Nền kinh tế thế giới đang phục hồi ở các nước phát triển

Nhận định của Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia (UBGSTC) cho thấy: Kinh tế thế giới đang dần phục hồi tại các nước phát triển, Mỹ, Nhật và EU cũng đã thoát khỏi suy thoái, Trung Quốc ổn định trở lại.

Ảnh minh họa.Ảnh minh họa.
Nợ công của Mỹ đe dọa triển vọng phục hồi kinh tế toàn cầu
 
Theo UBGSTC, sản xuất công nghiệp toàn cầu ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng và thương mại cũng tăng khá. Trong tháng 9, chỉ số quản trị mua hàng (PMI) Trung Quốc tăng cao nhất 6 năm, PMI eurozone cao nhất 24 tháng, PMI Mỹ cao nhất kể từ đầu năm. Tuy nhiên, sự suy giảm tốc độ tăng trưởng của các nước đang phát triển (đặc biệt là nhóm BRICS) và triển vọng chưa chắc chắn về vấn đề trần nợ công tại Mỹ đang là rủi ro chính đối với triển vọng phục hồi kinh tế toàn cầu. Trong báo cáo tháng 10/2013, IMF hạ dự báo tăng trưởng kinh tế thế giới so với dự báo trong tháng 7 từ 3,2% xuống 2,9%.
 
Cụ thể, bế tắc trần nợ công tại Mỹ tạm thời được giải quyết song nguy cơ vỡ nợ chưa giảm bớt. Hiện nợ công của Mỹ đã vượt mức trần cũ 16,7 nghìn tỷ USD, vượt mốc 17.000 tỷ USD và vượt trên cả GDP của nước này. Dự luật ngân sách tạm thời được Quốc hội và Tổng thống Mỹ thông qua hôm 16/10 đã giúp nước Mỹ thoát khỏi nguy cơ vỡ nợ. Tuy nhiên, thâm hụt ngân sách trung bình hàng tháng vẫn lớn (60 tỷ USD) trong khi việc cấp vốn cho Chính phủ hoạt động chỉ được duy trì cho tới ngày 15/1/2014 khiến nguy cơ này vẫn còn hiện hữu. Nhiều khả năng Mỹ tiếp tục trì hoãn việc giảm bớt gói QE3 cho tới tháng 3/2014 do quan ngại việc lãi suất dài hạn cao hơn sẽ ảnh hưởng đến quá trình phục hồi hiện vẫn chưa được như mong đợi. Bên cạnh đó, mặc dù tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 5 năm (7.2%), song con số việc làm mới trong tháng 9 và chỉ số PMI tháng 10 vẫn thấp hơn dự báo.  
 
Trong khi đó, kinh tế khu vực eurozone hồi phục nhẹ, chủ yếu nhờ vào sự khởi sắc của thương mại, đặc biệt là xuất khẩu. Tuy nhiên, cầu nội địa yếu, đồng euro mạnh lên, tỷ lệ thất nghiệp vẫn ở mức cao đang là các lực cản cho tăng trưởng kinh tế khu vực này. ECB dự kiến cắt giảm lãi suất và bơm thêm thanh khoản nhằm ngăn việc đồng euro mạnh lên.
 
Kinh tế Nhật Bản vẫn đang cho thấy dấu hiệu khả quan nhờ chính sách Abenomics. Các gói kích thích được duy trì (50,6 tỷ USD) để chi cho cơ sở hạ tầng và bù đắp tăng thuế bán hàng, nâng cao mức tăng trưởng tiềm năng. Thị trường chứng khoán và đồng Yên Nhật đang được hưởng lợi từ các chính sách trên.
 
Nhờ thế, theo nhận định của Reuters, kinh tế Nhật dự kiến tăng trưởng 2,8% trong năm tài chính đến tháng 3/2014 và tăng 1,1% đến tháng 3/2015; Yên Nhật đã giảm giá 18% tháng 5 và 12% hiện tại.
 
Trung Quốc ổn định trở lại với mức tăng trưởng kinh tế tiếp tục phục hồi cao hơn dự báo trong tháng 9 với chỉ số PMI tăng cao, luồng vốn FDI tăng khá. FDI 9 tháng đầu năm nay đạt 88,6 tỷ USD, tăng 6,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Hệ thống NHTM đã vượt qua giai đoạn khó khăn thanh khoản trong đầu quý III, song vẫn phải đối mặt với tình trạng nợ xấu gia tăng. Hiện tại Trung Quốc vẫn thực hiện chính sách thắt chặt tiền tệ, hạn chế cho vay để hạ nhiệt thị trường BĐS, chứng khoán, giảm rủi ro tài chính trong tương lai. Trong tháng 9, giá trung bình nhà xây mới tại 70 thành phố lớn ở Trung Quốc tăng 9,1% so với cùng kỳ năm ngoái, mức tăng cao nhất kể tháng 1/2011.
 
Các nước mới nổi tăng trưởng chậm lại
 
Châu Á và các nước mới nổi tăng trưởng chậm lại và đối mặt với không ít khó khăn: nguy cơ dòng vốn đảo chiều và áp lực lạm phát tăng, đặc biệt, đồng nội tệ suy yếu như trường hợp của đồng Rupee Ấn Độ đã giảm 13% kể từ đầu năm đến nay, đồng Real Braxin mất giá 20%, đồng Rupiah Indonesia mất giá 18%... Trước những quan ngại này, NHTW một số nước như Ấn Độ, Braxin, Indonesia đã tăng lãi suất cơ bản, chấp nhận suy giảm tăng trưởng. Cụ thể, tại Ấn Độ, lãi suất tăng 25 điểm % lên 7,5% nhằm đối phó với lạm phát. Tại Indonesia, lãi suất tăng 50 điểm % lên 6,5% do đồng nội tệ suy yếu và thâm hụt cán cân thanh toán. Tại Braxin, lãi suất cơ bản tăng lên 9% nhằm ngăn chặn đồng real mất giá. 
 
Khu vực Đông Nam Á đang chịu tác động của chu kỳ điều chỉnh khác nhau, rủi ro kinh tế gia tăng sau thời gian dài tăng trưởng kinh tế phụ thuộc vào tín dụng và xuất khẩu và vào nguồn bên ngoài để tài trợ cho sự mất cân bằng cán cân vãng lai. Xuất khẩu chiếm khoảng 31% GDP của Philippines, 80% GDP của Malaysia. Cùng với đó, thâm hụt tài khoản vãng lai của Indonesia đạt gần 4,4% GDP trong quý 1/2013. Thặng dư tài khoản vãng lai của Malaysia giảm xuống chỉ còn 1% GDP. Thái Lan đã chuyển từ mức thặng dư sang thâm hụt tài khoản vãng lai tới 5,1% GDP. Do đó, một số quốc gia đã buộc phải điều chỉnh dự báo tăng trưởng năm 2013: Malaysia dự báo tăng trưởng kinh tế chỉ đạt từ 4,5%- 5% (giảm từ mức dự báo 5%-6% trước đó) và Thái Lan dự báo kinh tế sẽ chỉ tăng trưởng 3,8%-4,3% (so với 4,2%-5,3% trước đó).  
 
Như vậy, triển vọng kinh tế thế giới phục hồi sẽ tác động tích cực đến hoạt động thương mại và đầu tư của Việt Nam trong thời gian tới. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn cần đặc biệt lưu ý đến những rủi ro tài chính có thể lan truyền (rủi ro tỷ giá, rủi ro lãi suất gia tăng, chi phí vay vốn quốc tế tăng cao) do sự phá giá của đồng Yên Nhật, sự mất giá đồng tiền của một số quốc gia đang phát triển như Brazil, Ấn Độ, Indonesia hay xu hướng thu hẹp nới lỏng chính sách tiền tệ của các nước phát triển, đặc biệt là Fed cắt giảm QE3 một khi sự phục hồi tăng trưởng trở nên chắc chắn hơn.
 
(T.Hương)