Ứng dụng công nghệ thông tin trong bảo hiểm: Những bước đi ban đầu

(eFinance Online) - Ở Việt Nam, tính đến nay các yếu tố cấu thành thị trường bảo hiểm đã hoàn thiện,  tuy nhiên việc ứng dụng CNTT trong lĩnh vực này vẫn mới được triển khai ở những bước đầu. Trong đó, có không ít những thách thức nhất định; đặc biệt là trong việc xây dựng hệ thống quản trị tích hợp, quản trị trục lợi bảo hiểm toàn diện, hệ thống thống kê bảo hiểm hiệu quả, hiện đại hoá các kênh phân phối và bảo mật dữ liệu bảo hiểm trước các nguy cơ tấn công an ninh mạng. 
Ảnh minh họa.Ảnh minh họa.

Ứng dụng chỉ dừng ở nghiệp vụ đơn thuần

Những năm qua thị trường bảo hiểm Việt Nam đã có sự chủ động và phát triển ngày càng lớn mạnh, đáp ứng nhu cầu bảo hiểm ngày càng cao của nền kinh tế xã hội, góp phần giảm gánh nặng ngân sách nhà nước, ổn định hoạt động sản xuất kinh doanh của các tổ chức kinh tế và đời sống dân cư thông qua hoạt động bồi thường bảo hiểm. Có thể nói, tới thời điểm này các yếu tố cấu thành thị trường bảo hiểm đã hoàn thiện. Hệ thống pháp luật được hình thành đầy đủ và đồng bộ. Cơ quan quản lý nhà nước về kinh doanh bảo hiểm được kiện toàn. Các doanh nghiệp bảo hiểm hoạt động an toàn, ổn định và từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh. Hiệp hội bảo hiểm từng bước khẳng định vai trò đại diện bảo vệ lợi ích của các doanh nghiệp bảo hiểm. Hợp tác quốc tế về bảo hiểm được mở rộng và tăng cường trong mọi lĩnh vực.

Tuy nhiên, thực tế trong thời gian qua thị trường bảo hiểm vẫn còn một số tồn tại, hạn chế. Một phần nguyên nhân dẫn đến điều này là do việc ứng dụng công nghệ thông tin trong kinh doanh bảo hiểm và quản lý, giám sát bảo hiểm ở nước ta còn nhiều hạn chế.

Nhìn từ thực tế công tác quản lý và giám sát bảo hiểm của Cục Quản lý và Giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) có thể thấy việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT)  mới đang ở những bước đi đầu. Theo đó, ứng dụng CNTT được thực hiện ở một số mảng như: Tiếp nhận và khai thác phần mềm cơ sở dữ liệu về bảo hiểm bắt buộc của chủ xe cơ giới; vận hành Trang thông tin thị trường bảo hiểm; xây dựng hệ thống dịch vụ công trực tuyến mức độ 3 đối với hoạt động “sửa đổi, bổ sung giấy phép thành lập và hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp môi giới bảo hiểm”.

Tuy nhiên, việc khai thác các dữ liệu này chưa được chú trọng nên chỉ dừng ở các yêu cầu kết xuất báo cáo nghiệp vụ đơn thuần của các phòng, ban. Khá nhiều thông tin quan trọng cho người ra quyết định và lập kế hoạch chiến lược đã bị bỏ qua do thiếu công cụ tổng hợp, phân tích, “móc nối” các dữ liệu này nên không đặt ra yêu cầu với hệ thống CNTT. Đối với việc thống kê, phân tích, dự báo, đưa ra các chính sách chung của toàn thị trường để phục vụ cho công tác quản lý, giám sát hoạt động kinh doanh bảo hiểm tại Cục Quản lý và Giám sát bảo hiểm hiện nay vẫn được thực hiện hoàn toàn thủ công, chưa có phần mềm hỗ trợ.

Trong khi đó, ở góc độ các doanh nghiệp bảo hiểm, mặc dù các doanh nghiệp đã có những đầu tư đáng kể vào hệ thống công nghệ, nhưng thực tế chưa có sự đồng nhất. Với sự hỗ trợ về nhân sự, công nghệ, hệ thống quản lý của công ty mẹ, dường như các công ty bảo hiểm nước ngoài có nhiều lợi thế hơn đối với các doanh nghiệp bảo hiểm trong nước vì họ đã áp dụng ứng dụng CNTT trong hầu hết các hoạt động, quản lý.

Thậm chí, các doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài còn xác định, ứng dụng CNTT nói chung và thiết bị di động nói riêng chính là cơ hội để họ dành lợi thế cạnh tranh. Thực tế, tại Việt Nam, Công ty Bảo hiểm Manulife đã nắm bắt các xu hướng kỹ thuật số thông qua việc giới thiệu trang thông tin trực tuyến dành cho bên mua bảo hiểm – ManuConnect vào đầu năm 2016, cho phép khách hàng tra cứu toàn bộ thông tin và lịch sử các giao dịch thay đổi hợp đồng với công ty.

Ngoài ra, hãng bảo hiểm này còn cho ra mắt Manu-IPRO, một công cụ hỗ trợ kinh doanh điện tử dành cho đội ngũ đại lý và ngân hàng đối tác của Manulife Việt Nam. Manu-iPro cung cấp cho khách hàng những thông tin về sản phẩm, cũng như giúp khách hàng hiểu cặn kẽ quyền lợi, mức phí và những hạng mục bảo hiểm phù hợp nhanh chóng và tiện lợi bằng các bảng minh họa chi tiết… Tương tự, AIA Việt Nam cũng rất chú trọng trong việc ứng dụng công nghệ mới. Công ty này đã triển khai phần mềm ứng dụng iPoS (interactive Point of Sale) trên máy tính bảng iPad trong kinh doanh bảo hiểm nhân thọ, hay việc ứng dụng i-Service nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc khách hàng…

Ngược lại, đối với các doanh nghiệp bảo hiểm trong nước, chi phí đầu tư cho hệ thống CNTT và hiệu quả mang lại vẫn luôn là bài toán nan giải. Một lựa chọn cho các doanh nghiệp này là tìm đến một công ty phần mềm trong nước để cung cấp giải pháp CNTT. Mặc dù đây là giải pháp căn cơ nhờ có chi phí đầu tư (ban đầu) thấp, tuy nhiên, do các công ty trong nước thường không có kinh nghiệm trong lĩnh vực cung cấp các giải pháp cho các công ty bảo hiểm, nên các giải pháp đưa ra vẫn mang tính manh mún và không đồng bộ. Các sản phẩm của họ chỉ nhằm đáp ứng cơ bản các yêu cầu quản lý hiện tại của doanh nghiệp, chưa tư vấn được cho doanh nghiệp về mô hình kinh doanh phù hợp định hướng chiến lược tương lai cũng như đáp ứng các yêu cầu thay đổi theo quy mô phát triển.

Ngay cả trong trường hợp có nguồn vốn đầu tư để mua các phần mềm bảo hiểm nước ngoài, các công ty bảo hiểm Việt Nam khi đầu tư vào hệ thống CNTT lại đối diện với rất nhiều khó khăn trong việc triển khai dự án. Doanh nghiệp phải đối diện với việc phải chấp nhận thay đổi các quy trình kinh doanh hiện tại, chấp nhận hy sinh doanh thu trước mắt để có thể phù hợp với hệ thống CNTT nước ngoài đưa vào. Bên cạnh đó là các thách thức trong việc tuyển dụng, đào tạo nhân sự phù hợp để đáp ứng các yêu cầu đặt ra trong hệ thống mới.

Ngoài những tồn tại nói trên, hiện nay ở nước ta cũng có một thực trạng là chưa có hệ thống CNTT kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước về kinh doanh bảo hiểm với các doanh nghiệp bảo hiểm trên thị trường. Kênh giao tiếp thông tin hiện nay chủ yếu được thực hiện trên các văn bản giấy tờ dẫn đến mất nhiều thời gian và gây nhiều khó khăn trong công tác phân tích, đánh giá thị trường.

Xây dựng hệ thống thu thập dữ liệu tập trung

Ngày 15/12/2012, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 193/QĐ-TTg về Chiến lược phát triển thị trường bảo hiểm Việt Nam giai đoạn 2011-2020. Trong đó, giải pháp ứng dụng CNTT nằm trong số các giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả quản lý của Nhà nước về kinh doanh bảo hiểm.Với thực tế phát triển và quy mô phát triển của thị trường bảo hiểm cũng như thực trạng ứng dụng CNTT hiện nay, để thực hiện tốt Chiến lược Phát triển thị trường Bảo hiểm Việt Nam giai đoạn 2011-2020 ban hành theo Quyết định số 193/QĐ-TTg ngày 15/2/2012 của Thủ tướng Chính phủ và những năm tiếp theo thì việc xây dựng hệ thống ứng dụng CNTT chung cho toàn thị trường, đáp ứng nhu cầu quản lý, giám sát hoạt động kinh doanh bảo hiểm là hết sức cần thiết.

Theo đó, hệ thống ứng dụng CNTT chung cho toàn thị trường cần đạt các mục tiêu như xây dựng và triển khai hệ thống CNTT kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước về kinh doanh bảo hiểm (Bộ Tài chính) với các doanh nghiệp bảo hiểm và các tổ chức liên quan. Cùng với đó cần xây dựng kho dữ liệu bảo hiểm tập trung có khả năng lưu giữ được số liệu lịch sử, cập nhật kịp thời, toàn diện phục vụ cho việc phân tích, dự báo, tính phí bảo hiểm; xây dựng mô hình phân tích, dự báo cho các chỉ tiêu quản lý và giám sát hoạt động kinh doanh bảo hiểm.

Hệ thống ứng dụng CNTT cần phải phát triển trên nền tảng cơ sở dữ liệu hiện đại, sử dụng lâu dài, có khả năng phát triển, mở rộng, cung cấp thông tin đủ, kịp thời, chính xác, đáp ứng không những đối với cơ quan quản lý trong việc quản lý, giám sát hoạt động kinh doanh bảo hiểm mà còn giúp cho doanh nghiệp bảo hiểm trong công tác quản trị doanh nghiệp và giúp cho người dân tiếp cận được với các sản phẩm bảo hiểm nhanh nhất.

Dự kiến, hệ thống được áp dụng tại Cục Quản lý và Giám sát Bảo hiểm; các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ; các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ và chi nhánh nước ngoài (30 doanh nghiệp); doanh nghiệp tái bảo hiểm (2 doanh nghiệp) và các doanh nghiệp môi giới (12 doanh nghiệp). Trong đó, người dùng tại Cục Quản lý và Giám sát bảo hiểm thông qua mạng WAN truy cập và khai thác hệ thống, hệ thống cung cấp chức năng cho người dùng của Cục Quản lý và Giám sát bảo hiểm cập nhật, đối chiếu số liệu báo cáo của doanh nghiệp bảo hiểm cũng như cập nhật các chỉ tiêu phân tích/dự báo, thông số đánh giá doanh nghiệp bảo hiểm.

Người dùng tại doanh nghiệp bảo hiểm thông qua mạng internet truy cập và khai thác hệ thống. Người dùng tại doanh nghiệp bảo hiểm được cung cấp chức năng nhập liệu trực tiếp trên hệ thống hoặc truyền file dữ liệu theo định dạng chuẩn để tải dữ liệu vào hệ thống.

Với mục tiêu và kế hoạch đã đề ra, Cục Tin học và Thống kê tài chính sẽ phối hợp chặt chẽ với Cục Quản lý và Giám sát Bảo hiểm để thực hiện thành công dự án góp phần cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực bảo hiểm, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

(Thúy Ngà)