VK FTA - Dấu mốc quan trọng trong chiến lược chủ động hội nhập

Sau 2 năm đàm phán, ngày 5/5 vừa qua, Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Hàn Quốc (VKFTA) được Chính phủ hai nước chính thức ký kết tại Hà Nội. Đây là một dấu mốc quan trọng đối với cả hai nước, mở ra cơ hội xuất khẩu với các mặt hàng của Việt Nam trong các lĩnh vực nông nghiệp, thủy sản, dệt may, đồ gỗ, điện tử. Đồng thời với những quy định về đầu tư thông thoáng hơn, cộng với những cam kết liên quan tới bảo hộ tại VKFTA, Việt Nam sẽ thu hút được số vốn đầu tư lớn hơn từ “xứ sở kim chi”.

Ảnh minh họa - nguồn internet.Ảnh minh họa - nguồn internet.

Mở rộng, thu hút vốn đầu tư FDI

Hàn Quốc vốn là một nước mạnh về công nghệ, đồng thời tiềm năng vốn khá lớn. Thời gian vừa qua, Hàn Quốc chú trọng việc chuyển hướng đầu tư sang Đông Nam Á để cạnh tranh trực tiếp với Nhật Bản và một số nước châu Âu. Và Việt Nam đã trở thành một điểm đến quen thuộc đối với các nhà đầu tư của nước này. Nhiều doanh nghiệp lớn như Samsung, HeasungVina, KeosanVinaElectronics, Hyundai, KumhoAsiana, Lotte, LG… đã rất thành công khi mở rộng công việc tại Việt Nam. Trong tất cả các cuộc gặp cấp cao giữa Chính phủ, Bộ, ngành giữa hai nước, cả hai phía đều nhấn mạnh đến việc tăng cường hơn nữa mức độ tự do hóa nhằm thúc đẩy thương mại và cũng là một kênh để thu hút nguồn đầu tư từ Hàn Quốc vào Việt Nam.

Cục đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch & Đầu tư) cho biết, tính tới hết tháng 3/2015 đã có 38,1 tỷ USD với 4.200 dự án đầu tư của Hàn Quốc “đổ” vào Việt Nam. Việc ký kết FTA giữa hai nước thành công củng cố thêm nền móng cho làn sóng đầu tư của Hàn Quốc, mở ra cơ hội thu hút dòng vốn đầu tư rất lớn từ đây  vào Việt Nam, đặc biệt là có thể kỳ vọng vốn chảy vào các lĩnh vực còn yếu của nước ta như công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp điện tử, nông nghiệp chế biến… Điều này cũng đồng nghĩa với việc sản xuất trong nước sẽ được thúc đẩy. Và Việt Nam có quyền hy vọng thấy được những biến chuyển tích cực đối với nền kinh tế từ hiệp định này.

Tăng cơ hội cạnh tranh cho hàng xuất khẩu

Trước đây, Việt Nam đã từng ký FTA với Hàn Quốc nhưng trong khuôn khổ ASEAN và Việt Nam chỉ là một nước thành viên. Tuy nhiên, lần này FTA giữa Việt Nam và Hàn Quốc sẽ cho phép nhiều hàng hóa của Việt Nam được cắt giảm thuế sâu hơn và nhanh hơn so với FTA Hàn Quốc - ASEAN, đặc biệt những dòng thuế thuộc hạng mục nhạy cảm và nhạy cảm cao như nông sản, thủy sản sẽ được cắt giảm nhiều hơn và nhanh hơn khi nhập khẩu vào Hàn Quốc.

Với nội dung đã được thỏa thuận, phía Hàn Quốc tự do hóa 97,2% giá trị NK (tính theo số liệu năm 2012), mở cửa thêm 500 mặt hàng, nâng tổng số dòng thuế tự do hóa lên 11.600 dòng thuế (chiếm 95,4% tổng Biểu thuế). Đặc biệt trong đó có nhiều nhóm hàng nông, thủy sản XK chủ lực của Việt Nam như tôm, cua, cá, hoa quả nhiệt đới, sản phẩm nông nghiệp và hàng công nghiệp như dệt may, đồ gỗ, sản phẩm cơ khí... Thậm chí, một số mặt hàng dệt may, quần áo nguyên chiếc sẽ được xóa bỏ toàn bộ thuế quan ngay trong năm đầu tiên thực hiện Hiệp định.

Bên cạnh đó, Hàn Quốc sẽ mở cửa thị trường, xóa bỏ thuế quan có lộ trình đối với những sản phẩm hết sức nhạy cảm trong nước như hoa quả tươi, chế biến (thuế suất khoảng 30% đến 50%); một số rau quả nhiệt đới và nhất là những mặt hàng như tỏi, gừng, mật ong, khoai lang, đỗ đỏ... (thuế suất những mặt hàng này rất cao từ 241% đến 420% do đặc biệt nhạy cảm với Hàn Quốc). Các sản phẩm dệt may, giày dép XK sang Hàn Quốc của Việt Nam cũng được xóa bỏ ngay từ 10-13% xuống còn 0% vào năm 2016.

Riêng với mặt hàng tôm, Hàn Quốc cam kết cấp cho Việt Nam lượng hạn ngạch 10.000 tấn/năm và tăng dần trong 5 năm đến mức 15.000 tấn/năm với thuế suất 0%, trong khi hiện nay Việt Nam chỉ tận dụng được 2.500 tấn/năm miễn thuế trong tổng số 5.000 tấn/năm dành cho 10 nước ASEAN. Điều này sẽ giúp cho hàng XK của Việt Nam có lợi thế đáng kể so với các các đối thủ cạnh tranh khác trong khu vực như Trung Quốc, Indonesia, Malaysia và Thái Lan.

Thúc đẩy ngành công nghiệp ô tô trong nước

Bên cạnh những lợi thế về xuất khẩu, các DN  nhập khẩu (NK) mặt hàng nguyên phụ liệu phục vụ sản xuất và xuất khẩu chủ lực sẽ có thêm nhiều cơ hội. Hiện Việt Nam đang NK các nguyên phụ liệu chủ yếu từ Trung Quốc, nhưng sau khi ký kết FTA với Hàn Quốc thì sẽ có thêm nhiều lựa chọn NK với giá cả cạnh tranh hơn. Khoảng 70-80% kim ngạch NK của Việt Nam từ Hàn Quốc là các nguyên vật liệu đầu vào phục vụ sản xuất trong nước. Việc được hưởng thuế ưu đãi sẽ giúp giảm chi phí đầu vào cho sản xuất.

Xuất phát từ cam kết nền ASEAN-Hàn Quốc, Việt Nam đã cam kết mở cửa thêm với Hàn Quốc đối với 200 dòng thuế theo lộ trình 15 năm, chiếm 5,9% tổng kim ngạch nhập khẩu, góp phần nâng số dòng thuế cam kết cắt giảm thuế quan với Hàn Quốc lên 8.520 dòng thuế, chiếm 92,7% giá trị kim ngạch (tính theo số liệu năm 2012).

Danh mục 200 mặt hàng cam kết mở cửa song phương với Hàn Quốc chủ yếu với các nhóm hàng công nghiệp như nguyên phụ liệu dệt, may; nguyên liệu nhựa, linh kiện điện tử, phụ tùng ô tô, điện gia dụng, một số sản phẩm sắt thép, dây cáp điện, dòng xe tải từ 10-20 tấn và xe con từ 3.000cc trở lên... Phần lớn trong số này là các nguyên, phụ liệu cần NK phục vụ sản xuất trong nước, góp phần giảm chi phí đầu vào sản xuất, giúp giảm phụ thuộc vào nguồn NK từ một vài nước khác.

Đặc biệt, thành công trong đàm phán VK FTA lần này chính là việc tiếp tục duy trì bảo lưu đối với một số mặt hàng nhạy cảm mà Hàn Quốc có thế mạnh XK nhằm bảo hộ các ngành sản xuất trong nước như ô tô nguyên chiếc, sắt thép, sản phẩm nhựa... Theo đó, Việt Nam cam kết cắt giảm thuế quan với xe tải trên 10 tấn đến không quá 20 tấn và ô tô có dung tích xi lanh trên 3.000cc. Việc cam kết cắt giảm thuế suất phụ tùng, linh kiện ô tô cũng được thực hiện theo lộ trình hợp lý từ 10 năm đến 15 năm, mỗi năm cắt giảm từ từ.

Như vậy, với việc duy trì thuế suất cao đối với ô tô nguyên chiếc và xóa bỏ theo lộ trình hợp lý đối với nguyên liệu, phụ tùng, linh kiện thì, tác động của các cam kết cắt giảm thuế quan với Hàn Quốc đến ngành sản xuất ô tô trong nước là tích cực. Lộ trình này sẽ tạo cơ hội để các ngành sản xuất, lắp ráp ô tô trong nước dần dần tự điều chỉnh, tái cơ cấu lại sản xuất kinh doanh theo mức độ giảm dần của thuế suất.

Đây sẽ là điều kiện thuận lợi lớn cho hoạt động sản xuất, lắp ráp ô tô trong nước; khi cầu trong nước gia tăng sẽ dần dần thu hút các nhà cung cấp phụ tùng, linh kiện của Hàn Quốc đến Việt Nam để đầu tư, góp phần thúc đẩy phát triển ngành sản xuất ô tô tại Việt Nam.

Phát biểu tại Lễ ký kết vừa qua, Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng tin tưởng rằng, trong thời gian tới, khi hai bên thực thi Hiệp định chắc chắn quy mô và chất lượng trong hợp tác đối với lĩnh vực kinh tế, thương mại, đầu tư sẽ có những bước tiến nhảy vọt và chúng ta hoàn toàn có điều kiện để tin rằng mục tiêu kim ngạch xuất nhập khẩu của 2 nước đạt 70 tỷ USD vào năm 2020 là khả thi.

Mặc dù, cơ hội và lợi ích mang lại khá lớn, nhưng thách thức đi theo đó là không khó để nhìn ra.  Đầu tiên là phải kể đến việc cắt giảm thuế quan sẽ tạo thêm sức ép cạnh tranh đối với các doanh nghiệp trong nước. Nhưng lợi ích thu được từ hiệu quả nhập khẩu và xuất khẩu, động lực thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam vươn lên ứng phó với thách thức... sẽ là những yếu tố quan trọng giúp cho sản xuất trong nước phát triển.

Ngoài ra, các cơ quan quản lý Nhà nước sẽ phải không ngừng kiện toàn tổ chức, nâng cao năng lực cán bộ mới có thể đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước trong môi trường kinh tế vận hành theo thông lệ quốc tế. Các địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và người dân cần phải nhận thức đầy đủ hơn về tiến trình hội nhập nói chung và việc thực hiện Hiệp định VKFTA nói riêng, qua đó mới có thể khai thác hiệu quả các lợi ích cũng như hạn chế những tác động bất lợi của Hiệp định.

Đối với doanh nghiệp, hàng rào thuế tuy có giảm nhưng đi kèm với đó là hàng rào kỹ thuật tăng lên. Vì thế, DN buộc phải tập trung vào vấn đề bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm đáp ứng yêu cầu của khách hàng.

Trong khi yêu cầu về chất lượng không kém thị trường khó tính Nhật Bản nhưng mức giá ở Hàn Quốc thấp hơn Nhật Bản là thách thức lớn của DN, đòi hỏi DN phải có tính toán trong cách làm để XK hiệu quả…

(T.H)