Cạnh tranh ở Việt Nam: Cần thay đổi từ tư duy

(eFinance Online) - Sáng nay, Viện Nghiên cứu và quản lý Trung ương (CIEM) đã tổ chức "Hội thảo xây dựng và thực thi chính sách toàn diện về cạnh tranh: Kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam". Hội thảo đã chỉ ra điều cốt lõi đầu tiên mà Việt Nam cần làm là phải thay đổi tư duy xây dựng chính sách cạnh tranh.
Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: T.NToàn cảnh hội thảo. Ảnh: T.N

Phát biểu tại Hội thảo, Tiến sỹ Nguyễn Đình Cung - Giám đốc Viện Nghiên cứu và Quản lý Trung ương cho rằng, Việt Nam đang xây dựng nền kinh tế thị trường hiện đại và hội nhập. Để có thể xây dựng được nền kinh tế đó thì cốt lõi của kinh tế thị trường là cạnh tranh, và cạnh tranh ở đây phải là cạnh tranh công bằng, lành mạnh. Vì vậy việc xây dựng chính sách cạnh tranh là một bộ phận quan trọng không thể không làm, có thể nói trụ cột để xây dựng kinh tế thị trường hiện đại, đầy đủ. 

Cạnh tranh ở Việt Nam: Cần thay đổi từ tư duy ảnh 1 Tiến sỹ Nguyễn Đình Cung - Giám đốc Viện Nghiên cứu và Quản lý Trung ương . Ảnh: T.N
Tuy nhiên có một thực tế đáng buồn là ngay trong tư duy chúng ta vẫn chưa có chính sách cạnh tranh. Ở các nước trên thế giới, khi đặt ra chính sách họ luôn phải đặt câu hỏi đầu tiên là quy định này có thúc đẩy cạnh tranh không và có cản trở gì tới cạnh tranh hay không. Trong khi đó, ở Việt Nam câu hỏi này ít khi, thậm chí chưa bao giờ được đặt ra một cách chính thống trong việc xây dựng pháp luật và các chính sách.

Ông Cung cũng chỉ ra một tồn tại khác trong việc xây dựng chính sách cạnh tranh ở Việt Nam, đó là trong bối cảnh hiện nay chính sách cạnh tranh có nhiều bộ phận nhưng chúng ta lại làm riêng lẻ. Đáng lẽ chính sách cạnh tranh phải bao gồm giảm tối đa rào cản gia nhập thị trường, đầu vào và đầu ra luôn thay đổi dễ dàng để doanh nghiệp đang vận hành luôn phải chịu áp lực bị "đảo thải" nếu hoạt động yếu kém.

"Ở các nước trên thế giới, người ta thường bỏ tối đa rào cản gia nhập thị trường và chỉ quản lý trên cơ sở kết quả nghĩa là đầu ra phải đảm bảo tiêu chí, tiêu chuẩn về chất lượng nhằm bảo vệ lợi ích cho người tiêu dùng. Cạnh tranh này làm cho giá thấp, chất lượng lại tốt. Trong khi đó ở Việt Nam thì đầu vào có nhiều rào cản, có vẻ bảo vệ cho bên sản xuất nhiều hơn, còn lợi ích của người tiêu dùng lại không được chú ý đến", ông Cung cho biết. 

Tồn tại thứ ba là bộ máy của chúng ta chưa tách biệt. Các doanh nghiệp nhà nước chưa hoạt động theo cơ chế thị trường, chưa phân định rõ nhiệm vụ sản xuất kinh doanh theo cơ chế thị trường và việc thực hiện nhiệm vụ do nhà nước giao. Thực tế, ở nước ta, doanh nghiệp nhà nước đang là nơi là chỗ đang tạo ra rất nhiều rào cản gia nhập thị trường, thậm chí làm méo mó thị trường.

Kiến nghị trong việc xây dựng chính sách cạnh tranh trong thời gian tới, ông Cung cho rằng có rất nhiều việc phải làm nhưng việc đầu tiên phải đổi mới tư duy. Nghĩa là khi xây dựng chính sách "luôn phải đặt câu hỏi chính sách này đặt ra có khuyến khích cạnh tranh, có hạn chế cạnh tranh thị trường hay không. Nếu nó hạn chế thì không bao giờ áp dụng, còn nếu áp dụng trong trường hợp rất ít thì phải lý giải được lợi ích mang lại cho xã hội lớn hơn chi phí tạo ra đối với xã hội. Điều đó có lẽ là cốt lõi đầu tiên mà chúng ta phải đặt ra bới từ thay đổi tư duy thì mới thay đổi hành động và mới làm ra những động lực mới để thúc đẩy phân bố lại nguồn lực và bảo vệ tốt hơn lợi ích của người tiêu dùng"...

(T.Ngà)