Áp dụng ngay Thông tư 02: DN và ngân hàng cùng “điêu đứng”

Tất cả các ngân hàng tại buổi tham vấn và trao đổi thông tin với báo chí chiều tối ngày 8/5 đều cho rằng: Nếu áp dụng Thông tư 02/2013/TT-NHNN Quy định về phân loại tài sản có, mức trích, phương pháp trích lập dự phòng rủi ro và việc sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro trong hoạt động của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài ngay từ 1/6 tới thì cả doanh nghiệp và các ngân hàng sẽ rơi vào tình trạng khó khăn. Câu hỏi đặt ra là có nên lùi thời hạn áp dụng Thông tư 02?

Ảnh minh họa.Ảnh minh họa.

Nợ xấu tăng cao

Đánh giá về Thông tư mới, chuyên gia tài chính ngân hàng TS. Nguyễn Trí Hiếu cho rằng: Một số mục trong Thông tư 02 có quy định khá chặt chẽ, thậm chí chặt hơn cả cả việc đánh giá chất lượng tín dụng theo thông lệ quốc tế. Điển hình ở Hoa Kỳ, các ngân hàng tự phân loại nợ theo chỉ tiêu của ngân hàng mình, còn quy định mới ở Việt Nam, việc đánh giá tín dụng ngân hàng có căn cứ vào dữ liệu của Trung tâm Thông tin tín dụng ngân hàng (CICB).

Điều này cũng được ông Nguyễn Hữu Nghĩa, Chánh thanh tra cơ quan thanh tra, giám sát thuộc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) công nhận: Tại sao trước đây có 2 con số nợ xấu bởi thực chất các tổ chức tín dụng do không có đầy đủ thông tin khách hàng nên dẫn đến vênh số với thống kê của NHNN. Việc áp dụng Thông tư 02 mà cụ thể là buộc các TCTD phải sử dụng thông tin tín dụng CICB để phân nhóm lại khách hàng có thể hạn chế được vấn đề này.

Có mặt tại buổi tham vấn, đại diện các ngân hàng như Vietcombank, BIDV, Techcombank và LienVietPostBank đều tán thành việc triển khai Thông tư 02 và coi đây là bước đi đúng đắn nhằm tiến gần hơn tới chuẩn mực quốc tế.  Tuy nhiên, việc áp dụng Thông tư 02 đúng lộ trình đã định sẵn vào ngày 1/6 tới đây là chưa đúng thời điểm bởi trong bối cảnh nền kinh tế đang khó khăn, việc “xiết” chuẩn nợ xấu và quy định trích lập dự phòng rủi ro chặt chẽ hơn sẽ làm nợ xấu tăng lên đột ngột, kéo theo chi phí trích lập dự phòng rủi ro của các ngân hàng sẽ tăng lên.

Phân tích thêm về sự khó khăn của doanh nghiệp, Phó Chủ tịch Ngân hàng TMCP LienVietPost Bank Nguyễn Đức Hưởng cho rằng việc quy định gia hạn lần đầu đã chuyển sang nợ xấu ngay là chưa hợp lý. Trong kinh doanh, đặc biệt tại Việt Nam, việc trả nợ chậm là bình thường, thậm chí việc các doanh nghiệp “khỏe” nhưng vì nhiều lý do khách quan như nhà nước chậm thanh toán nên phải gia hạn nợ sẽ giúp ngân hàng tăng lợi nhuận. Việc trả chậm nếu bị quy ngay vào nhóm nợ xấu sẽ khiến ngân hàng bị “đánh thuế” nặng hơn bằng cách phải trích lập dự phòng rủi ro cao hơn.

Còn các doanh nghiệp, đặc biệt các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh hoạt động trong lĩnh vực xây dựng, gạo, sắt thép… sẽ gặp khó khăn vì khi chuyển sang nợ xấu, nhiều khoản vay của doanh nghiệp sẽ buộc phải dừng lại. Hậu quả là doanh nghiệp đã khó sẽ còn khó khăn hơn, thậm chí “chết”.

Đứng về phía doanh nghiệp, TS. Cao Sĩ Kiêm cho rằng: Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam vẫn còn những điểm nghẽn, đặc biệt là tình trạng doanh nghiệp phá sản chưa có dấu hiệu dừng lại mà một trong những nguyên nhân là do doanh nghiệp khó tiếp cận vốn vay. Nếu cứ phân loại “thẳng thừng” thì nợ xấu tăng lên nhanh, doanh nghiệp càng khó tiếp cận vốn. Đòn này sẽ “giáng” một cú rất mạnh vào các doanh nghiệp.

Đi chậm để “về đích” nhanh hơn?

Đồng tình về việc hướng tới chuẩn mực quốc tế, Tuy nhiên, theo TS.Cao Sĩ Kiêm về lộ trình triển khai cần có sự cân nhắc thận trọng, tránh gây sốc cho nền kinh tế đặc biệt trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp vay nợ cũng như các ngân hàng cho vay đang gặp khó khăn. Theo TS.Cao Sỹ Kiêm, việc triển khai Thông tư 02 có thể trì hoãn lại đến hết năm 2013, nhưng trong lúc đó, các ngân hàng, các doanh nghiệp và người dân vay vốn cần phải nhanh chóng áp dụng các biện pháp giải quyết nợ xấu, tăng cường chất lượng tín dụng, để đến khi triển khai chính thức thì các ngân hàng đáp ứng tốt các yêu cầu. Trong bối cảnh hiện tại cần có áp dụng linh hoạt, để đạt được mục đích cuối cùng vì lợi ích lâu dài, đi chậm lại để “về đích” nhanh hơn.

Thực tế qua chuyến tiếp xúc doanh nghiệp các địa phương của NHNN cũng ghi nhận: Hầu hết các doanh nghiệp đều muốn hoãn thời hạn áp dụng Thông tư 02 để giảm khoản nợ xấu hiện có để khi nợ được “giải quyết” sạch sẽ hơn thông qua Công ty Mua bán nợ quốc gia (VAMC) mới áp dụng.

Nói đi cũng phải nói lại, nếu nợ đã được giải quyết, chuyển từ bản cân đối kế toán của các ngân hàng sang VAMC thì sẽ chẳng cần phải cơ cấu lại hệ thống ngân hàng như lời khẳng định của Chuyên gia tài chính ngân hàng TS. Nguyễn Trí Hiếu.

“Khi áp dụng thì nhiều ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu công bố ở mức vài % hiện nay có thể nhảy vọt lên đến vài chục %.  Có thể thấy, thiệt hại cho doanh nghiệp và ngân hàng, cũng như nền kinh tế chắc chắn sẽ xẩy ra, song nếu hoãn thời điểm áp dụng Thông tư 02 lại, và “mắt nhắm mắt mở” cho rằng nợ xấu của Việt Nam đang ở trong vòng kiểm soát thì 6 tháng hay 1 năm nữa chúng ta cũng chỉ sống trong “ảo tưởng” rằng ngành ngân hàng Việt Nam đang lành mạnh. Chúng ta phải trả một cái giá không hề nhỏ nhưng cái được là là sự lành mạnh hóa hệ thống tài chính - ngân hàng và hội nhập hơn nữa vào nền kinh tế thế giới. Nếu cứ tiếp tục nhập nhèm nợ xấu thì Việt Nam sẽ mất uy tín với thị trường tài chính thế giới và trong tương lai, quốc tế sẽ nhìn vào và đặt dấu hỏi với các các chính sách của chúng ta.” - TS. Hiếu khuyến cáo.

Sau khi nhận được các ý kiến trái chiều về việc có nên hoãn thời gian áp dụng Thông tư 02, ông Nghiêm Xuân Thành, Chánh Văn phòng NHNN khẳng định: Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vẫn đang tiếp tục đánh giá tác động của Quyết định số 780/QĐ-NHNN về việc phân loại nợ đối với nợ điều chỉnh kỳ hạn trả nợ; gia hạn nợ và Thông tư số 02/2013/TT-NHNN. NHNN sẽ tiếp thu các ý kiến tham vấn và xem xét việc hoãn lộ trình đảm bảo giải quyết hài hòa việc lành mạnh hóa tín dụng ngân hàng đồng thời chia sẻ tháo gỡ khó khăn với các doanh nghiệp. 

(T.Hương)