Chỉ số PCI 2014: Thu hẹp chênh lệch giữa các địa phương

Sáng nay (16/4), Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) đã phối hợp tổ chức lễ công bố chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh PCI 2014. Theo đó, xu hướng cái thiện chất lượng điều hành của các tỉnh, thành phố đã khá tích cực với điểm số trung vị của PCI 2014 tăng lên đáng kể so với những năm trước đây. Phong trào cải cách đã rộng khắp ở nhiều tỉnh thành, các tỉnh nhóm cuối tiếp tục thu hẹp khoảng cách đáng kể so với những tỉnh đứng đầu.

Ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI phát biểu tại Lễ công bố Chỉ số PCI 2014 diễn ra sáng 16/4 tại Hà Nội. Ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI phát biểu tại Lễ công bố Chỉ số PCI 2014 diễn ra sáng 16/4 tại Hà Nội.

Đà Nẵng tiếp tục dẫn đầu bảng

Báo cáo PCI 2014 là kết quả điều tra năm thứ 10 liên tiếp với sự tham gia của 9.859 doanh nghiệp dân doanh. PCI đại diện cho tiếng nói chung của cộng đồng doanh nghiệp về chất lượng điều hành kinh tế của 63 tỉnh, thành phố Việt Nam. Theo đó, Đà Nẵng tiếp tục bảo vệ thành công vị trí quán quân trong bảng xếp hạng PCI 2014. Thành công này đến từ việc thực hiện hiệu quả chương trình "Năm doanh nghiệp Đà Nẵng", khi chính quyền thành phố đã có nhiều hoạt động thiết thực tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển.

Tiếp sau Đà Nẵng, Đồng Tháp và Lào Cai vốn là những gương mặt khá quen thuộc trong nhóm đứng đầu của bảng xếp hạng hàng năm. Cả hai địa phương đều có những sáng kiến cải cách độc đáo. Đồng Tháp luôn coi doanh nghiệp là bạn đồng hành trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, được nhiều doanh nghiệp đánh giá cao. Lào Cao là tỉnh có sáng kiến đột phá khi xây dựng bộ chỉ số năng lực cạnh tranh cấp huyện, thành phố để tiếp thu những ý kiến phản hồi của donah nghiệp về chất lượng điều hành của chính quyền các cấp.

Lần đầu tiên trong 10 năm công bố PCI, Tp.HCM bước vào nhóm 5 tỉnh thành có chất lượng điều hành tốt nhất cả nước. Đây cũng là năm thứ 2 nhóm này có sự góp mặt của Quảng Ninh. Trong nhóm 10 tỉnh thành có chất lượng điều hành tốt nhất năm 2014 còn có các tỉnh Vĩnh Phúc, Long An, Thái Nguyên, Kiên Giang và Bắc Ninh. Địa phương có sự cải thiện đáng chú ý nhất năm 2014 là Tuyên Quang, từ một tỉnh thuộc nhóm cuối bảng PCI cách đây 2 năm, đã nỗ lực tăng cường đối thoại giữa doanh nghiệp và chính quyền.

Báo cáo cho thấy, điểm trung vị của PCI 2014 tăng từ 57,81 năm 2013 lên 58,58 điểm. So với các năm trước, khoảng cách điểm số giữa các tỉnh tiếp tục được thu hẹp, phán ánh xu hướng cải cách qua nhiều năm. Các tỉnh dẫn đầu có xu hướng chững lại, chưa có sự bứt phá, trong khi nhóm cuối tiếp tục thu hẹp sự chênh lệch thông qua các lĩnh vực dễ cải cách như đăng ký doanh nghiệp, rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục hành chính.

Phát biểu tại Lễ công bố PCI 2014, Chủ tịch VCCI Vũ Tiến Lộc cho biết: "Thời gian qua VCCI và USAID đã đi tiên phong trong việc xây dựng thước đo để dánh giá khoa học và khách quan chất lượng điều hành kinh tế của các tỉnh thành. Đây thực sự là động lực tạo ra sự thay đổi, mang lại sự cải cách từ bên dưới lên. Cải tiện PCI, cải cách chất lượng điều hành cấp địa phương đã được Chính phủ chính thức giao là một nhiệm vụ của chính quyền tỉnh, thành phố cần thực hiện trong giai đoạn mới".

Theo ông Vũ Tiến Lộc, báo cáo PCI 2014 đã ghi nhận được những thành công ban đầu. Xu hướng cải thiện chất lượng điều hành của các tỉnh thành đã khá tích cực, điểm số trung vị của PCI 2014 đã tăng lên đáng kể so với những năm trước đó. Phong trào cải cách đã rộng khắp nhiều tỉnh thành, các tỉnh nhóm cuối tiếp tục thu hẹp khoảng cách đáng kể so với những tỉnh đứng đầu. Một số lĩnh vưc đã có cải thiện đáng kể như gia nhập thị trường, tính minh bạch, chi phí thời gian, đào tạo lao động, dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp...

Báo cáo năm PCI 2014 được công bố trong bối cảnh đặc biệt, Chính phủ đang đẩy mạnh việc cải cách thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Nghị Quyết 19 do Chính phủ ban hành năm 2014 và 2015 đều xác định rõ mục tiêu mà Việt Nam cần đạt được trong cải cách nhiều lĩnh vực điều hành và đặt ra tham vọng là Việt Nam phải đạt mức bình quân của 4 nước ASEAN tiên tiến nhất.

Những dấu hiệu khởi sắc

Kết quả điều tra PCI 2014 cho thấy tỉ lệ doanh nghiệp trong nước tăng quy mô đầu tư vốn đã tăng trở lại (10,8%) sau hai năm giảm xuống mức thấp nhất. Lần đầu tiên trong vòng 9 năm, quy mô vốn trung bình của doanh nghiệp đã tăng đến mức cao nhất, trung bình 15,1 tỉ đồng, gấp đôi so với quy mô của năm 2006. Tỷ lệ doanh nghiệp tuyển dụng thêm lao động cũng tăng gần gấp đôi (11,5%) so với mức chạm đáy năm 2012 và 2013.

Năm 2014, có tới 46,1% doanh nghiệp dự kiến sẽ mở rộng quy mô kinh doanh trong vòng 2 năm tới, tăng mạnh so với mức 32,5% năm ngoái. Tỉ lệ doanh nghiệp có kế hoạch giảm quy mô hoặc đóng cửa, giải thể chỉ chiếm 8,3%. Lần đầu tiên trong 5 năm công bố báo cáo PCI gần đây, niềm tin của doanh nghiệp có dấu hiệu hồi phục.

So với kết quả chỉ số CPI năm trước, thời gian chờ đợ của doanh nghiệp để chính thức đi vào hoạt động đã giảm. Chất lượng và hiệu quả vận hành của các bộ phận một cửa tăng lên. Doanh nghiệp tham gia nhiều hơn vào quá trình hoạch định chính sách, vai trò của các hiệp hội địa phương được khẳng định. Mức độ hài lòng về chất lượng các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp và đào tạo lao động cũng tăng lên.

Đặc biệt, qua khảo sát thu thập ý kiến của 1.491 doanh nghiệp FDI đến từ 43 quốc gia khác nhau, đang hoạt động trên địa bàn 14 tỉnh thành của Việt Nam có mật độ doanh nghiệp FDI tập trung cao nhất cho thấy năm 2014 vừa qua có 16,3% doanh nghiệp FDI đã tăng đầu tư hoạt động và 65,1% tuyển thêm lao động mới. Số lượng việc làm theo điều tra PCI-DPI được ghi nhận tăng cao nhất trong vòng 5 năm qua.

Theo nhiệt kế doanh nghiệp, tâm lý lạc quan về kế hoạch mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh trong 2 năm tới đã tăng lên nhanh chóng. Năm nay, trên một nửa số doanh nghiệp trong mẫu điều tra PCI-FDI cho biết có ý định tăng quy mô hoạt động cao nhất kể từ năm 2010. Mặc dù cuộc điều tra này không phải là khảo sát duy nhất về đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, nhưng đây lại là điều tra lớn nhất và toàn diện nhất.

Kết quả điều tra gần 11.500 doanh nghiệp cả trong và ngoài nước năm nay đã cho thấy một dấu hiệu khởi sắc về mô trường kinh doanh và các doanh nghiệp đều lạc quan về triển vọng trong thời gian tới. Tuy nhiên, ông Vũ Tiến Lộc cho rằng, Việt Nam cần cắt giảm chi phí không chính thức và nâng cao hơn nữa chất lượng cơ sở hạ tầng, cải thiện dịch vụ công, rà soát và đơn giản hóa các quy định để trở nên cạnh tranh hơn. Nhờ vậy, Việt Nam mới trở thành điểm đến hấp dẫn với các nhà đầu tư ngoại, nhất là những nhà đầu tư có chất lượng cao.

Với một chương riêng phân tích về đánh giá và cảm nhận của nhà đầu tư trong nước và nước ngoài về Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), tín hiệu tích cực là các doanh nghiệp đều ủng hộ Việt Nam đàm phán và gia nhập hiệp định này. Mặc dù đâu đó vẫn còn những quan ngại nhất định về khả năng tiếp cận thông tin, ảnh hưởng tiêu cực có thể có từ một số lĩnh vực cam kết. Tuy nhiên, điều mà tất cả doanh nghiệp Việt Nam kỳ vọng là những cải cách mạnh mẽ hơn trong các lĩnh vực cam kết sẽ được thực hiện.

Kể từ khi ra đời năm 2005, chỉ số PCI đã dần trở thành tiếng nói đại diện cho nhu cầu, kỳ vọng và mong mỏi của cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư tại Việt Nam, truyền tải trực tiếp và mạnh mẽ tiếng nói này tới các nhà hoạch định chính sách ở cả cấp trung ương và địa phương.

(Thanh Huyền)