tỷ của cả hệ thống ngân hàng trong ngày hôm nay để trao cho  Ban chỉ đạo Tây Nguyên làm công tác an sinh xã hội. Chúng tôi nghĩ rằng an sinh xã hội cũng là một trong những nhiệm vụ, quyền lợi của chúng tôi nói riêng và các doanh nghiệp nói chung về công tác xã hội.

Hiện đang có nhiều luồng ý kiến khác nhau về cây mắc ca, vậy kế hoạch phát triển cây mắc ca của NH BĐ Liên Việt và Him Lam có đi theo đúng kế hoạch?

Chúng tôi nghĩ là sẽ đi theo đúng kế hoạch, vì hiện nay, sau 3 tháng, Thủ tướng Chính phủ đã có 3 văn bản chỉ đạo các bộ, ngành và các tỉnh quy hoạch cây mắc ca, xác định nguồn giống mắc ca. Có nhiều luồng thông tin khác nhau về cây mắc ca, tôi nghĩ đó là điều tốt vì rất nhiều người quan tâm và quan tâm cả những điều tốt và chưa tốt để làm tốt hơn.

Cho vay tái canh cây cà phê: Đảm bảo sản lượng cây xuất khẩu chủ lực ảnh 3
Ông Trần Việt Hùng- Phó Trưởng Ban thường trực Ban chỉ đạo Tây Nguyên.
Ông Trần Việt Hùng- Phó Trưởng Ban thường trực Ban chỉ đạo Tây Nguyên: "Thu hút đầu tư của Tây Nguyên chưa tương xứng"

Thưa ông, hiện nay, việc thu hút đầu tư vào Tây Nguyên đã tương xứng với tiềm năng thế mạnh của Tây Nguyên chưa?

Theo tôi, với tiềm năng thế mạnh hiện nay của Tây Nguyên, trong nhiều năm qua, thu hút đầu tư của Tây Nguyên chưa tương xứng, bởi lẽ, các nhà đầu tư vừa làm vừa thăm dò. Trong đó, có nhiều yếu tố làm các nhà đầu tư bắn khoăn. Thứ nhất, hệ thống đường giao thông chưa hoàn thiện và đi lại rất khó khăn. Với vấn đề này, Bộ Giao thông vận tải đã sát cánh cùng Ban chỉ đạo Tây Nguyên và được Chính phủ đồng ý thông qua chương trình “Phát triển giao thông đến năm 2020, tầm nhìn 2030”. Với đề án này, được triển khai cụ thể, đường Hồ Chí Minh qua Tây Nguyên đến tháng 5/2015 là cơ bản xong, đến 10/2015 là thông tuyến toàn bộ. Sau đường Hồ Chí Minh, ngành Giao thông vận tải sẽ tập trung vào một số tuyến đường huyết mạch trọng điểm qua Tây Nguyên, đó là các Quốc lộ  27, 28, 26, 19. Có thể nói, với quan điểm đầu tư như vậy sẽ tạo ra một điều kiện cho Tây Nguyên phát triển. Thứ hai, các nhà đầu tư vẫn cân nhắc nguồn nhân lực đầu tư tại chỗ. Khi phát triển dự án, nguồn nhân lực tại chỗ cơ bản chưa đáp ứng được mong muốn của nhà đầu tư. Hiện nay, Ban Chỉ đạo Tây Nguyên cùng với Bộ Giáo dục đào tạo và các tỉnh Tây Nguyên đã có nội dung phối hợp thúc đẩy đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cho khu vực Tây Nguyên. Tôi nghĩ rằng phải có những điều kiện chuẩn bị như vậy.

Ngoài ra phải kể đến là thủ tục hành chính tại các địa phương phải được cải tiến một cách tốt nhất, thông thoáng nhất để tạo lực hút  cho các nhà đầu tư đến Tây Nguyên.

Thưa ông, Tây Nguyên xác định mục tiêu phát triển các cây trồng chiến lược như thế nào vì hiện nay 4 tháng đầu năm, xuất khẩu các cây công nghiệp đã sụt giảm. Vậy trong tương lai quy hoạch phát triển các loại cây này như thế nào?

Nông nghiệp là thế mạnh củaTây Nguyên và chắc chắn trong nhiều năm nữa, nông nghiệp vẫn là thế mạnh của Tây Nguyên. Nhưng do cách chăm sóc, đầu tư, khai thác chưa hợp lý, kể cả quy trình, khiến cho những thế mạnh đang mất dần đi. Ví dụ như cà phê, nếu không được tái canh kịp thời, với những loại giống tương đối phù hợp, và kể cả phương thức canh tác như tưới nước, nếu không làm tốt điều này, cây cà phê sẽ bị sụt giảm về sản lượng và chất lượng. Cho nên, hiện nay, Chính phủ đã đồng ý có một chương trình tái canh cây cà phê.

Thứ hai, cây tiêu cũng là thế mạnh của Tây Nguyên. Nhưng hiện nay do giá cả thị trường cao cho nên tạo lực hút, người dân tập trung đổ xô trồng bằng mọi giá. Cái này hết sức nguy hiểm. Do vậy cần có sự khuyến cáo của ngành nông nghiệp để người dân thận trọng lựa chọn giống và có phương thức canh tác phù hợp để tránh sâu bệnh. Loại cây nữa cũng là thế mạnh của Tây Nguyên là cao su. Nhưng do giá cả thị trường bấp bênh nên hiện nay những người trồng cao su và trực tiếp là những hộ tiểu điền gặp rất nhiều khó khăn trong trồng cao su. Nhưng dẫu sao đi nữa, tôi nghĩ nếu có phương pháp canh tác tốt thì vẫn có thể giữ giá và tạo điều kiện cho người dân yên tâm với cây trồng này.

Tại Hội nghị Xúc tiến đầu tư và an sinh xã hội lần thứ 3, ông Nguyễn Đức Hưởng, Phó Chủ tịch thường trực Ngân hàng  Bưu điện Liên Việt đã nói về cây mắc ca, tôi cho đây là một hướng đúng nhưng phát triển trên cơ sở quy hoạch phù hợp và những nơi có điều kiện. Có lẽ ngành Nông nghiệp lúc này phải đi vào mấy vấn đề: Một là, phải xác định giống cho cẩn thận; Thứ hai là phương pháp canh tác với cây mắc ca. Tôi cho rằng đây cũng là một cây trồng khó tính chứ không phải rõ ràng. Thứ 3, phải chuẩn bị thị trường, gắn với nhà máy chế biến để khi người ta trồng thì có thu mua, chế biến và như vậy người nông dân mới yên tâm. Và tôi hy vọng với chính sách Ngân hàng Bưu điện Liên việt đưa ra là sẽ bảo đảm vốn cho bà con canh tác cây mắc ca cùng với bảo hiểm nông nghiệp nông nghiệp thì chắc chắn là người dân trồng mắc ca có thể yên tâm trên những vùng đã được quy hoạch phù hợp.

Tuy nhiên vẫn có những ý kiến cho rằng chúng ta không nên phát triển cây mắc ca một cách ồ ạt khi chưa có quy hoạch để tránh tình trạng hiện nay người dân một số nơi đã bắt tiến hành chặt bỏ cây cà phê, cao su, hồ tiêu để chuyển sang trồng mắc ca trong khi chúng ta chưa định lượng được thị trường mắc ca sẽ như thế nào trong tương lai. Vậy Ban Chỉ đạo Tây Nguyên có ý kiến như thế nào vấn đề này, thưa ông?

Chúng ta đã được nghe qua ý kiến này trên các phương tiện truyền thông đại chúng, và kể cả người nông dân cũng phản ánh. Cho nên chúng tôi cũng đã trao đổi với Bộ NN&PTNT trước hết phải xác định được quy hoạch cho phù hợp. Thứ hai, phải xác định bộ giống có phù hợp với từng vùng đất chứ không phải bộ giống đó có thể áp dụng cho tất cả các vùng đất ở Tây Nguyên này. Đồng thời là phải lo ngay việc chế biến để khi cây mắc ca có sản phẩm trên diện rộng. Đó là những việc mà tôi nghĩ chúng ta phải lo toan, chứ chúng ta không quá lo lắng việc trồng cây mắc ca một cách thái quá. Việc này, những cơ quan chức năng như Bộ NN&PTNT phải có trách nhiệm xác định giống và phải khuyến cáo người dân không được mua giống một cách ồ ạt để tránh làm lợi cho những người chỉ chuyên bán giống, có thể làm rối thị trường và khi những cây giống không tốt thì phần thua thiệt người dân sẽ phải chịu. Tổn thất đó là tổn thất của xã hội chứ không phải chỉ riêng người nông dân.

Một trong những điểm yếu của Tây Nguyên là khâu liên kết, vậy theo ông, làm thế nào để trong tương lai chúng ta hạn chế được điểm yếu này để làm sao tất cả các loại cây khi được trồng và quy hoạch sẽ đảm bảo được ổn định đầu ra để tạo đà cho sự phát triển của cả vùng?

Tôi xin khẳng định với các bạn là lâu nay chúng ta nói liên kết 4 nhà: nhà nông, doanh nghiệp, ngân hàng, nhà khoa học, nhưng tôi nói hình thức liên kết tốt nhất vẫn quy trở lại quan điểm hợp tác xã kiểu mới nhưng làm ăn tốt hơn. Cái này đồng chí Nguyễn Thiện Nhân, Uỷ viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đang nói đến. Doanh nghiệp phải liên hệ ngay với Hợp tác xã và chính Hợp tác xã sẽ liên kết với các hộ thì nó sẽ tạo điều kiện cho chúng ta phát triển nông nghiệp tốt hơn và bền vững hơn. Nếu không theo được hướng này thì chắc chăn sẽ khó tìm được mô hình nào tốt trong điều kiện hiện nay của Tây Nguyên với đặc điểm phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số canh tác.

(HTH)