Cuộc chuyển hướng "ấn tượng" và kết quả "ngoạn mục"

“Một trong những ấn tượng nổi bật nhất trong nhiệm kỳ 5 năm của khóa 11 vừa qua là Đảng và Nhà nước đã chuyển hướng chiến lược đúng đắn và kịp thời về lãnh đạo, chỉ đạo điều hành nền kinh tế”. GS.TS.Vương Đình Huệ, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương đã nhận định như vậy khi trả lời phỏng vấn báo chí nhân dịp đầu Xuân mới.

GS.TS.Vương Đình Huệ, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương.  GS.TS.Vương Đình Huệ, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương.

PV: Thưa đồng chí Trưởng Ban kinh tế Trung ương Tết năm nay là một Tết đặc biệt đánh dấu bước đường 30 năm đổi mới và kết thúc kế hoạch 5 năm 2011-2015. Nhân đây, đồng chí có thể cho biết một số đánh giá về những thành tựu của Việt Nam 30 năm đổi mới và yếu tố nào là quan trọng nhất, quyết định nhất tạo nên thành công của 30 năm đổi mới?

+ Trưởng Ban Vương Đình Huệ:

Qua 30 năm đổi mới, từ Đại hội VI (1986) đến nay, dưới sự lãnh đạo cuả Đảng, đất nước ta đã chuyển đổi thành công sang nền kinh tế thị trường định hướng XHCN với những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử.Đường lối phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN đã được thể chế hóa thành pháp luật, hành lang pháp lý cho nền kinh tế vận hành có hiệu quả đã giúp Việt Nam ra khỏi tình trạng kém phát triển, bước vào nhóm nước đang phát triển có thu nhập trung bình. Từ một nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu đến nay đã hình thành được cơ sở vật chất kỹ thuật, hệ thống kết cấu hạ tầng thiết yếu phục vụ đời sống kinh tế - xã hội và công nghiệp hóa, hiện đại hóa.Kinh tế Việt Nam đã đạt tốc độ tăng trưởng cao và ở nhóm tăng trưởng cao nhất thế giới. Kinh tế vĩ mô cơ bản được ổn định. Cơ cấu kinh tế bước đầu chuyển dịch theo hướng hiện đại.

Những nỗ lực đổi mới 30 năm qua đã giúp cho môi trường đầu tư liên tục được cải thiện, thu hút ngày càng nhiều hơn vốn đầu tư cho phát triển…Qua 30 năm đổi mới, đất nước cũng đã chứng kiến vai trò tích cực của các chủ thể kinh tế trong nền kinh tế quốc dân, tự do kinh doanh và cạnh tranh theo quy định của pháp luật.  Đạt được những thành tựu đó là nhờ có nhận thức đúng đắn, đổi mới tư duy lý luận của Đảng về tính tất yếu cuả phát triển kinh tế thị trường, xác định phát triển kinh tế là nhiệm vụ trung tâm, kiên trì chỉ đạo thực hiện các quyết sách về kinh tế được nhân dân đồng tình ủng hộ và tích cực thực hiện.

PV: Ở thời điểm này năm ngoái, tâm trạng chung là mừng ít lo nhiều với những dự báo “sẽ khó khăn hơn rất nhiều”. Khó khăn như vậy nhưng Việt Nam vẫn đạt được tốc độ tăng trưởng trên 6,68% và là lần đầu tiên trong nhiệm kỳ 5 năm cao hơn kế hoạch, mọi chỉ tiêu đều đạt và vượt dự báo. Nhờ đâu,có được kết quả rất ấn tượng này, thưa đồng chí?

Trưởng Ban Vương Đình Huệ:

Kết quả này không chỉ là của riêng của 2015, mà là của cả quá trình rất bền bỉ và rất kiên nhẫn. Quá trìnhbắt đầu từ năm 2011 khi Đảng và Nhà nước ta quyết định chuyển từ mục tiêu phát triển nhanh sang tăng trưởng mức hợp lý, ưu tiên ổn định kinh tế vĩ mô và kiềm chế lạm phát, đảm bảo an sinh xã hội để thích ứng với điều kiện suy thoái kinh tế thế giới và các bất ổn kinh tế vĩ mô trong mước. Có thể nói, một trong những ấn tượng nhất trong nhiệm kỳ 5 năm vừa rồi, Đảng và Nhà nước ta đã chuyển hướng chiến lược thành công về lãnh đạo, chỉ đạo điều hành nền kinh tế.

Với một tinh thần bền bỉ, kiên nhẫn, chúng ta đã tổ chức thực hiện thành công việc chuyển hướng. Đây là một thành công kép cả trong kế hoạch cũng như hành động, tức là chuyển hướng đã đúng rồi nhưng tổ chức thực hiện rất kiên trì nên chúng ta đã thu được những thành quả hết sức phấn khởi.

PV: Thưa Trưởng Ban, nhìn vào những đóng góp cho tăng trưởng 2015, mừng có mà băn khoăn cũng có khi nền kinh tế có vẻ như đang ngày càng phụ thuộc vào đầu tư nước ngoài?

Trưởng Ban Vương Đình Huệ:

Bên cạnh những điểm sáng thì một trong số những nội dung chúng ta còn băn khoăn và cần chú trọng là động lực tăng trưởng vẫn còn phụ thuộc nhiều vào khu vực FDI, khi mà tỷ trọng xuất khẩu của khu vực này chiếm 65-70% tổng xuất khẩu của cả nước; bản thân trong khu vực này chủ yếu còn gia công lắp ráp, tỷ lệ nội địa hóa, tỉ lệ giá trị gia tăng rất thấp; tác động của việc lan tỏa của ứng dụng và công nghệ, quản trị của cả khu vực này với kinh tế nói chung tác động còn rất chậm.

PV: Thưa đồng chí, còn một câu hỏi lớn nữa, đó là vấn đề vì sao ngân sách vượt thu màcân đối ngân sách vẫn khó khăn. Vì sao chúng ta đã rất nỗ lực nhưng xử lý nợ xấu vẫn chưa được như mong đợi?

Trưởng BanVương Đình Huệ:

Thu ngân sách năm 2015 đã vượt (đạt 105%) dự toán.Nhưng kẹt một nỗi dù thu ngân sách của hầu hết các địa phương đã vượt dự toán nhưng thu ngân sách Trung ương rất chật vật do giá dầu thô giảm sâu và kéo dài. Điều này ai cũng biết.Lý do thứ hai, tốc độ tăng chi cao hơn tăng thu và ngân sách vẫn bội chi. Để bù đắp bội chi, để tiếp tục có đầu tư cho phát triển thì phải huy động trái phiếu. Mặc dù cả năm đã hoàn thành nhiệm vụ phát hành trái phiếu chính phủ được giao, nhưng nhìn lại tính đến cuối tháng 9 mới huy động được hơn 51% kế hoạch khiến lúc đó thanh khoản của ngân sách khó khăn. Lý do thứ 3 nằm ở vướng mắc của các loại thị trường.Khi thị trường trái phiếu chưa phát triển thì trái phiếu phát hành còn khó khăn.

Tôi tham gia đoàn công tác của Chủ tịch Quốc hội thăm và làm việc tại Mỹ, gặp lãnh đạo một tập đoàn bảo hiểm, (tập đoàn này có doanh thu 1 năm khoảng 95 tỷ USD). Vị này nói họ sẵn sang mua trái phiếu Chính phủ của ta, kể cả hạn 15-20 năm. Nhưng họ nói nếu không biết đường cong lãi suất thế nào,  không biết có được chiết khấu, cầm cố, mua đi bán lại không vì ta chưa có thị trường phái sinh,thì họ không dám giữ trái phiếu trong tay mà 15-20 năm. Chỉ khi thị trường phát triển thì họ mới tham gia.Cũng vì vướng mắc của thị trường mà xử lý nợ xấu không được như mong muốn.Để xử lý triệt để nợ xấu mà không có thị trường mua bán nợ thì việc xử lý sẽ gặp khó khăn.Bên cạnh đó, cơ chế, thủ tục pháp lý, xử lý tài sản (động sản, bất động sản) còn bất cập và năng lực tài chính của VAMC còn hạn chế.

PV: Vậy đâu là những giải pháp trọng tâm, trọng điểm để có thể tạo đột phá trong thúc đẩy quá trình tái cơ cấu, tháo gỡ các điểm nghẽn của nền kinh tế?Đồng chí có nhấn mạnh đến việc khai thông và phát triển đồng bộ các loại thị trường xin đồng chí cho biết cụ thể hơn?

Trưởng Ban Vương Đình Huệ:

Theo tôi thì 2016 hai trọng điểm cần là khắc phục lệch pha của hai khu vực kinh tế FDI và DN trong nước, rồi khơi thông và phát triển đồng bộ các loại thị trường cùng với việc tiếp tục đầy mạnh cái cải cách hành chính và cải thiện môi trường đầu tư. Nếu chỉ cải cách thủ tục hành chính mà không tháo gỡ các vướng mắc của thị trường và phát triển thị trường đầy đủ thì chúng ta sẽ không giải quyết được vấn đề.

Một việc quan trọng của năm 2016 làphải có chính sách làm cho DN trong nước mạnh lên, và có chính sách kết nối được FDI với DN trong nước, thì sự lệch pha giữa 2 khu vực DN sẽ dần được khắc phục. Hiện nay đang là kỷ nguyên của DN nhỏ và vừa.Để DN trong nước mạnh lên, thì phải tiếp tục xây dựngmôi trường kinh doanh bình đẳng. Trong môi trường đó DN nào cũng được hưởng, và cùng hành xử theo nguyên tắc của kinh tế thị trường, lấy hiệu quả và chất lượng là tiêu chí quan trọng.

Để DN Việt mạnh lên thì “Dòng máu Việt phải chảy trong DN Việt”.Đã là DN Việt Nam là của người Việt Nam.DN Việt Nam chúng ta giỏi lắm.Chúng ta cần một tinh thần khởi nghiệp quốc gia để thổi vào các DN tinh thần trách nhiệm, một niềm tự hào, một sự tin tưởng vào đường lối lãnh đạo của Đảng, chính sách của Nhà nước và tin tưởng vào tương lai tươi sáng của dân tộc.

2016 là năm tập trung trọng điểm các giải pháp khơi thông, tháo gỡ vướng mắc cho các loại thị trường và phát triển các loại thị trường.Thị trường hàng hóa cần cơ cấu lại thị trường xuất nhập khẩu, tổ chức lại thị trường nội địa để tránh lệ thuộc quá nhiều vào một thị trường; chủ động phát triển thương mại biên giới; hình thành các sàn giao dịch nông sản và đẩy mạnh các phương thức giao dịch hiện đại.Thị trường tài chính gồm thị trường vốn và thị trường tiền tệ cần có kịch bản tổng thể để ứng phó nếu có biến động từ thị trường thế giới.Tập trung phát triển thị trường mua bán nợ với việc phát triển các định chế tài chính trung gian. Tăng cường chức năng, năng lực cho VAMC, DATC và các định chế tài chính khác tham gia thị trường này để có thể xử lý nợ xấu một cách căn cơ, thực chất. Tập trung phát triển thị trường vốn dài hạn.

Tôi muốn nhấn mạnh là để giải quyết bài toán thanh khoản ngân sách, điều hòa vay và trả nợ công thì phải chăm lo phát triển thị trường trái phiếu dài hạn, xây dựng đường cong lãi suất chuẩn và khẩn trương đưa vào áp dụng thị trường chứng khoán phát sinh.

 Với thị trường bất động sản, phải hết sức chú ý phát triển thị trường thứ cấp, đẩy nhanh tích tụ và tập trung đất đai tạo điều kiện cho DN đầu tư vào nông nghiệp.  Chú  trọng vấn đề cung cầu của thị trường nhà ở không phát triển quá nhiều dự án bởi nếu cung vượt cầu sẽ lại  trở lại tình trạng đầu cơ và bong bóng bất động sản.

Thị trường lao động và thị trường công nghệ cần được quan tâm phát triển./.

PV: Trân trọng cảm ơn ông.

Qua 30 năm đổi mới, đất nước đã chứng kiến vai trò tích cực của các chủ thể kinh tế trong nền kinh tế quốc dân, tự do kinh doanh và cạnh tranh theo quy định của pháp luật.  Đạt được những thành tựu đó là nhờ có nhận thức đúng đắn, đổi mới tư duy lý luận của Đảng về tính tất yếu cuả phát triển kinh tế thị trường, xác định phát triển kinh tế là nhiệm vụ trung tâm, kiên trì chỉ đạo thực hiện các quyết sách về kinh tế được nhân dân đồng tình ủng hộ và tích cực thực hiện… 

(Theo Thời báo Ngân hàng)