Cần xem xét giảm tỷ lệ sở hữu của nhà nước tại các NHTM nhà nước

(eFinance Online) - Đó là kiến nghị được nêu ra trong đề tài nghiên cứu về Vai trò của Nhà nước trong phát triển hệ thống tài chính Việt Nam do Học viện Chính sách và Phát triển (APD) thực hiện.
Cần xem xét giảm tỷ lệ sở hữu của nhà nước tại các NHTM nhà nước

Theo đó, trong nghiên cứu của mình, APD cho biết, về sở hữu và quản lý, tuy vai trò có xu hướng giảm dần song các Ngân hàng thương mại nhà nước ở nước ta vẫn chi phối hệ thống ngân hàng. Tỷ trọng tổng tài sản của  các ngân hàng thương mại nhà nước trong toàn hệ thống ngân hàng thương mại giảm từ 85% năm 1993 xuống 47% vào tháng 7/2015 song vẫn cao hơn mức trung bình trên thế giới (trung bình của thế giới năm 2008 là 14,82%, năm 2009 là 16.52% và năm 2010 là 14.87%).

Đặc biệt, tỷ lệ vốn sở hữu của nhà nước tại các Ngân hàng thương mại nhà nước hiện nay ở mức cao, cụ thể tại Vietcombank là 77.11%, BIDV là 95.28%, Agribank là 100%, Vietinbank là 64.46%, Ngân hàng xây dựng, Oceanbank, GPBank cũng đều là 100%, trong khi theo luật có thể giảm tỷ lệ sở hữu về 51% mà không ảnh hưởng hiệu quả can thiệp trực tiếp của nhà nước.

Theo PGS. TS. Đào Văn Hùng, Giám đốc APD, thành viên Hội đồng Chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia thì thực tế mô hình của các quốc gia khác trên thế giới có rất ít các Ngân hàng thương mại mà Nhà nước lại sở hữu cao đến như Việt Nam. Thông thường, Nhà nước chỉ sở hữu những ngân hàng phát triển, các ngân hàng chính sách, còn các Ngân hàng thương mại thì do khu vực tư nhân đảm trách. Trong khi đó, Việt Nam là một trong những quốc gia có tỷ lệ, mức sở hữu cao của Nhà nước, có những ngân hàng tỷ lệ sở hữu là 95% như trường hợp của BIDV. Điều này không tạo được sự linh hoạt trong cạnh tranh và hiệu quả về quản lý.

Bên cạnh đó, APD cũng cho rằng, cả 4 Ngân hàng thương mạicổ nhà nước là Agribank, Vietinbank, Vietcombank, BIDV hiện đều là ngân hàng thương mại đa năng, có chức năng nhiệm vụ, mục tiêu và chiến lược phát triển tương tự nhau, có hệ thống sản phẩm dịch vụ cơ bản giống nhau. Do vậy, việc tiếp tục để tồn tại 4 Ngân hàng thương mại nhà nước dẫn đến chính các ngân hàng cạnh tranh lẫn nhau, vừa không tạo ra được một ngân hàng tầm cỡ trong khu vực, vừa lãng phí các nguồn lực.

APD đã kiến nghị, Chính phủ cần giảm dần tỷ lệ sở hữu vốn của Nhà nước và xử lý vấn đề quyền đại diện phần vốn nhà nước ở các Ngân hàng thương mại nhà nước.  

Chia sẻ thêm về kiến nghị này, PGS. TS. Đào Văn Hùng nói: "Tôi cho rằng các Ngân hàng thương mại giống doanh nghiệp có thể có đặc thù riêng. Chính phủ đã thoái vốn cho các doanh nghiệp sản xuất thì không có lý do gì lại không tiến hành những bước đi thoái vốn phù hợp ở các Ngân hàng thương mại Nhà nước. Nếu chúng ta thực hiện được giảm dần tỷ lệ sở hữu của nhà nước ở 4 Ngân hàng thương mại Nhà nước lớn, bán phần vốn ấy cho nhà đầu tư nước ngoài và khu vực tư nhân rồi dùng tiền đó đầu tư cơ sở hạ tầng như giao thông, điện nước, giao dục, y tế thì đấy mới thể hiện được vai trò của Chính phủ trong việc đưa ra và đảm bảo hạ tầng cơ sở thiết yếu nhất cho sự phát triển của xã hội".

(T.Ngà)