Thách thức từ rác điện tử

Công nghệ là luôn luôn đổi mới, chính vì vậy, ti-vi, điện thoại di động và máy tính liên tục lỗi mốt. Ðó chính là nguồn rác điện tử. Hiện tại, rác điện tử chỉ chiếm 5% tổng số rác con người thải ra, vào khoảng 50 triệu tấn một năm - theo tổ chức Hòa bình xanh, nhưng con số này đang gia tăng nhanh chóng.

Ảnh minh họa.Ảnh minh họa.

Ở châu Âu, mức tăng của rác điện tử là từ 3 đến 5%/năm. Ở các nước đang phát triển, mức tăng này sẽ gấp ba trong vòng 5 năm tới.

Ðồ điện tử vứt ra bãi rác là một nguy cơ lớn đối với môi trường bởi vì những chất độc hại rò rỉ làm ô nhiễm mạch nước ngầm. Chừng 40% kim loại nặng như chì, thủy ngân và cát-mi tìm thấy ở bãi rác điện tử. Vì thế không ai khuyến khích vứt rác điện tử ra bãi rác, mà thay vào đó là tái sử dụng. Ở nhiều nước phát triển "tái sử dụng" có nghĩa là "xuất khẩu". Theo hãng thông tấn AP, tới 80% đồ điện tử thu gom để tái sử dụng ở Mỹ là đưa ra nước ngoài. Ðích đến thường là châu Á. Khoảng 80% rác điện tử toàn cầu tập kết tại đây. Khoảng 90% trong số đó đến Trung Quốc bất hợp pháp. Lý do là đối với công ty ở các nước phát triển, xuất khẩu sang các nước khác rẻ hơn 10 lần so với tự giải quyết tại chỗ.

Thị trấn Gui-yu của tỉnh Quảng Ðông, Trung Quốc là nơi tái chế rác điện tử nổi tiếng nhất thế giới với nhiều vấn đề phải đối mặt. Thu nhập chính của thành phố là từ rác điện tử, khoảng 75 triệu USD/năm. Theo Thời báo kinh tế Trung Quốc 80% trong số 132.000 cư dân tại đây làm việc trong ngành công nghiệp tái chế rác điện tử. Người dân ở đây hầu hết đều dùng biện pháp thủ công để tháo máy móc, đốt rác để lấy những thứ có giá trị, thải nhiều khí độc vào không khí và ném những thứ không thể bán được xuống sông. Hậu quả là thành phố này có tỷ lệ nhiễm chất độc đi-ô-xin và tỷ lệ sảy thai cao nhất thế giới. Tỷ lệ nhiễm chì ở trẻ em ở đây lên tới 80%.

Theo Công ước Basel có hiệu lực từ năm 1992, có những điều luật quốc tế cấm xuất khẩu rác độc hại bao gồm rác điện tử. Trung Quốc đã ký kết vào công ước này và thông qua. Cũng có những luật riêng trong khối EU cấm xuất khẩu rác điện tử tới các nước đang phát triển. Nhưng một số nước phát triển đã sử dụng cái mác viện trợ từ thiện và chương trình tái sử dụng để xuất khẩu. Ấn Ðộ - nước đã cấm nhập khẩu rác điện tử - hiện đang trở thành thị trường mới nổi của việc buôn bán này.

Bên cạnh những mối nguy hại về sức khỏe, rác điện tử lại có những kim loại quý như vàng, bạc, palađi và giá của các chất này ngày càng tăng mạnh.

Các công ty buộc phải có chương trình tái chế nội địa những chất liệu ít độc hại. Lựa chọn khác là tạo các thiết bị điện tử thân thiện với môi trường hơn. Nghiên cứu gần đây của Mỹ cho thấy hành động hướng tới "máy tính xanh" tạo nên tác động tích cực tới môi trường.

Nghiên cứu về ảnh hưởng của chuẩn công nghiệp gọi là EPEAT (Công cụ đánh giá về môi trường của các sản phẩm điện tử), xếp hạng các sản phẩm IT dựa vào mức độ của các chất liệu có ảnh hưởng tới môi trường như thủy ngân, chì, PVC và cát-mi trong đó. Trong vòng sáu tháng qua, 36,5 triệu máy tính theo chuẩn trên, do 21 nhà sản xuất khắp thế giới bán là đại điện cho 575 loại sản phẩm khác nhau. Ðây là tin tốt đối với môi trường, bởi nó tiết kiệm: 13,7 tỷ kW giờ điện; 24,4 triệu tấn nguyên liệu; 1,07 triệu tấn khí ga làm trái đất ấm lên; (tương đương chất thải của 852.000 ô-tô trong một năm); 118.000 tấn nước ô nhiễm; 1.070 tấn chất liệu độc hại được sử dụng; 41.100 tấn rác thải độc hại.

(Theo Báo Nhân Dân/CNN)