Tỷ lệ tiền mặt trong thanh toán đã giảm mạnh

Đến cuối năm 2013, tỷ lệ tiền mặt trên tổng phương tiện thanh toán là 12,6%, giảm mạnh so với tỉ lệ 19,27%% vào cuối năm 2006. Hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) có bước phát triển tích cực, tạo sự chuyển biến mới trong nhận thức và thói quen của doanh nghiệp và người dân.

Ảnh minh họa.Ảnh minh họa.

Với những nỗ lực không ngừng của Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) và các bộ ngành liên quan, đặc biệt là sự hỗ trợ về vốn và kỹ thuật của Ngân hàng Thế giới, dự án Hiện đại hóa ngân hàng và hệ thống thanh toán giai đoạn 2 (từ tháng 6/2005 đến tháng 6/2011) đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển hệ thống Ngân hàng Việt Nam. Thông qua Dự án, cơ sở hạ tầng và công nghệ phục vụ TTKDTM được chú trọng đầu tư, tạo sự phát triển đồng bộ, bảo đảm an ninh, an toàn trong hoạt động ngân hàng, làm nền tảng để mở rộng các loại hình dịch vụ và phương tiện TTKDTM, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế trong thời kỳ mới.

Đến nay, NHNN đã thiết lập được hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng kết nối 66 đơn vị thành viên thuộc NHNN và 397 đơn vị thành viên thuộc 94 tổ chức tín dụng trên toàn quốc với chức năng xử lý và quy trình nghiệp vụ hiện đại theo thông lệ quốc tế, đáp ứng nhu cầu thanh toán, quyết toán tức thời ngày càng tăng trong nền kinh tế. Hàng ngày, số lượng giao dịch bình quân khoảng 140.000 giao dịch với giá trị giao dịch trung bình khoảng 160.000 tỷ đồng, góp phần đẩy nhanh tốc độ thanh toán và luân chuyển vốn trong nền kinh tế. Để làm được điều này, cơ sở hạ tầng phục vụ cho hoạt động thanh toán thẻ cũng được chú trọng đầu tư, góp phần gia tăng số lượng máy giao dịch tự động (ATM) và các thiết bị chấp nhận thẻ (POS). Đến cuối năm 2013, trên 15.200 ATM và trên 129.600 POS/EDC được lắp đặt (tăng tương ứng 8,5 lần và 12,5 lần so với cuối năm 2005).

Để tiếp tục phát triển thanh toán không dùng tiền mặt, năm 2007, Thống đốc NHNN đã ký ban hành Đề án xây dựng Trung tâm chuyển mạch thẻ thống nhất (CMTTN) và được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt năm 2009, trong đó Công ty Chuyển mạch tài chính quốc gia (Banknetvn) được lựa chọn làm trung tâm để tái cơ cấu và phát triển thành Trung tâm CMTTN nhằm kết nối mạng lưới ATM và POS giữa các ngân hàng thương mại (NHTM), các công ty chuyển mạch thẻ trên toàn quốc. Nhờ đó, chủ thẻ của ngân hàng này có thể sử dụng thẻ để thanh toán tại POS của các ngân hàng khác tại các đơn vị chấp nhận thẻ trên toàn quốc, tạo ra các tiện ích và giá trị lớn hơn cho người sử dụng thẻ, tiết kiệm chi phí đầu tư mở rộng mạng lưới POS và góp phần giảm tải hệ thống ATM của từng ngân hàng.

Nhờ đó, thẻ ngân hàng tiếp tục là phương tiện thanh toán đa dụng, tiện ích, có tốc độ phát triển nhanh. Đến cuối năm 2013, số lượng thẻ phát hành đạt trên 66 triệu thẻ, tăng 19,6 lần so với cuối năm 2006. Dịch vụ thẻ ngân hàng phát triển đã giúp các NHTM có thêm kênh huy động vốn, tăng nguồn thu và phát triển thêm các dịch vụ cung cấp cho khách hàng qua tài khoản tại ngân hàng; cung cấp các giá trị gia tăng trên sản phẩm thẻ với nhiều tiện ích khác nhau.

Các NHTM cũng quan tâm phát triển các dịch vụ ngân hàng bán lẻ dành cho khách hàng cá nhân, tình hình mở và sử dụng tài khoản cá nhân tiếp tục tăng. Đến cuối năm 2013 đã đạt trên 46,7 triệu tài khoản với số dư trên 115.000 tỷ đồng (so với mức 5 triệu tài khoản với số dư 20.000 tỷ đồng của năm 2005). Đến nay, đã có trên 56.850 đơn vị hưởng lương từ NSNN (chiếm trên 65%) thực hiện trả lương qua tài khoản với 1,9 triệu cán bộ công chức nhận lương qua tài khoản, chưa kể những đối tượng nằm ngoài phạm vi của Chỉ thị 20 (như công nhân, học sinh, sinh viên). Một số NHTM bước đầu triển khai dịch vụ thanh toán tiền điện, tiền nước, cước phí điện thoại, truyền hình cáp, mua xăng dầu, phí bảo hiểm và một số khoản thu khác.

Hoạt động phối hợp thu NSNN qua NHTM tiếp tục được chú trọng và tăng cường với sự tham gia của gần 700 đơn vị Kho bạc Nhà nước cấp huyện. Chủ yếu là thu thuế nội địa, thuế xuất nhập khẩu, các khoản phí và lệ phí. Bên cạnh đó, các NHTM cũng chủ động, tích cực tiếp cận các doanh nghiệp, tạo điều kiện cho doanh nghiệp trong việc mở tài khoản và tiếp cận các dịch vụ thanh toán. Đối với những khách hàng lớn là doanh nghiệp, tổ chức của NHTM, trên 98% giao dịch thanh toán dưới hình thức chuyển khoản đã được thực hiện qua ngân hàng.

Có thể nói, hoạt động TTKDTM có bước phát triển tích cực, tạo sự chuyển biến mới trong nhận thức và thói quen của doanh nghiệp và người dân. Đến cuối năm 2013, tỷ lệ tiền mặt trên tổng phương tiện thanh toán là 12,6%, giảm mạnh so với tỉ lệ 19,27%% vào cuối năm 2006.

(HTH)