Ngành Thuế triển khai chống xói mòn cơ sở tính thuế, chuyển lợi nhuận

(eFinance Online) -Xói mòn cơ sở tính thuế và chuyển lợi nhuận (gọi tắt BEPS) là hành vi trốn thuế của người nộp thuế (NNT), nhiều doanh nghiệp(DN) đã lợi dụng khoảng trống và những hạn chế trong chính sách thuế tại những nước nơi DN tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh để chuyển lợi nhuận sang những nước/vùng lãnh thổ có mức thuế suất thấp hơn hoặc bằng không. 
Ảnh minh họa.Ảnh minh họa.

BEPS – vấn đề mang tính toàn cầu

Theo đánh giá, các kế hoạch này đang ngày càng trở nên phổ biến và được thiết lập thông qua hành vi chuyển giá, thương mại điện tử, vốn mỏng, hiệp định tránh đánh thuế hai lần, cơ sở thường trú hay thiên đường thuế.

Tại Hội nghị thượng đỉnh Antalya (Thổ Nhĩ Kỳ) diễn ra vào tháng 11/2015 các nguyên thủ G20 đã thông qua Gói hành động BEPS với 15 hành động cụ thể nhằm hạn chế tình trạng lách thuế/trốn thuế BEPS. Theo đó, OECD đã thiết lập một Diễn đàn hợp tác chung do các nước thành viên và không phải là thành viên của OECD/G20 cùng thực hiện triển khai Đề án BEPS. BEPS đòi hỏi phải có một giải pháp tổng thể trên cơ sở hợp tác đa phương.

Thực tế cho thấy BEPS là một vấn đề mang tính toàn cầu đòi hỏi phải có một giải pháp mang tính tổng thể trên cơ sở hợp tác đa phương trong khi khả năng ngăn chặn BEPS bằng các biện pháp đơn phương và song phương như hiện nay không khả thi do số lượng các công ty đa quốc gia ngày càng tăng, quy mô lớn và giao dịch phức tạp.

BEPS đặc biệt thiết thực với các nền kinh tế đang phát triển giúp bảo vệ nguồn thu và duy trì, mở rộng cơ sở tính thuế. Việt Nam bị ảnh hưởng nguồn thu chính đáng từ hành vi trốn thuế được thể hiện rõ nhất qua chuyển giá hay các giao dịch qua biên giới trong lĩnh vực thương mại điện tử.

Có thể thấy, 15 chương trình hành động BEPS được các Bộ trưởng G20 và thành viên OECD thông qua vào ngày 5/10/2015 và nay đã trở thành chủ đề trọng tâm, ưu tiên trong cải cách chính sách và quản lý thuế quốc tế nói chung, trong hợp tác về thuế quốc tế nói riêng trên các diễn đàn toàn cầu và khu vực.

Ông Bùi Văn Nam, Tổng cục trưởng, Tổng cục Thuế đánh giá, triển khai thực hiện các biện pháp BEPS là một nỗ lực quốc tế quan trọng của cả các nước phát triển và đặc biệt là các nước đang phát triển nhằm đảm bảo tính công bằng và nâng cao hiệu quả thu của các hệ thống thuế trên toàn cầu. Vì vậy, BEPS đã được lựa chọn là một trong những chủ đề thảo luận ưu tiên cho năm APEC 2017, trong đó tập trung vào việc thảo luận các khó khăn/thách thức thực hiện Bốn tiêu chuẩn tối thiểu của Diễn đàn hợp tác cùng thực hiện BEPS và tham gia Hiệp định đa phương.

Cam kết thực hiện 4 tiêu chuẩn tối thiểu

Để đảm bảo các giải pháp về BEPS được triển khai hiệu lực, hiệu quả, đồng thời để tiếp tục hoàn thiện các giải pháp này trong quá trình triển khai, OECD đã thiết lập Diễn đàn hợp tác chung bao gồm các nước thành viên và không phải là thành viên của OECD và G20 cùng thực hiện triển khai Diễn đàn hợp tác chung BEPS trên phạm vi toàn cầu trong đó có các nước đang phát triển.

Điều kiện để các nước/vùng lãnh thổ tham gia vào Diễn đàn này là phải thực hiện đầy đủ các giải pháp về BEPS và phải nộp phí hội viên để chi trả cho hoạt động chung của Diễn đàn.

Riêng đối với các nước không phải là thành viên của OECD , điều kiện tham gia là cam kết thực hiện tối thiểu 04 tiêu chuẩn, thời gian và lộ trình tùy thuộc vào điều kiện và hoàn cảnh thực tế của mỗi nước để đảm bảo việc triển khai các chuẩn mực này nhất quán trên toàn cầu, tránh chồng chéo và mẫu thuẫn về chính sách giữa các nước.

Các chuẩn mực tối thiểu này bao gồm: Thứ nhất, áp dụng các quy định ngăn ngừa lợi dụng Hiệp định thuế (hành động 6) thông qua việc thành lập các công ty trung gian tại các nước/ vùng lãnh thổ chỉ với mục đích hưởng lợi về thuế theo quy định của Hiệp định (các quy định về ưu đãi miễn thuế). Thứ hai, chuẩn hóa hồ sơ chứng minh giá thị trường theo từng nước (hành động số 13) để đảm bảo cơ quan thuế có đủ thông tin cần thiết về lợi nhuận kinh doanh của các doanh nghiệp đa quốc gia, nghĩa vụ thuế của tập đoàn và việc sử dụng thông tin để phân tích giá thị trường của các sản phẩm trong giao dịch liên kết và các rủi ro khác phát sinh từ BEPS, từ đó, giúp cơ quan thuế tập trung nguồn lực vào công tác thanh tra, kiểm tra giá chuyển nhượng hiệu lực, hiệu quả hơn.

Thứ ba, thực hiện rà soát chính sách ưu đãi, miễn giảm thuế nhằm thu hút vốn đầu tư nhưng không phù hợp với thông lệ quốc tế (hành động 5) trên cơ sở cam kết minh bạch hóa và trao đổi thông tin liên quan đến cac quy định hướng dẫn ưu đãi áp dụng cá biệt đối với người nộp thuế. Để đảm bảo minh bạch, các quy định về ưu đãi thuế phải đáp ứng hai điều kiện: chính sách ưu đãi phải quy định cụ thể, rõ ràng các điều kiện áp dụng đối với NNT; các quy định ưu đãi áp dụng đối với từng đối tượng cụ thể phải được thông báo cho cơ quan thuế của các nước liên quan.

Thứ tư, cam kết tăng cường giải quyết tranh chấp về thuế theo hiệp định thuế (hành động 14), cam kết đảm bảo giải quyết tranh chấp hiệu quả và kịp thời các vấn đề về thuế thông qua thủ tục đàm phán song phương (MAP).

Hiện theo như số liệu thống kê có 76% thành viên APEC đã tham gia diễn đàn này. Việc tham gia Diễn đàn tạo ra các cơ hội cho các thành viên không phải là thành viên của OECD và các nước G20 được tham gia vào các nỗ lực quốc tế trong việc chống lại các hành vi trốn thuế qua biên giới. Tuy nhiên, việc tham gia Diễn đàn hợp tác thực hiện BEPS cũng sẽ cần tập trung rất nhiều nguồn lực và phụ thuộc nhiều vào các mục tiêu chính sách cũng như các quy định của mỗi nền kinh kế thành viên.

Việt Nam đang xin chủ trương tham gia vào Diễn đàn này với cam kết thực hiện 4 tiêu chuẩn tối thiểu.

Trong giai đoạn 2016-2020, nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước (NSNN)  vẫn còn tiềm ẩn nhiều khó khăn, thách thức. Đến năm 2018, phần lớn các FTA mà Việt Nam đã ký kết sẽ bước vào giai đoạn xóa bỏ và cắt giảm thuế quan sâu có tác động không nhỏ tới thâm hụt thu NSNN. Do đó, việc nghiên cứu triển khai các giải pháp cụ thể để hướng tới một hệ thống thu ngân sách bền vững hiệu quả là cần thiết.

Việc triển khai Chương trình BEPS góp phần tăng cường hội nhập quốc tế của ngành thuế, cải cách hệ thống thuế theo hướng phù hợp với thông lệ và chuẩn mực quốc tế, nâng cao vị thế của Việt Nam trên các diễn đàn quốc tế, đặc biệt để chuẩn bị các điều kiện về thể chế và quản lý của ngành thuế trong bối cảnh Việt Nam hội nhập ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế thế giới.

Đồng thời, giúp ngành Thuế ứng phó kịp thời với nững tác động của quá trình hội nhập trên cơ sở đề xuất một số giải pháp về chính sách và nộp thuế thông qua hành vi chuyển giá, rủi ro thất thu thuế từ các giao dịch qua biên giới, ngăn ngừa việc lợi dụng các quy định về cơ sở thường trú, ưu đãi, miễn giảm của Hiệp định thuế để trốn, tránh thuế và chuyển lợi nhuận ra nước ngoài, ngăn ngừa việc lợi dụng chi phí lãi vay nội bộ để tối thiểu hóa lợi nhuận tính thuế.

Được biết, Bộ Tài chính (Tổng cục Thuế) đã thành lập Ban công tác về triển khai Chương trình hành động BEPS để thực hiện các nhiệm vụ: Xây dựng chương trình, kế hoạch triển khai Chương trình BEPS; Nghiên cứu, rà soát đánh giá 04 tiêu chuẩn tối thiểu để tham gia Diễn đàn hợp tác chung về BEPS; Nghiên cứu, sửa đổi bổ sung hoặc kiến nghị sửa đổi bổ sung về chính sách, pháp luật liên quan đến thực hiện Chương trình BEPS; Báo cáo Thủ tướng Chính phủ về mục tiêu, lợi ích, tác động, thuận lợi và thách thức khi tham gia Diễn đàn hợp tác chung về BEPS của OECD ở cấp quốc gia sau khi lấy ý kiến các bộ/ngành liên quan.

(Nam Anh)