Một số quốc gia tiếp tục áp dụng chính sách "tài khóa thắt chặt"

Trong thời gian qua một số quốc gia đã đạt được thành công trong vấn đề kiểm soát nợ công. Tuy nhiên, nhằm tiếp tục giảm nợ công và thâm hụt cán cân tài khóa cũng như thực hiện các cam kết tài chính khác, một số quốc gia duy trì thực hiện chính sách tài khóa thắt chặt như: Nigieria, Mỹ, Ấn Độ, Trung Quốc, Thái Lan, Italia, Nga, thông qua hình thức cắt giảm chi tiêu, tăng thuế và cải thiện quản lý thuế.

Ảnh minh họa - nguồn: internet.Ảnh minh họa - nguồn: internet.

Là quốc gia sản xuất lớn về dầu mỏ tại châu phi nhưng trong năm nay chính phủ Nigieria sẽ giảm trợ cấp xăng tới 90% do giá dầu thế giới bị suy giảm đã ảnh hưởng tới nguồn thu của ngân sách và tiến tới dần xóa bỏ trợ cấp nhiên liệu trong tương lai.

Theo Bộ Tài chính Nigieria, chính phủ sẽ cắt giảm ngân sách trợ cấp khoảng 100 tỷ Naira (tương đương với 505 triệu USD) trong năm 2015. Hiện tại quốc gia này đang gặp vấn đề trong lọc dầu, công suất lọc dầu thấp và phụ thuộc hoàn toàn vào lượng xăng nhập khẩu tiêu dùng hàng ngày với khoảng 40 triệu lít/ngày. Quyết định trên được đưa ra trong bối cảnh các thành phố lớn nhất của nước này rơi vào cảnh thiếu xăng trầm trọng nguyên do giá trị đồng nội tệ giảm, khó khăn tiếp cận tín dụng và chậm trả tiền nhập khẩu nhiên liệu.

Cùng chung xu hướng này, Italia đã công bố kế hoạch cắt giảm chi tiêu với nhiều hạng mục khác nhau, trong đó chủ yếu liên quan đến cắt giảm các chi phí cho hệ thống chính trị và hệ thống hành chính công nhằm mục tiêu tiết kiệm ngân sách quốc gia và sử dụng nguồn vốn có hiệu quả. Theo đó, Việc giảm chi tiêu ước tính lên tới 700 triệu Euro và một nửa trong số đó có thể cắt giảm ngay, hướng vào việc tái cơ cấu hệ thống các cơ quan cấp chính phủ có mặt tại các vùng và cấp tỉnh nhằm tránh chồng chéo trong quản lý, đồng thời nâng hiệu quả phục vụ công dân. Ngân sách của chính quyền các địa phương cũng sẽ được xem xét lại theo hướng giảm biên chế, cắt giảm các khoản chi không cần thiết và minh bạch hóa các hoạt động thu chi của chính quyền.

Đối với Nga, chính phủ thực hiện cắt giảm lương công chức 10% kể cả lương của tổng thống Putin và thủ tướng kể từ ngày 1/5/2015. Ngoài ra, chính phủ cũng sẽ thực hiện cắt giảm công chức từ 5-20%. Đây là các biện pháp khẩn cấp nhất có thể thực hiện trong thời gian sớm nhất nhằm cứu vãn tình hình kinh tế nước nga, đặc biệt là thu ngân sách trước sự tác động của giá dầu thế giới và các biện pháp trừng phạt của một số nước phương Tây.

Trong khi đó một số quốc khác lại điều hành chính sách tài khóa thắt chặt thông qua hình thức tăng thuế, cụ thể: Ngày 29/5/2015, cơ quan lập pháp của chính phủ Thái Lan thông báo luật thừa kế sửa đổi với phạm vi thuế áp dụng. Theo đó, chính phủ sẽ thu thuế 5% đối với con cái được thừa kế giá trị tài sản hơn 100 triệu Bath và 10% đối với các đối thượng thừa hưởng khác. Thuế thừa kế dự kiến sẽ mang lại doanh thu khoảng 3 tỷ Bath mỗi năm cho quốc gia này, góp phần giải quyết vấn đề bất bình đẳng trong xã hội thông qua phân phối của cải của người giàu chia cho người nghèo.

Và ngày 27/5/2015, Mỹ thông báo cắt giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với rượu chưng cất nhằm giúp các nhà máy chưng cất rượu có cơ hội tăng trưởng theo Đạo Luật Cải cách thuế tiêu thụ đặc biệt. Mức thuế suất hiện hành cho mỗi lít rượu chưng cất được giảm từ 13,5 USD xuống còn 2,7 USD đối với 100.000 lít rượu sản xuất đầu tiên cho tất cả các nhà máy chưng cất và 9 USD cho mỗi lít rượu sản xuất sau đó (mỗi một lít rượu chứa 50% cồn tương ứng 60 độ).

Từ 13/1/2015, Trung Quốc tiếp tục tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các sản phẩm xăng dầu. Theo đó, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, naptha, dầu dung môi và dầu nhờn thêm 0,12 NDT(Tăng từ 1,4 NDT/lít lên 1,52 NDT/lít). Thuế đối với diesel, nhiên liệu bay, và dầu hỏa tăng 0,1 NDT/lít,(từ 1,1 NDT/lít lên 1,2 NDT/lít). Ngoài ra, Theo lộ trình cải cách thuế VAT, Trung quốc sẽ giới thiệu thêm thuế VAT đối với dịch vụ tài chính, cụ thể đối với ngân hàng và bảo hiểm sẽ có tỷ lệ 6%, dự kiến từ ngày 1/10/2015.

Để đối phó với tình trạng nợ công tăng cao, trong thời gian trước mắt, Bộ Tài chính Brazil đã thực hiện một số điều chỉnh thuế như sau:  Các loại thuế tăng từ 01/02/2015 gồm: Khôi phục thuế an sinh xã hội đối với xăng, dầu: 0,12R/lít xăng; 0,1R/lít dầu diesel. Thuế đối với khoản vay cá nhân ngắn hạn (từ 365 ngày trở xuống): tăng từ 1,5%/năm lên 3%/năm. Sau 90 ngày (tính từ 01/2/2015) khôi phục lại thuế CIDE (tiếng Brazil là Contribuição de Intervenção no Domínio Econômico, là loại thuế mà chính phủ sử dụng khi cần điều tiết nền kinh tế, đặc biệt là điều chỉnh nguồn thu cho ngân sách); đối với xăng, dầu (giảm = 0 từ 2012): 0,1R/lít xăng; 0,05R/lít dầu diesel.

Tổng cộng mức tăng thuế an sinh xã hội đối với xăng, dầu và thuế CIDE là 0,22R/lít xăng, 0,15R/lít dầu diesel. Từ tháng 6/2015, thuế an sinh xã hội đối với hàng nhập khẩu (dùng để tài trợ cho hệ thống hưu trí và an sinh xã hội): tăng từ 9,25% lên 11,75%.

Như vậy, với các quyết sách mới trong điều hành chính sách tài khóa của mình, các quốc gia trên hy vọng sẽ đạt được các mục tiêu đề ra của năm 2015 và trong trung hạn.

(Trần Thị Hà - Viện Chiến lược và chính sách tài chính)