Cụ thể hóa lộ trình giảm nhập khẩu amiăng trắng tại Việt Nam

Chính phủ Việt Nam đã chỉ đạo vào năm 2020 tiến tới loại bỏ hoàn toàn amiăng trắng ra khỏi Việt Nam. Tuy nhiên, từ nay cho tới thời điểm đó, cần cụ thể hóa lộ trình cấm amiăng trắng tại Việt Nam theo hướng giảm ngay nhập khẩu amiăng.

Ảnh minh họa.Ảnh minh họa.

Với mục tiêu thúc đẩy triển khai thực hiện công văn 7307/VPCP-KGVX về cấm sử dụng amiăng trắng tại Việt Nam vào năm 2020 và đề xuất chương trình hành động quốc gia loại trừ các bệnh liên quan đến Amiăng tại Việt Nam, hôm nay, ngày 22/4, Mạng lưới Cấm sử dụng Amiăng tại Việt Nam (VN-BAN) cùng Liên minh Vận động Chính sách Y tế (EBHPD) hợp tác với Trung tâm thông tin Phi chính phủ (NGO-IC) và Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo Phát triển Cộng đồng (RTCCD) tổ chức hội thảo “Tham vấn xây dựng Kế hoạch hành động quốc gia loại trừ các bệnh liên quan đến Amiăng” tại Hà Nội. 

Amiăng được sử dụng rộng rãi trong sản xuất công nghiệp, vật liệu xây dựng trong thế kỷ 20 để chế tạo nhiều sản phẩm như tấm lợp fibro xi măng, ống thoát nước, vách ngăn cách âm, má phanh xe ô tô... Trong 10 năm trở lại đây, Việt Nam đã trở thành 1 trong 10 nước tiêu thụ amiăng nhiều nhất trên thế giới với lượng tiêu thụ trung bình mỗi năm khoảng 65.000 tấn amiăng trắng để sản xuất khoảng 90 triệu m2 tấm lợp fibroximăng.
 
Tuy nhiên khoa học đã phát hiện ra sự nguy hại của tất cả các loại amiăng đối với sức khỏe con người và môi trường sinh thái. Tất cả các loại amiăng dù là xanh, nâu hay trắng đều gây ung thư cho con người trong đó có ung thư phổi, ung thư thanh quản, ung thư buồng trứng, ung thư trung biểu mô (màng bụng, màng phổi), bụi phổi và xơ hóa phổi amiăng. Đáng chú ý, Tổ chức Y tế thế giới cũng đã công bố báo cáo về chi phí dành cho bệnh ung thư liên quan đến amiăng hiện nay vượt quá giá trị kinh tế mà nó mang lại. Trong năm 2008, chi phí trực tiếp cho các bệnh ung thư liên quan đến amiăng là 2,4 tỷ USD, trong khi giá trị kinh tế mà amiăng mang lại chỉ là 802 triệu USD. Người ta cũng đã ước tính rằng, chi phí cho các trường hợp tử vong do ung thư amiăng tại châu Âu trong vài thập kỷ tới dự kiến sẽ vào khoảng 528 tỷ USD. Nhận thấy rõ những tổn hại về kinh tế, môi trường và sức khỏe do amiăng gây ra, hiện nay trên thế giới đã có 54 nước cấm hoàn toàn sử dụng amiăng, tiêu biểu là toàn bộ khối các nước EU. 

Tại Việt Nam, từ năm 2001, Thủ tướng Chính phủ đã có nghị định cấm sử dụng toàn bộ các loại amiăng vào năm 2004 và nhận diện amiăng là hóa chất nguy hại, chất thải của nó phải xử lý chôn lấp đặc biệt. Tuy nhiên đã có những tác động từ phía bảo vệ lợi ích sử dụng amiăng, lệnh cấm này đã bị đẩy lùi nhiều lần, sau hơn 11 năm, ngành xây dựng và sản xuất tấm lợp vấn tiếp tục muốn sử dụng vật liệu này đến năm 2030.
 
Năm 2014, tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) đã viết thư gửi Thủ tướng Chính phủ bày tỏ quan ngại về chính sách của Việt Nam đi ngược lại với khuyến cáo của WHO về cấm sử dụng amiăng. Trước tình hình này, Chính phủ Việt Nam đã chỉ đạo vào năm 2020 tiến tới loại bỏ hoàn toàn amiăng trắng ra khỏi Việt Nam. 
 
Tuy nhiên, các chuyên gia khuyến nghị cần nhanh chóng cụ thể hóa lộ trình cấm amiăng trắng tại Việt Nam theo hướng giảm ngay nhập khẩu amiăng theo lũy tích. Ví dụ: năm 2015 giảm 10%, năm 2016 giảm 30%,... để đến 2020 chúng ta sẽ cấm hoàn toàn amiăng
 
TS. Lưu Hoàng Ngọc, Phó Cục trưởng Cục Hóa chất, Bộ Công thương cho biết: “Bộ Công thương đã tổ chức xin ý kiến của các bộ ngành liên quan và đề xuất với chính phủ phương án không phản đối đưa amiăng trắng vào phụ lục III của Công ước Rotterdam. Thủ tướng Chính phủ đã có văn bản đồng ý với đề xuất của Bộ Công thương và để Bộ Công Thương đại diện Việt Nam tham dự Hội nghị Rotterdam tại Geneva, Thụy Sỹ vào tháng 5 tới đây.
 
(T.Hương)