Đẩy mạnh cung cấp dịch vụ tài chính công trực tuyến

Với những đổi mới đồng bộ về công nghệ, nội dung và tổ chức quản lý, cổng thông tin điện tử Bộ Tài chính (TTĐT BTC) đã trở thành một kênh thông tin hữu hiệu, chuyển tải kịp thời, đầy đủ và sâu rộng các cơ chế chính sách tài chính tới xã hội. Tuy nhiên, là Bộ đa ngành, đa lĩnh vực, nhu cầu chuyển tải thông tin là rất lớn, đòi hỏi cổng TTĐT BTC cần được nâng cấp theo hướng thuận lợi hóa cung cấp thông tin, cũng như cung cấp dịch vụ công tới người dân.

Ảnh minh họa.Ảnh minh họa.

Cổng TTĐT - cầu nối chính sách tài chính với xã hội

Theo kết quả đánh giá trang/cổng thông tin điện tử (Website/Portal) của các Bộ, cơ quan ngang Bộ năm 2011 do Bộ Thông tin và Truyền thông công bố tháng 6/2012, cổng TTĐT BTC đứng thứ 4 trong số 20 trang/cổng thông tin điện tử của các Bộ, cơ quan ngang Bộ (năm 2010 đứng thứ 3). Trong báo cáo Thủ tướng Chính phủ số 29/BC-BTTTT ngày 16/5/2012 của Bộ Thông tin và Truyền thông cũng đánh giá về cổng TTĐT BTC đã đạt được hiệu quả khai thác, sử dụng nhất định trong việc cung cấp thông tin và dịch vụ công cho người dân, doanh nghiệp.

Còn theo thống kê, xếp hạng tại thời điểm ngày 8/5/2012 của Alexa (Tổ chức chuyên thống kê và xếp hạng, đánh giá lưu lượng người truy cập các website trên thế giới) thì cổng TTĐT BTC cũng là đơn vị có số lượt người truy cập cao (xếp hạng 218.552 trên thế giới và 1.820 của Việt Nam) với số lượng cổng con là 08 cổng con; tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến mức 1, 2 đạt 100%; số lượng dịch vụ công mức 3 là 03 dịch vụ; số lượng câu hỏi gửi qua cổng là 650 câu/năm.

Thực tế, qua khảo sát của đơn vị tư vấn là Công ty TNHH Hà Thắng về hiện trạng, nhu cầu phát triển cổng TTĐT BTC được triển khai từ 28/12/2012 - 18/01/2013 cho thấy: Hiện cổng TTĐT BTC đang sử dụng hạ tầng truyền thông của Trung tâm dữ liệu Bộ Tài chính với các vùng chính, dự phòng, kết nối mạng WAN/VPN, 02 đường truyền kết nối Internet của VNPT và FPT; Hệ thống máy chủ cổng gồm 06 máy chủ có cấu hình Quad-core Intel Xeon 5300, 8GB RAM PC2-5300…; Hệ thống máy chủ Exadata để chia tài nguyên phục vụ cho 07 ứng dụng, hiện tại có phần mềm Danh mục dùng chung ngành Tài chính và Thi đua khen thưởng đang chạy trên Exadata và trong tương lai có cổng TTĐT BTC.

Một số chức năng hiện có của Cổng gồm: Phân quyền người dùng và quản lý truy cập nội dung; Tạo nội dung thông tin (thu thập, đưa thông tin vào hệ thống); Hiệu đính và duyệt nội dung; Lưu trữ nội dung; Xuất bản nội dung; Khai thác nội dung; Tuỳ biến và cá nhân hoá; Trao đổi nội dung với các nguồn thông tin bên ngoài; Dịch vụ tìm kiếm; Trao đổi nội dung với các nguồn tin bên ngoài (RSS); Công bố thông tin Hội nghị - Hội thảo; Lịch thông báo sự kiện; Dịch vụ Trưng cầu ý kiến; Dịch vụ thống kê số lượng truy cập; Dịch vụ Quản lý và khai thác văn bản quy phạm pháp luật; Dịch vụ nhận phản hồi bạn đọc (Góp ý - Phản hồi); Quản lý ảnh quảng cáo; Quản lý tích hợp văn bản; Thống kê tin bài; Thống kê số lượt truy cập; Thống kê nhật ký hoạt động của người dùng trên hệ thống.

Nội dung các chuyên mục trên cổng TTĐT BTC được quản lý và lưu trữ bằng hệ quản trị nội dung (CMS) của Oracle AS Portal 10g. Mọi định dạng dữ liệu (tin bài, tệp, văn bản, hình ảnh, âm thanh,...) đều được hệ quản trị nội dung quản lý chung như các loại đối tượng nội dung. Mỗi loại đối tượng nội dung bao gồm các thuộc tính dữ liệu (metadata) và nội dung toàn văn. Các dữ liệu dạng văn bản được lưu trữ trong hệ thống đều sử dụng bảng mã Unicode TCVN 6909…được đặt lịch sao lưu định kỳ trên cả máy chủ dự phòng (toàn bộ dữ liệu của cổng và chạy theo cơ chế active, standby với cổng), sao lưu trên SAN, và sao lưu trên Tape thông qua EMC2Networker.

Có thể nói, với số lượt người truy cập khá ổn định và duy trì ở mức cao, trung bình trong tháng có hơn 200. 000 khách truy cập, với gần 400.000 số lần truy cập và khoảng 1.000.000 lần truy cập trang, cổng TTĐT BTC đã cung cấp các dịch vụ tài chính công tới người dân gồm: 145 thủ tục tài chính chung, 330 thủ tục thuế, 239 thủ tục hải quan, 59 thủ tục kho bạc và 67 thủ tục chứng khoán.

Hiện tại, Bộ Tài chính cũng đã xây dựng, triển khai và tích hợp 02 ứng dụng cấp mã số đơn vị có quan hệ với ngân sách và đăng ký tài sản Nhà nước trên cổng TTĐT BTC, cho phép các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp có thể khai thác các dịch vụ hành chính công trực tuyến.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính cũng đã cung cấp các đường dẫn tới các dịch vụ công do các đơn vị trực thuộc cung cấp như: Tổng cục Hải quan, Tổng cục Thuế, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước... Ngoài ra, các đơn vị thuộc Bộ Tài chính đã khai thác văn bản quy phạm pháp luật, văn bản điều hành của Bộ, tin hoạt động quan trọng của ngành Tài chính trên cổng TTĐT. Qua sử dụng, các đơn vị đều đánh giá tốc độ truy cập Cổng đáp ứng được yêu cầu. Tuy nhiên, các đơn vị cũng đề xuất cổng TTĐT cần cập nhật thêm các văn bản quy phạm pháp luật, văn bản chỉ đạo điều hành của ngành Tài chính và của các lĩnh vực khác có liên quan, đặc biệt, cần triển khai cơ chế truy cập một lần (Single-Sign-On) đối với các trang, ứng dụng của Bộ Tài chính.

Riêng với trang điện tử nội bộ http://www.btc/ có khoảng 10 chuyên mục chính như: Đảng bộ Bộ Tài chính, Thông tin nội bộ, Thông cáo báo chí, Cải cách hành chính… và có 5 chuyên trang: công đoàn, đoàn thanh niên, thanh tra tài chính, Nhà xuất bản tài chính, Trang thông tin quản lý nhà nước về giá và thẩm định giá. Tuy nhiên, hiện tại trang điện tử này chỉ đặt kết nối đến các ứng dụng khác trong mạng Intranet, ví dụ như: Chương trình quản lý văn bản và điều hành, cơ sở dữ liệu thu chi ngân sách, cơ sở dữ liệu đối tượng nộp thuế…

Nhìn chung, cổng TTĐT BTC được xây dựng và duy trì ổn định tại địa chỉ www.mof.gov.vn, với đầy đủ tính năng đặc trưng của công nghệ cổng thông tin điện tử (Portal), làm tiền đề để tích hợp các kênh thông tin, ứng dụng và dịch vụ tài chính công của Bộ Tài chính và các đơn vị trực thuộc trên nền tảng công nghệ Oracle Portal 10g.

Hạ tầng kỹ thuật phục vụ hệ thống cổng TTĐT BTC do sử dụng hạ tầng của Trung tâm dữ liệu Bộ Tài chính, nên có độ sẵn sàng cao với yêu cầu hoạt động 24/7, có áp dụng các giải pháp an ninh, an toàn dữ liệu tích hợp vào cơ sở hạ tầng mạng đảm bảo khả năng dự phòng trước các cuộc tấn công của tin tặc.

Mô hình triển khai cổng TTĐT hiện tại của Bộ Tài chính đang áp dụng theo khuyến nghị của Hãng Oracle (Hãng phần mềm nổi tiếng trên thế giới) nên khả năng đáp ứng lượt truy cập lớn, tính sẵn sàng cao và có nhiều ưu điểm cần lưu tâm.

Tuy nhiên, theo đánh giá từ phía tư vấn, việc quản lý và phân quyền truy cập các subsite chưa có quy chế rõ ràng, công tác biên tập còn hạn chế. Cụ thể, quy trình phê duyệt các luồng dữ liệu theo các vai trò còn sơ sài, chưa đáp ứng như cầu xử lý và khả năng thay đổi theo nhu cầu một cách linh động. Xuất hiện các lỗi bảo mật trên ứng dụng lõi Oracle AS Portal 10g và CSDL Oracle Database 10gR1 (ví dụ lỗi bảo mật Apache, SQL jection, XSS, CGI...);  Phần lớn các thông tin, dữ liệu của các hệ thống bên ngoài tích hợp lên giao diện cổng TTĐT BTC chỉ ở mức link liên kết đến hệ thống khác, chưa hỗ trợ cơ chế tự động thu thập, biên tập và xuất bản thông tin tự động lên Cổng. Trang thông tin Dịch vụ công tích hợp trên Cổng còn sơ sài, các thông tin chủ yếu dừng ở mức dịch vụ công cấp 2. Dữ liệu của các dịch vụ công cấp 3 trên Cổng chỉ là các đường link kết nối tới hệ thống ứng dụng dịch vụ công được hosting lưu trữ trên Internet… Các dịch vụ công này không được trực tiếp lưu trữ, xử lý trên hệ thống cổng TTĐT của Bộ tài chính mà nằm ở các Tổng cục.

Đẩy mạnh cung cấp dịch vụ tài chính công trực tuyến ảnh 1
Giao diện cổng thông tin điện tử Bộ Tài chính.

Hướng nâng cấp trong tương lai

Theo đánh giá của ông Đặng Đức Mai, Cục trưởng Cục Tin học và Thống kê tài chính (Bộ Tài chính), với những đổi mới đồng bộ về công nghệ, nội dung và tổ chức quản lý, cổng TTĐT BTC đã trở thành một kênh thông tin hữu hiệu, chuyển tải kịp thời, đầy đủ và sâu rộng các cơ chế chính sách tài chính tới xã hội. Bước đầu tích hợp các kênh thông tin, các ứng dụng và dịch vụ tài chính công để cung cấp thuận tiện, hiệu quả và an toàn phục vụ người dân, doanh nghiệp, các tổ chức trong và ngoài nước, hỗ trợ tích cực cho quá trình cải cách hành chính trong ngành Tài chính. Mặc dù đạt được những thành công bước đầu, song với nhu cầu thông tin rất lớn, đòi hỏi cổng TTĐT BTC cần được nâng cấp theo hướng thuận lợi hóa việc cung cấp thông tin, cũng như cung cấp dịch vụ công tới người dân. Theo đó, mục tiêu đặt ra thời gian tới là sẽ xây dựng các cổng TTĐT cho các Tổng cục, các trang tin điện tử cho các Vụ, Cục  có cung cấp dịch vụ công, liên thông với cổng TTĐT BTC. Như vậy, nhu cầu nâng cấp Cổng sẽ bao gồm: Chức năng biên tập tin; Quản lý văn bản; Hỏi đáp chính sách tài chính; Thông tin đấu thầu; Đóng góp ý kiến dự thảo văn bản; Chức năng tìm kiếm chung, tên miền cấp 4, hạn chế về nền tảng Oracle Portal 10g, chính sách quản lý thông tin và con người, sao lưu, an toàn bảo mật… Công ty tư vấn đã đưa ra định hướng lựa chọn công nghệ portal gồm: IBM WebSphere Portal; Microsoft SharePoint Portal; Oracle WebCenter Portal.

Hiện nay, ngoại trừ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, các Tổng cục đều đã xây dựng các cổng nội bộ. Nhìn chung, các cổng nội bộ tại các đơn vị này chủ yếu vẫn mang tích chất của một trang thông tin điện tử trên mạng nội bộ Intranet; các tính năng tiên tiến của công nghệ portal như: tích hợp ứng dụng, môi trường cộng tác, tùy biến, cá nhân hóa... vẫn chưa được sử dụng.

Cụ thể, hệ thống Kho bạc Nhà nước (KBNN) đã xây dựng và đưa vào vận hành hệ thống mạng thông tin nội bộ Intranet từ năm 2007, để phục vụ công tác quản lý và điều hành hệ thống thông suốt từ trung ương đến cấp tỉnh, huyện. Cùng với những ứng dụng trên nền tảng công nghệ Internet như: các diễn đàn nghiệp vụ KBNN, hệ thống quản lý văn bản, chương trình điện báo diện tử, các dịch vụ trao đổi thông tin trực tuyến (Live Comunication)…; cổng thông tin điện tử nội bộ của KBNN đã góp phần hiện đại hóa, nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác quản lý, điều hành nội ngành Kho bạc, cũng như cung cấp cho các cán bộ một phương tiện trao đổi thông tin hiện đại, có chất lượng cao. Tuy nhiên, trang điện tử nội bộ của KBNN vẫn vướng mắc trong việc biên tập ảnh, video đính kèm trong tin bài. Do đó, hệ thống cần cung cấp kho lưu trữ dữ liệu ảnh, video riêng cho cán bộ biên tập để tái sử dụng hoặc tham chiếu khi cần.

Thêm vào đó, ngoài Tạp chí Quản lý Ngân quỹ Quốc gia, KBNN chưa có kênh thông tin chủ động, nhanh, kịp thời và chính thống ra bên ngoài bằng trang thông tin điện tử chính thức trên Internet (Internet Portal) phục vụ cho các cơ quan, tổ chức và cá nhân bên ngoài hệ thống KBNN. Do đó công tác chuyển tải thông tin tới đối tượng ngoài ngành Kho bạc còn hạn chế.

Bên cạnh việc xây dựng trang thông tin điện tử chính thức trên Internet cho KBNN, hướng nâng cấp sắp tới cần xem xét đến nhu cầu của Thời báo Tài chính Việt Nam được tích hợp và trao đổi thông tin dữ liệu giữa cổng TTĐT BTC và báo điện tử của Thời báo Tài chính Việt Nam. Khi cổng TTĐT BTC có thông tin cũng sẽ được báo điện tử của Thời báo Tài chính Việt Nam cập nhật thông tin và kiểm duyệt để đăng lên báo điện tử và ngược lại bên báo điện tử có thông tin thì cổng TTĐT cũng cơ chế kiểm duyệt và chọn thông tin hiển thị lên trên Cổng.

Cung cấp 4 dịch vụ công trực tuyến mức 3

Cục Tin học và Thống kê tài chính cho biết có 4 dịch vụ công dự kiến triển khai lên mức 3 gồm: Cấp mã số đơn vị có quan hệ với ngân sách; Khai báo phiếu giao nhận hồ sơ giao dịch kiểm soát chi qua mạng và giao dịch một cửa thuộc lĩnh vực kho bạc; Giao diện thông tin yêu cầu thanh toán qua mạng và chương trình kê khai yêu cầu thanh toán; Đăng ký mở và sử dụng tài khoản tại KBNN.

Cụ thể, ứng dụng phần mềm cấp mã số đơn vị quan hệ ngân sách đã được Bộ Tài chính đã triển khai từ năm 2008, cho phép các đơn vị truy cập để kê khai cấp mã số. Đối tượng được cấp mã số là các đơn vị dự toán các cấp, đơn vị sử dụng ngân sách Nhà nước, các đơn vị khác có quan hệ với ngân sách; các dự án đầu tư xây dựng cơ bản nằm trong kế hoạch vốn đầu tư thuộc nguồn vốn ngân sách nhà nước, nguồn vốn ODA được giao hàng năm…với số lượng người trực tiếp sử dụng hơn 500 người, số lượng hồ sơ cấp mã trung bình 1 năm 100.000 hồ sơ, chủ yếu phát sinh cấp mã cho các dự án đầu tư.

Theo khảo sát tại Sở Tài chính Hà Nội, Sở Tài chính Hải Dương, hiện tại phần mềm về cơ bản đáp ứng đầy đủ các tính năng sử dụng với tần suất sử dụng trung bình cao tại Sở Tài chính Hà nội là khoảng 5.000 lượt yêu cầu/năm, tần suất này thấp hơn ở các sở tài chính địa phương khác. Tuy nhiên, phần mềm còn một vài tính năng (tìm kiếm, báo cáo thống kê…) chưa hiệu quả, cần thực hiện nâng cấp cải tiến để hỗ trợ tốt hơn cho người sử dụng.

Cụ thể, phần mềm chưa có tính năng đóng mã số ngân sách và kết xuất báo cáo về tình hình đóng mã đơn vị quan hệ ngân sách đặc biệt là cho các dự án đã kết thúc. Chính vì thế, phần mềm cấp mã đơn vị quan hệ ngân sách cần nâng cấp hiệu suất, tốc độ của chức năng báo cáo tổng hợp và tốc độ tìm kiếm của phần mềm. Đồng thời, cho phép tìm kiếm, tra cứu thông tin về các đơn vị được cấp mã theo nhiều hình thức linh hoạt (theo tên, theo lĩnh vực, theo địa bàn…), không hạn chế việc tìm kiếm theo mã số như hiện tại. Thêm vào đó, cần cung cấp thêm chức năng đóng mã số đơn vị quan hệ ngân sách

Đối với dịch vụ công khai báo phiếu giao nhận hồ sơ giao dịch kiểm soát chi qua mạng và giao dịch một cửa, cán bộ yêu cầu phải đảm bảo thống nhất và đồng bộ trong việc xác định mã cho các dự án đầu tư, để hồ sơ kiểm soát chi gửi tới KBNN được cập nhật thông tin đúng như thông tin của dự án trên bản hồ sơ giấy gửi KBNN.

Phần danh mục các hồ sơ giao nhận nên để tên chung, không nên để quá chi tiết. Vì thực tế tên của các loại hồ sơ rất đa dạng, ngoài một số hồ sơ chuẩn, trong danh mục không có tên chính xác cho loại hồ sơ. Đặc biệt, việc thiết kế dịch vụ công phải hết sức linh hoạt, cập nhật được sử thay đổi của cơ chế, chính sách và số thứ tự của hồ sơ giao nhận từ Phòng Kiểm soát chi tới Phòng Kế toán phải giống nhau.

Còn với dịch vụ công giao diện thông tin yêu cầu thanh toán qua mạng và chương trình kê khai yêu cầu thanh toán, cần phải có sự trao đổi trực tiếp giữa đơn vị quan hệ ngân sách và cán bộ KBNN, do đó cán bộ KBNN vẫn cần đối chiếu với hồ sơ, giấy tờ thực tế để giải quyết xử lý yêu cầu thanh toán. Các cán bộ KBNN cho rằng sẽ gặp khó khăn khi xem giấy tờ trên file điện tử, vì lượng hồ sơ, giấy tờ rất nhiều. Chính vì thế, cần phải chia lộ trình để triển khai dịch vụ công này từ việc nhập thông tin, kiểm soát cho tới bước thanh toán tự động.

Dịch vụ công đăng ký mở và sử dụng tài khoản tại KBNN cũng được đề xuất triển khai lên mức 3. Hiện nay, các thủ tục thực hiện đăng ký mở và sử dụng tài khoản tại KBNN, giao nhận hồ sơ kiểm soát chi và xử lý yêu cầu thanh toán phần lớn được thực hiện thủ công, chưa có phần mềm hỗ trợ. Do vậy, các cán bộ KBNN đề xuất xây dựng phần mềm hỗ trợ giúp đơn giản hóa công việc nghiệp vụ, hỗ trợ tìm kiếm thông tin nhanh chóng và các chức năng thân thiện dễ dùng.

Dịch vụ công trực tuyến là dịch vụ hành chính công và các dịch vụ khác của cơ quan nhà nước được cung cấp cho các tổ chức, cá nhân trên môi trường mạng.

Dịch vụ công trực tuyến mức độ 1: Là dịch vụ đảm bảo cung cấp đầy đủ các thông tin về quy trình, thủ tục; hồ sơ; thời hạn; phí và lệ phí thực hiện dịch vụ.

Dịch vụ công trực tuyến mức độ 2: Là dịch vụ công trực tuyến mức độ 1 và cho phép người sử dụng tải về các mẫu văn bản và khai báo để hoàn thiện hồ sơ theo yêu cầu. Hồ sơ sau khi hoàn thiện được gửi trực tiếp hoặc qua đường bưu điện đến cơ quan, tổ chức cung cấp dịch vụ.

Dịch vụ công trực tuyến mức độ 3: Là dịch vụ công trực tuyến mức độ 2 và cho phép người sử dụng điền và gửi trực tuyến các mẫu văn bản đến cơ quan, tổ chức cung cấp dịch vụ. Các giao dịch trong quá trình xử lý hồ sơ và cung cấp dịch vụ được thực hiện trên môi trường mạng. Việc thanh toán lệ phí (nếu có) và nhận kết quả được thực hiện trực tiếp tại cơ quan, tổ chức cung cấp dịch vụ.

Dịch vụ công trực tuyến mức độ 4: Là dịch vụ công trực tuyến mức độ 3 và cho phép người sử dụng thanh toán lệ phí (nếu có) được thực hiện trực tuyến. Việc trả kết quả có thể được thực hiện trực tuyến, gửi trực tiếp hoặc qua đường bưu điện đến người sử dụng. 

(Vân Chi)