Chứng khoán 2013: Niềm tin sẽ cứu được thị trường

Trong bối cảnh kinh tế thế giới và trong nước còn nhiều khó khăn nên mặc dù chỉ số thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam thuộc nhóm tăng cao trên thế giới nhưng hoạt động của TTCK trong năm 2012 vẫn chưa thể gọi là sáng sủa, tuy nhiên, bằng cách ổn định kinh tế vĩ mô, khôi phục niềm tin của nhà đầu tư, thị trường sẽ được cứu.

Ảnh: TH.Ảnh: TH.

Đây là nội dung tại Hội nghị Triển khai nhiệm vụ Phát triển thị trường chứng khoán năm 2013, diễn ra hôm nay, ngày 9/1, tại Hà Nội.

Thị trường đã bớt khó khăn

Theo Chủ tịch Ủy Ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Bằng, cho đến cuối năm 2012, chỉ số VNIndex đứng ở mức 413,73 điểm, tăng 17,7% và chỉ số HNX đứng ở mức 57,09 điểm, giảm 2,8% so với cuối năm 2011. Mức vốn hóa thị trường ở mức 765.000 tỷ đồng, tăng 226.000 tỷ đồng so với cuối năm 2011 và ở mức 26% GDP. Nhìn chung, mặc dù TTCK có khó khăn nhưng thanh khoản thị trường đã có sự cải thiện, đặc biệt sau khi kéo dài thời gian giao dịch và áp dụng lệnh thị trường, rút ngắn thời gian thanh toán… góp phần gia tăng tính thanh khoản, nhờ thế, quy mô giao dịch bình quân mỗi phiên đã đạt 2.158 tỷ đồng, tăng 55% so với năm trước.

Riêng hoạt động niêm yết và huy động vốn trên cả 2 sàn có 25 cổ phiếu và 01 chứng chỉ quỹ niêm yết mới, tuy nhiên, cũng do lỗ và vi phạm chế độ công bố thông tin mà có tới 21 cổ phiếu bị hủy niêm yết. Tính chung, đến cuối năm 2012, trên 2 sàn có 704 cổ phiếu và chứng chỉ quỹ niêm yết với tổng giá trị niêm yết theo mệnh giá là 338,3 nghìn tỷ đồng, tăng 20% so với năm 2011; 466 mã trái phiếu niêm yết với giá trị là 355,7 nghìn tỷ đồng. Tổng giá trị huy động vốn ước đạt 174.000 tỷ đồng, tăng 70%; trong đó, cổ phiếu và cổ phần hóa là 18.000 tỷ đồng, giảm 10% so với năm 2011 do mặt bằng lãi suất còn cao, sản xuất kinh doanh khó khăn và hoạt động thị trường không ổn định. Riêng đối với trái phiếu Chính phủ, nhờ áp dụng hệ thống đấu thầu điện tử, góp phần tăng quy mô huy động vốn trái phiếu Chính phủ qua TTCK với mức tăng kỷ lục từ trước tới nay khi đạt 156.000 tỷ đồng, tăng 92% so với năm 2011, góp phần tích cực cho công tác huy động vốn cho Ngân sách. Ngoài ra, thị trường thứ cấp cũng đã được hoàn thiện qua việc xây dựng hệ thống giao dịch tín phiếu kho bạc, tạo ra sự liên kết giữa thị trường ngắn hạn và thị trường dài hạn.

Cùng với đó, số lượng tài khoản nhà đầu tư trong năm 2012 đã đạt khoảng 1,2 triệu tài khoản, trong đó, dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài tăng cao trở lại, chủ yếu trong những tháng cuối năm khi thuần đạt 300 triệu USD, tăng 25% so với năm 2011. Nếu tính cả vốn vào thị trường chưa niêm yết ước đạt 2 tỷ USD, tính chung dòng vốn đầu tư gián tiếp tăng 10% so với năm trước.

Trong khi các hoạt động khác đều có tín hiệu khả quan, chỉ riêng hoạt động của các công ty niêm yết là còn khó khăn, theo số liệu sơ bộ 9 tháng năm 2012 so với cùng kỳ năm trước, số DN lỗ lũy kế là 143 công ty, tăng gấp 1,7 lần, số công ty có lợi nhuận sụt giảm là 438, tăng 12%, trong đó, lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) chỉ đạt 8%, thấp hơn nhiều so với lãi vay và giảm mạnh so với mức 12,3% năm 2011. Nguyên nhân là do chi phí đầu vào tăng cao, khả năng tiếp cận tín dụng hạn chế, hàng tồn kho tăng, đầu ra khó khăn, sức mua yếu nên kết quả kinh doanh năm 2012 chưa khả quan trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là trong các lĩnh vực vật liệu xây dựng, xây dựng, bất động sản…

Nuôi dưỡng niềm tin cho nhà đầu tư

Đánh giá về TTCK, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Xuân Hà cho rằng: Nhìn vào chỉ số chung của thị trường năm 2012 có tốt hơn 2011, chỉ riêng các công ty niêm yết là đặc biệt khó khăn và nếu kết thúc năm tài chính 2012, tình hình không có chuyển biến, thậm chí là xấu hơn thì sẽ tác động rất lớn đến hoạt động của thị trường trong năm 2013. Đặc biệt, khi tình hình kinh tế thế giới năm 2013 được dự báo còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, tốc độ tăng trưởng toàn cầu khó phục hồi, thậm chí nhiều tổ chức quốc tế đã tiếp tục hạ dự báo tăng trưởng của các nền kinh tế lớn như Mỹ, Khu vực Eurozone, Trung Quốc và Nhật Bản. Tình hình trong nước được dự báo vẫn còn nhiều khó khăn khi chính sách kinh tế phải thực hiện đồng thời mục tiêu duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, đề phòng lạm phát tăng cao trở lại và vẫn phải đảm bảo tăng trưởng cao hơn mức 5,03% của năm 2012. Không kể đến cầu của nền kinh tế còn yếu, nợ xấu và các vấn đề của DN nhà nước vẫn là gánh nặng chưa thể giải quyết ngay…

Mặc dù vậy, các vấn đề trên có thể được giải quyết thông qua việc tháo gỡ khó khăn cho DN và chính TTCK, bởi theo đại diện UB Chứng khoán Nhà nước Vũ Bằng, doanh nghiệp mới là gốc của nền kinh tế, ngân hàng chỉ là ngọn, muốn cứu gốc phải khơi thông được khâu huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế. Chính vì thế, trong năm 2013 cần nâng cao khả năng quản trị rủi ro trong hoạt động ngân hàng dựa trên yêu cầu về chỉ tiêu an toàn tài chính để có tín hiệu về tín dụng cho lĩnh vực chứng khoán, nhằm thúc đẩy TTCK trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn. Đồng thời, từng bước giảm dần mặt bằng lãi suất và tháo gỡ để DN tiếp cận được vốn.

Điều này cũng được ông Nguyễn Thanh Kỳ, Tổng Thư ký Hiệp hội Chứng khoán Việt Nam đồng tình khi đưa ra kiến nghị: Cần sớm ổn định kinh tế vĩ mô từ đầu năm để tạo niềm tin cho nhà đầu tư. Mặc dù thời gian qua, Bộ Tài chính đã tạo điều kiện thuận lợi cho UB Chứng khoán Nhà nước ban hành các quy định hỗ trợ TTCK song trong bối cảnh khó khăn của nền kinh tế đang chồng chất, Chính phủ chưa thể quan tâm đến TTCK mà mới chỉ nhìn vào xử lý nợ xấu và cứu thị trường BĐS - đây chưa phải giải pháp tối ưu để thúc đẩy sản xuất.

Vẫn là vấn đề tháo gỡ khó khăn cho TTCK, Chủ tịch UBCKNN Vũ Bằng đưa ra hàng loạt giải pháp thực hiện trong năm 2013. Cụ thể, sẽ kiến nghị không đưa chứng khoán vào nhóm phi sản xuất để thể hiện quan điểm nhìn nhận TTCK đúng bản chất hơn; xem xét tháo gỡ khó khăn cho việc phát hành cổ phiếu dưới mệnh giá trên cơ sở ý kiến của Đại hội đồng cổ đông về giá phát hành dưới mệnh giá, xem xét tháo gỡ cho DN trong việc huy động vốn qua phát hành trái phiếu, triển khai sản phẩm quỹ hưu trí và các sản phẩm mới về trái phiếu… Đồng thời, kiến nghị Chính phủ trình Quốc hội tiếp tục kéo dài việc miễn giảm về thuế đối với lĩnh vực chứng khoán và TTCK, áp dụng ưu đãi thuế đối với các loại hình quỹ đầu tư mới, thu hút vốn đầu tư trong và ngoài nước.

Đặc biệt, trong bối cảnh nhà đầu tư trong nước dè dặt hơn, UBCK sẽ xem xét lại khái niệm nhà đầu tư nước ngoài theo hướng khuyến khích hơn dòng vốn đầu tư nước ngoài, mà trước mắt là kiến nghị cho phép thí điểm một số loại hình công ty niêm yết cho phép nhà đầu tư chiến lược nước ngoài nắm giữ cổ phiếu không có quyền biểu quyết vượt tỷ lệ trên 49%, ngoại trừ đối với các ngành kinh doanh có điều kiện; Xem xét cho phép nhà đầu tư nước ngoài sở hữu trên 49-100% trong các tổ chức kinh doanh chứng khoán. Các giải pháp về thanh khoản, cổ phần hóa, tái cấu trúc TTCK cũng được đặc biệt quan tâm trong năm 2013.

“Bất luận Bộ Tài chính, Chính phủ có làm gì đi nữa thì niềm tin mới là quan trọng nhất để kéo nhà đầu tư quay trở lại. Nhà đầu tư sẽ tiêu tiền khi có niềm tin vào khả năng kiếm được tiền vào ngày mai, chính niềm tin này sẽ cứu TTCK. Các giải pháp mà UBCKNN đưa ra chỉ để kích thích thị trường, xây dựng lòng tin. Và có thể thấy, niềm tin đã bắt đầu trở lại, đầu tiên là các nhà đầu tư nước ngoài khi thời gian tới TTCK Việt Nam sẽ đón luồng vốn 200 triệu USD từ Bắc Âu. Từ nội lực của các công ty chứng khoán, nhờ sự hỗ trợ của Chính phủ, có thể khó khăn trong suốt 5 năm qua sẽ qua đi. Tôi không hy vọng vào một thị trường sẽ tăng trưởng nóng mà chỉ mong niềm tin quay trở lại với thị trường” - Ông Trần Thanh Tân, Chủ tịch CLB Quản lý quỹ chia sẻ mong mỏi về TTCK trong năm 2013.

(T.Hương)