Công nghệ sẽ nuôi dưỡng động lực kinh tế Việt Nam trong tương lai

Cả thế giới đang quan tâm đến việc tăng cường đổi mới công nghệ cho doanh nghiệp nhỏ để giúp họ bảo đảm được năng lực cạnh tranh về công nghệ để tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế.

Ảnh minh họa.Ảnh minh họa.

Sử dụng công nghệ khôn ngoan

Tại Hội thảo công bố báo cáo cuối cùng Chương trình chia sẻ tri thức của Hàn Quốc với Việt Nam, Hàn Quốc đã nêu một tấm gương về nuôi dưỡng các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) mang tính đổi mới sáng tạo về công nghệ bằng việc chủ động đầu tư vào R&D và hệ thống tài chính công nghệ tiên tiến. Chính phủ Hàn Quốc đã dần dần theo đuổi các chiến lược tăng trưởng kinh tế từ thâm dụng lao động sang sử dụng nhiều vốn và cuối cùng là sử dụng nhiều công nghệ.

"Việt Nam đã thực hiện thành công sự phát triển sử dụng nhiều lao động và hiện đang phải đối mặt với những thách thức nhằm theo kịp sự tăng trưởng thâm dụng vốn và công nghệ. Tăng trưởng sử dụng vốn cho phép phân bổ hợp lý các nguồn vốn cho các lĩnh vực lựa chọn hoặc trọng điểm trong khi tăng trưởng sử dụng nhiều công nghệ cho phép nuôi dưỡng động lực kinh tế trong tương lai. Vì Việt Nam cần phải giải quyết với cả hai vấn đề cùng một lúc nên Việt Nam có thể phải trải qua nhiều bất ổn về chính sách hơn Hàn Quốc trước đây. Phát triển một hệ thống định giá công nghệ mà hầu hết các nhà hoạch định chính sách và những đối tượng tham gia thị trường đều đồng ý và chia sẻ sẽ giúp kiếm một giải pháp mang tính chiến lược để tạo thuận lợi cho việc chuyển sang một nền kinh tế có giá trị gia tăng cao" - TS Hyung Kyungjin, Quản lý cao cấp Công ty Tài chính công nghệ Hàn Quốc khuyến nghị.

Trong bất kỳ trường hợp nào, Việt Nam vẫn cần các doanh nghiệp kinh doanh sáng tạo và cần phải củng cố thị trường để tạo dựng môi trường mà trong đó khu vực công và khu vực tư nhân cùng hoạt động một cách hài hòa để phát hiện, lựa chọn và tập trung hỗ trợ nuôi dưỡng các doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh, tạo ra giá trị cao hơn ngoài việc sử dụng lao động trẻ có mức lương thấp. Giá trị tăng thêm bắt nguồn từ việc tạo động lực thương mại hóa để sử dụng công nghệ một cách khôn ngoan chứ không phải là tăng số lượng các hoạt động R&D và các ứng dụng bằng sáng chế.

Hệ thống định giá công nghệ Việt Nam VTR được các chuyên gia Hàn Quốc nghiên cứu và phát triển sẽ được sử dụng như điểm khởi đầu cho việc thực hiện một hệ thống định giá công nghệ hoàn thiện của Việt Nam để hỗ trợ đầy đủ cho các DNNVV mang tính sáng tạo đổi mới. Cần khuyến khích các doanh nghiệp trong các ngành công nghiệp nhẹ chuyển sang thành các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo về công nghệ, các công ty từ đóng gói và may mặc giản đơn sáng các ngành công nghiệp chủ chốt như phát thải, đúc áp lực... thông qua đầu tư vốn hoặc liên doanh có thể diễn ra cùng với việc nuôi dưỡng các doanh nghiệp có công nghệ tiên tiến.

Từ trước tới nay các chuyên gia Việt Nam chủ yếu trông chờ vào chuyển giao công nghệ từ nước ngoài hoặc các tổ chức nghiên cứu của nhà nước chứ không phải là từ các doanh nghiệp công nghệ của riêng mình. Trước tình trạng này, VTR có thể được sử dụng như một công cụ để đánh giá chứng nhận giám định công nghệ hay các tài liệu tham chiếu khác về chuyển giao công nghệ.

Xét về mục đích nuôi dưỡng DNNVV mang tính đổi mới, sáng tạo về công nghệ, việc áp dụng hệ thống định giá mới này sẽ phù hợp để khuyến khích các DNNVV hiện có hoặc các công ty mạo hiểm mới phát triển thành các doanh nghiệp mang tính đổi mới, sáng tạo về công nghệ hơn là xác định và hỗ trợ các doanh nghiệp mang tính đổi mới, sáng tạo về công nghệ hơn là xác định và hỗ trợ các doanh nghiệp đã sáng tạo. Nếu vậy, cả các DNNVV hiện có hoặc các công ty mạo hiểm mới sẽ phát triển thành các doanh nghiệp mang tính đổi mới, sáng tạo về công nghệ và dẫn dắt quá trình chuyển đổi kinh tế mà sẽ mang lại một nền kinh tế giá trị gia tăng cao, đáp ứng mục tiêu chính sách của Chính phủ Việt Nam.

Đầu tư vào "thung lũng chết"?

Vai trò của công nghệ cho nền kinh tế là điều không thể chối bỏ, tuy nhiên vướng mắc muôn thuở vẫn là câu chuyện nguồn vốn đầu tư. Có một thực tế là các tổ chức tài chính, đặc biệt các ngân hàng thường không am hiểu về công nghệ như các doanh nghiệp về công nghệ. Các doanh nghiệp thường thất bại trong việc thể hiện ý tưởng của mình bằng ngôn ngữ của các tổ chức tài chính. Trong khi đó, các nhà đầu tư vốn mạo hiểm (VCs) có thể hiểu biết về vấn đề này tốt hơn nhưng đây không phải là "liều thuốc cho tất cả" bởi VC chỉ tìm kiếm các hoạt động kinh doanh có thể mở rộng được mà đầu tư vào công nghệ rất không chắc chắn và dễ bị tổn thương.

Ở Việt Nam, các khung khổ pháp lý khuyến khích R&D, các hoạt động công nghệ mang tính đổi mới, sáng tạo và mua công nghệ mới được thiết lập từ lâu song việc thực các chính sách liên quan đó vẫn chưa theo kịp các thể chế. Cụ thể, các ngân hàng vẫn đang yêu cầu tài sản thế chấp ở mức rất cao, ưu tiên những người đầu tư vào tài sản hữu hình, còn các nhà đầu tư vốn mạo hiểm và đầu tư cá nhân vẫn đang trong giai đoạn trứng nước, trong khi đó, các khoản tài trợ và trợ cấp cho R&D thường loại trừ các doanh nghiệp. Có thể nói, hiện nay không có công cụ thống nhất để cụ thể hóa các cơ chế tài chính mặc dù đã có sự đồng thuận. Trong bối cảnh này, hệ thống đánh giá đơn giản và rõ ràng để làm cơ sở quyết định cấp vốn cho các doanh nghiệp kinh doanh sáng tạo sẽ giúp thu hẹp khoảng cách về nhận thức này.

Khác với việc cung cấp tài chính truyền thống cho các dự án đầu tư - dựa vào các chỉ số tài chính và số liệu thống kê, việc cấp tài chính cho đổi mới công nghệ đòi hỏi có hiểu biết sâu về bản thân công nghệ để trên cơ sở đó đánh giá được giá trị tương lai của công nghệ. Theo OECD, việc cung cấp tài chính cho công nghệ dựa trên cơ sở thẩm định về kỳ vọng về doanh thu mà công nghệ có thể mang lại trong tương lai. Nghĩa là trên cơ sở hiểu rõ về công nghệ, phải tiến hành thẩm định công nghệ rồi nghiên cứu xem xét tính khả thi của công nghệ và cuối cùng đánh giá được khả năng sinh lợi của công nghệ trong tương lai. Thẩm định công nghệ được coi là công cụ then chốt để xem xét đánh giá một công nghệ hay năng lực công nghệ của doanh nghiệp và trên cơ sở đó để cung cấp tài chính cho đổi mới công nghệ.

Vượt lên trên tất cả, việc đánh giá tính hấp dẫn của thị trường và tiềm năng thương mại hóa là rất quan trọng cho cả việc lựa chọn đối tượng thụ hưởng để cấp vốn và dẫn dắt các doanh nghiệp chuyển theo hướng mong muốn.

"Cần tối đa hóa việc sử dụng thí điểm VTR, bao gồm cả trợ giá R&D hoặc chuyển giao công nghệ, và tích lũy các dữ liệu ban đầu. Khi dữ liệu được tích lũy đủ, VTR nên được phát triển thành một "hệ thống định giá công nghệ thực thụ" mà có thể được sử dụng cho các mục đích tài chính như các khoản vay ngân hàng và bảo lãnh tín dụng. Sau đó sẽ trở thành một công cụ tài chính công nghệ đa mục đích" - TS Hyung Kyungjin cho biết.

Ngoài ra, nhằm nuôi dưỡng các DNNVV đổi mới sáng tạo, các chuyên gia Hàn Quốc khuyến nghị cần xây dựng Luật về Quỹ bảo lãnh tín dụng, Luật khuyến khích phát triển các doanh nghiệp KHCN và doanh nghiệp có vốn đầu tư mạo hiểm gồm 3 dạng: có vốn đầu tư mạo hiểm; hoặc đầu tư nhiều cho hoạt động R&D; hoặc có công nghệ được thẩm định là xuất sắc.

(T.Hương)