Cải thiện môi trường kinh doanh giúp tăng GDP đáng kể

So các nước trong khu vực, thời gian làm thủ tục xuất khẩu của Việt Nam trung bình tốn là 21 ngày, chi phí 610 USD thì Malaysia là 11 ngày, chi phí 450 USD. Như vậy, nếu rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục xuất khẩu còn 7 ngày thì GDP sẽ tăng lên khoảng 27 tỷ USD.

Cải thiện môi trường kinh doanh giúp tăng GDP đáng kể cho Việt Nam.Cải thiện môi trường kinh doanh giúp tăng GDP đáng kể cho Việt Nam.

Đó là nhận định của TS. Nguyễn Đình Cung tại Hội thảo Cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh do Viện Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) và Cơ quan Phát triển Hoa Kỳ (USAID) phối hợp tổ chức ngày 4/6 tại Hà Nội.

Rút ngắn thời gian nộp thuế và XNK

Theo báo cáo môi trường kinh doanh (Doing Businese) của Ngân hàng Thế giới (WB): Việt Nam là quốc gia có  thời gian tiêu tốn cho nộp thuế gần như cao nhất khu vực với 872 giờ mỗi năm, gấp 4 lần mức trung bình của các nước châu Á - Thái Bình Dương và cao hơn Indonesia (259 giờ), Thái Lan (264 giờ), Phillipines (193 giờ), Malaysia (133 giờ) và Singapore (82 giờ).

Trước những thách thức với sự suy giảm năng lực cạnh tranh,  do môi trường kinh doanh chậm cải thiện, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 19/NQ-CP ngày 18/3/2014, trong đó chỉ rõ những mục tiêu, nhiệm vụ của các cơ quan phối hợp để cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực kinh doanh. Chính phủ Việt Nam đã đặt ra mục tiêu cho hai năm 2014 - 2015 là sẽ đạt được các tiêu chuẩn tương đương với các nước ASEAN 6 trong “Sáu chỉ số hoạt động kinh doanh” của Ngân hàng thế giới. Các chỉ số này rõ ràng tạo ra các cột môc đo lường các hoạt động: cấp giấy phép kinh doanh, nộp thuế, thực hiện thủ tục hải quan, tiếp cận hệ thống điện, bảo hộ các nhà đầu tưu, tiếp cận tín dụng và làm thủ tục phá sản. 

Cụ thể, Bộ Kế hoạch và Đầu tư chịu trách nhiệm hai chỉ số là khởi sự kinh doanh, bảo vệ nhà đầu tư. Còn nhiệm vụ của Bộ Tài chính là hoàn thành thủ tục thông quan xuất khẩu 14 ngày và nhập khẩu 13 ngày (giảm 7 ngày so với hiện nay). Thời gian nộp thuế của doanh nghiệp còn 171 giờ/năm (hiện nay là 872 giờ). Bộ Công thương và EVN giảm thời gian tiếp cận điện xuống còn tối đa 70 ngày so với 115 ngày như hiện nay là 115 ngày, trung bình ASEAN là 50,3 ngày.

Bà Hoàng Thị Lan Anh, Phó Vụ trưởng, Phó Ban Cải cách - Tổng cục Thuế cho rằng, so với số thời gian tốn 1.050 giờ trước đây, thì  nay, dù chưa đáp ứng được kỳ vọng nhưng việc rút ngắn xuống còn 872 giờ hiện nay là một kết quả bước đầu. Tuy nhiên điều quan trọng là nước ta vẫn là một nền kinh tế đang chuyển đổi, sử dụng tiền mặt quá nhiều, khó kiểm soát chứng minh thu nhập, kê khai tài sản. Do đó, bên cạnh đơn giản, “thông thoáng hóa” cơ quan Thuế vẫn phải chịu sức ép lớn trong việc quản lý chống gian lận trong kê khai thuế, hoàn thuế VAT…

Mặt khác, chỉ tiêu “thời gian nộp thuế” ở Việt Nam thực chất bao gồm cả thời gian làm các thủ tục đóng thuế và các khoản an sinh xã hội của người lao động (như bảo hiểm xã hội) mất đến 355 giờ/872 giờ. Chính vì thế, cùng với ngành Thuế, BHXH cũng cần cải cách thủ tục hành chính để góp phần nâng cao chỉ số này.

Cũng chia sẻ về nỗ lực của ngành mình trong việc rút gọn thủ tục hành chính, ông Nguyễn Công Bình, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan cho biết, thời gian qua ngành Hải quan tích cực triển khai áp dụng thông quan điện tử, đơn giản hóa thủ tục. Tuy nhiên, hiện có chỗ không ứng dụng gì mà lại thông quan nhanh vì không có mấy hoạt động. Còn những chỗ hiện đại như TP Hồ Chí Minh nhưng quá nhiều hoạt động lại chậm,. Hay như việc thông quan điện tử thử chỉ mất 5 phút là xong, nhưng chủ hàng lại không bố trí lấy hàng, ô tô giờ đó không vào được lấy hàng. Điều này đòi hỏi cần có bộ tiêu chí đánh giá, cơ sở đo lường thống nhất.

Đầu tư về CNTT đồng bộ

Theo ông Nguyễn Công Bình, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan đã xác định rõ nhiệm vụ của mình trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh, ngành Hải quan đã có Chiến lược phát triển Hải quan Việt Nam đến năm 2020, cơ bản các thủ tục và chế độ quản lý hải quan phải đơn giản, hiệu quả, hài hòa và tuân thủ các chuẩn mực, thông lệ quốc tế; thủ tục hải quan chủ yếu được thực hiện bằng phương thức điện tử tại các địa bàn trọng điểm. Thực hiện thủ tục hải quan điện tử: đến 2015 có 100% các Cục Hải quan, 100% các Chi cục Hải quan tại các địa bàn trọng điểm (cảng biển, cảng hàng không, cửa khẩu đường bộ quốc tế, các khu kinh tế trọng điểm), 60% các loại hình hải quan cơ bản, 70% kim ngạch xuất nhập khẩu, 60% doanh nghiệp thực hiện thủ tục hải quan điện tử. Tuy nhiên, triển khai hải quan điện tử hiệu quả cần có sự phối hợp, đầu tư đồng bộ về công nghệ thông tin ở các ngành khác nhau như thuế, kho bạc …

"Cần có cơ chế đầu tư ứng dụng CNTT tăng cường cho các Bộ ngành, kết nối hải quan, nộp ngân sách. Các Bộ, ngành cần có chính sách chủ động đầu tư phù hợp cho ngành mình bởi cho dù có tiền thì Hải quan cũng không trang bị hộ ngành khác được" - Ông Bình nhấn mạnh.

Chung quan điểm, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hiệp hội tư vấn Thuế Việt Nam cho rằng: Cần nâng cấp cơ sở hạ tầng mạng để triển khai thủ tục hải quan điện tử nhanh chóng, gắn liền với giảm thiểu tương tác giữa cán bộ hải quan tiếp nhận đối với những lô hàng ưu tiên, thực hiện thủ tục hải quan điện điện tử một cách tự động theo đúng nghĩa. Cần thực hiện nghiêm túc về hệ thống chỉ số đánh giá hoạt động hải quan -TRS đo lường thời gian từ khi hàng hóa đến cảng, cửa khẩu cho đến khi hàng đã được chấp nhận thông quan, từ khi hải quan tiếp nhận tờ khai hải quan đến khi ra quyết định thông quan. Ngoài ra, cần phát triển các đại lý thuế chuyên nghiệp, vì điều này sẽ giúp làm nhanh thủ tục, giảm thiểu rủi ro cho các cơ quan thuế, con số 700 doanh nghiệp khai thuế qua đại lý Thuế hiện nay là quá ít...

(T.Hương)