Bước đầu kiểm soát tốc độ gia tăng của nợ công

(eFinance Online) -Bộ Tài chính cho biết, dư nợ công đến 31/12/2016 bằng 63,6% GDP, nợ Chính phủ bằng 52,6% GDP và nợ nước ngoài của quốc gia bằng 44,7% GDP về cơ bản phù hợp với mục tiêu đề ra. Dự kiến đến cuối năm 2017, nợ công bằng 62,6% GDP, nợ Chính phủ  bằng 51,8% GDP và nợ nước ngoài của Quốc gia bằng 45,2% GDP. 
Ảnh minh họa - nguồn internet.Ảnh minh họa - nguồn internet.

Trong thời gian qua, việc huy động vốn vay công đã đóng góp quan trọng để bổ sung vốn cho đầu tư phát triển, xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội. Rất nhiều công trình kết cấu hạ tầng về giao thông, thủy lợi, y tế, giáo dục, điện, cấp thoát nước, vệ sinh môi trường.... đã hoàn thành, phát huy hiệu quả. Về cơ bản, các chỉ tiêu nợ công vẫn nằm trong ngưỡng an toàn được Quốc hội cho phép.

Mặc dù tỷ lệ nợ công/GDP dự kiến năm 2017 đã có cải thiện (thấp hơn so với năm 2016), tuy nhiên vẫn còn có một số tồn tại hạn chế như nợ công tăng nhanh (trung bình tăng khoảng 18,4%/năm trong giai đoạn 2011 – 2016), áp lực trả nợ lớn, việc quản lý và sử dụng vốn vay còn bất cập, thiếu gắn kết giữa quyết định đầu tư và cân đối nguồn trả nợ, sử dụng vốn ngân sách và đầu tư công còn lãng phí, kém hiệu quả.

Trước thực trạng trên, Bộ Tài chính đã chủ động trình Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 07-NQ/TW ngày 18/11/2016 về chủ trương, giải pháp cơ cấu lại NSNN, quản lý nợ công để đảm bảo nền tài chính quốc gia an toàn, bền vững, trình Quốc hội ban hành Nghị quyết 25/2016/NQ-QH về kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia 2016-2020. Thực hiện các Nghị quyết trên, thời gian qua Bộ Tài chính đã thực hiện đồng bộ một số biện pháp quản lý nợ công chủ động để đảm bảo các chỉ tiêu nợ công trong giới hạn cho phép.

Theo đó, xây dựng trình cấp có thẩm quyền phê duyệt các công cụ quản lý nợ nhằm kiểm soát bền vững nợ công như chiến lược nợ dài hạn, chương trình quản lý nợ trung hạn, hàng năm đều có báo cáo Chính phủ, Quốc hội về tình hình cũng như những vấn đề đặt ra đối với nợ công. 

Triển khai đồng loạt các biện pháp tăng cường quản lý nợ công, thẩm định chặt chẽ các dự án đăng ký sử dụng vốn vay, đặc biệt là các dự án vay mới; rà soát, giám sát việc giải ngân vốn vay ODA, vay ưu đãi nước ngoài theo kế hoạch để đảm bảo nợ công trong giới hạn được Quốc hội phê duyệt.

Bên cạnh đó, công khai khung điều kiện vay của nhóm 6 nhà tài trợ lớn (chiếm đến trên 80% vốn ODA, vay ưu đãi Việt Nam). Đây có thể coi là bước tiến lớn trong việc công khai, minh bạch về nợ công, tạo điều kiện cho các bộ, ngành, địa phương có cơ sở tham chiếu, nghiên cứu các ưu thế nguồn vốn ODA, vốn vay ưu đãi trước khi đề xuất huy động vốn, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đối với nguồn vốn ODA.

Hạn chế tối đa cấp bảo lãnh Chính phủ cho các khoản vay mới, khống chế hạn mức bảo lãnh cho hai ngân hàng chính sách tối đa bằng nghĩa vụ trả nợ gốc hằng năm...

Để tăng cường hiệu quả sử dụng vốn vay, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 02/CT-TTg ngày 14/2/2015 về tăng cường công tác quản lý và nâng cao hiệu quả sử dụng nợ công, trong đó yêu cầu các Bộ, ngành, đơn vị sử dụng vốn vay thực hiện các giải pháp nhằm tăng cường quản lý, giám sát hiệu quả sử dụng vốn; giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư  tăng cường việc đôn đốc các Bộ, ngành, địa phương, chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ thi công công trình, sớm hoàn thành đưa vào sử dụng, rút ngắn thời gian hoàn vốn, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và giảm thiểu chi phí vay, tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá hiệu quả sử dụng vốn trái phiếu Chính phủ, vốn vay ODA, vay ưu đãi của các nhà tài trợ.

Sau khi triển khai thực hiện, công tác quản lý nợ và nâng cao hiệu quả sử dụng nợ công về cơ bản đã đạt được những kết quả nhất định, bước đầu kiểm soát tốc độ gia tăng của nợ công, kiểm soát chặt chẽ các khoản vay mới và các khoản vay có bảo lãnh Chính phủ, tăng cường kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn vay nhằm bảo đảm hiệu quả đầu tư, chất lượng công trình theo đúng quy định; rà soát thể chế, xây dựng chính sách, văn bản pháp luật liên quan đến nợ công, xây dựng cơ chế phối hợp và có hệ thống giữa các Bộ, ngành trong công tác quản lý nợ nhằm tăng cường trao đổi thông tin cũng như việc phối hợp trong triển khai thực hiện.

Trên cơ sở báo cáo của Bộ Tài chính về kết quả 1 năm thực hiện Chỉ thị này, Thủ tướng Chính phủ đã có công văn số 786/TTg-KTTH ngày 11/05/2016 giao các Bộ, ngành, địa phương và các đơn vị liên quan tiếp tục triển khai thực hiện các nhiệm vụ đề ra.

(T.H)