Đại tướng Võ Nguyên Giáp - người đặt nền móng thành lập Hải quan Việt Nam

Trong cuộc đời mỗi người Việt Nam, dù đã hay chưa một ngày làm “Bộ đội cụ Hồ”, chắc đều có chung ước nguyện một lần được gặp vị Đại tướng-Tổng tư lệnh, người anh cả của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Nhưng đã mấy ai đạt được niềm mong ước ấy. May mắn sao, số phận và công việc đã giúp tôi có diễm phúc đôi lần được gặp Đại tướng.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp - người đặt nền móng thành lập Hải quan Việt Nam

Mỗi lần gặp là một lần để lại trong tôi những kỷ niệm và những bài học về cách làm Người.

Một anh bạn tôi khuyên nên viết lại những lần gặp Đại tướng. Nhưng viết thế nào, khi đã có rất nhiều tác phẩm đủ mọi thể loại văn học, nghệ thuật... và nhất là hồi ký của các tướng lĩnh viết về vị Tổng Tư lệnh. Còn biết bao nhiêu người, hoặc đã được tiếp xúc hoặc may mắn hơn, được phục vụ Đại tướng, mà vì nhiều lý do, cho đến nay vẫn chưa có dịp kể lại những kỷ niệm về Đại tướng... Vì vậy, tôi chỉ muốn ghi lại một vài cảm nghĩ của mình về Đại tướng.

Đại tướng với Bác Hồ

Trong những lần gặp gỡ thân tình với các cựu chiến binh hay những cán bộ ngoài quân đội, Đại tướng chỉ dùng một danh xưng duy nhất để chỉ vị lãnh tụ vô vàn kính yêu của dân tộc: Bác, Bác Hồ.

Khi hồi tưởng lại những kỷ niệm về Bác, Đại tướng thường nói “Theo chỉ thị của Bác Hồ...” hoặc “Bác giao cho tôi nhiệm vụ...”. Tôi chưa nghe thấy Đại tướng nói, đại ý như “tôi đã xin ý kiến Bác” hoặc “đề xuất với Bác” để nói về những sự kiện trọng đại của Đảng, của dân tộc một cách rất trân trọng, khiêm tốn. Điều này khác với câu nói cửa miệng của nhiều công chức trẻ hiện nay về công việc của mình.

Qua cách diễn đạt của Đại tướng, người nghe thực sự bị cuốn hút và trân trọng trước tình cảm của một người học trò vô cùng xuất sắc đối với người thầy vô cùng vĩ đại của mình.

Đại tướng với đồng đội

Đại tướng luôn dành cho những người lính Bác Hồ mọi tình cảm thân thương gần gũi nhất. Dù đến tham dự buổi họp mặt truyền thống của một đơn vị nào đó hay tiếp khách nhân kỷ niệm ngày sinh của mình, Đại tướng đều lắng nghe ý kiến của mọi người, dù đó là một vị tướng hay một cựu chiến binh bình thường. Khi nhớ tới một cán bộ cấp dưới bị hy sinh trong chiến đấu, hay một trận đánh có nhiều tổn thất, Đại tướng không giấu nổi tình cảm của mình...

Có lẽ không thể bắt gặp ở bất cứ nơi đâu tình cảm gần gũi như tại tư dinh Đại tướng vào dịp sinh nhật của ông. Trong phòng khách tràn ngập hoa tươi và những bức trướng mừng thọ. Trong nhà, ngoài sân không lúc nào vắng bóng các cựu chiến binh qua các thời kỳ. Dù rất mệt, Đại tướng vẫn dành thời gian tiếp, lắng nghe và có những lời góp ý chân tình và không bao giờ quên gửi lời thăm hỏi đến những đồng chí già yếu bệnh tật.

Đại tướng với ngành Hải quan

Tôi nhớ lần đầu tiên các đồng chí lãnh đạo đương nhiệm ngành Hải quan gặp người ký Sắc lệnh số 27/SL thành lập Sở Thuế quan và thuế gián thu - tiền thân của Hải quan Việt Nam ngày nay (ngày 10-9-1945) là ngày 2-12-1993. Để có cuộc gặp này, công đầu thuộc về các đồng chí trong tổ làm phim “50 năm Hải quan Việt Nam” của Điện ảnh Quân đội.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp lúc đó là Bộ trưởng Bộ Nội vụ của Chính phủ lâm thời được Bác Hồ giao nhiệm vụ chuẩn bị nội dung và thay mặt Người ký Sắc lệnh số 27/SL và các văn bản có liên quan khác về việc thành lập Sở Thuế quan và thuế gián thu của nước Việt Nam mới. Ít ai có được một trí nhớ như Đại tướng. Đại tướng nhớ lại: “...Việc thành lập Sở Thuế quan và Thuế gián thu không nằm trong chương trình nghị sự cuộc họp Chính phủ ngày 3-9-1945. Sau đó khoảng 2-3 ngày Bác bàn với anh Tô, rồi giao cho tôi nhiệm vụ chuẩn bị nội dung Sắc lệnh thành lập Sở Thuế quan và Thuế gián thu và ký Sắc lệnh này”. Đại tướng còn cẩn thận nói thêm: “Anh Tô là đồng chí Phạm Văn Đồng”. Đại tướng đánh giá cao vai trò của Thuế quan trong những ngày nước ta mới giành được độc lập trên các phương diện kinh tế, chính trị và ngoại giao.

Theo yêu cầu của đạo diễn phim “50 năm Hải quan Việt Nam”, Đại tướng đã phát biểu với tư cách là một nhân chứng lịch sử. Mặc dù hôm đó Đại tướng đang bị viêm họng nhưng vẫn vui vẻ ngồi trước ống kính. Công việc ghi hình được thực hiện ba lần. Trước khi chúng tôi ra về, Đại tướng còn căn dặn anh em về kiểm tra, nếu chưa đạt, cứ tới gặp để ghi lại. Sau này tôi được biết, trong hoàn cảnh khi đó, đây là một ngoại lệ. May mắn thay, ngoại lệ đó được Đại tướng dành cho những người làm phim về Hải quan Việt Nam...

Riêng tôi cũng đã có không ít lần được may mắn chụp ảnh cho Đại tướng. Nhớ lại lần đầu tiên chụp ảnh cho ông, tôi muốn chụp ảnh ông đang đi trong sân. Nhưng “quá choáng” trước vị Đại tướng huyền thoại, tôi lúng túng chưa biết xoay xở ra sao thì Đại tướng đã dừng lại cho tôi chụp, sau đó mới bình thản bước đi. Bức ảnh đó không đạt lắm, nhưng với tôi, đó là một trong những bức ảnh quý giá nhất mà tôi đã chụp được. Sinh nhật ông năm 1996 tôi mạnh dạn xin ông cho chụp một kiểu ảnh ông đang đọc Tạp chí Hải quan (Báo Hải quan hiện nay). Ông vui vẻ nhận lời. Đó là bức ảnh đầu tiên về Đại tướng với tạp chí của ngành Hải quan. Tháng 9-2000 tôi còn có may mắn hơn khi được ông ghi bút tích vào một tấm ảnh tôi chụp để làm kỷ niệm. Đó là tấm ảnh được chụp đúng vào ngày Đại tướng tròn 85 tuổi (25-8-1996). Cùng với một số ảnh khác về Đại tướng, những tấm ảnh này đã trở thành những kỷ niệm vô giá trong cuộc đời cầm máy của tôi.

Có thể nói, Đại tướng đã dành những tình cảm thân thiết nhất cho ngành Hải quan Việt Nam, mong muốn Hải quan Việt Nam “hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ do Đảng và Nhà nước giao phó”. Đối với mỗi công chức Hải quan Việt Nam, Đại tướng căn dặn chúng ta ra sức phấn đấu để “... mỗi cán bộ công chức Hải quan đều gương mẫu, các cháu thanh thiếu niên và nhi đồng đều là con ngoan, trò giỏi, cháu ngoan của Bác Hồ”.

Viết đến đây, tôi lại nhớ Đại tướng có lần căn dặn các cựu chiến binh đến chúc thọ: “Các đồng chí đã trải qua hai, ba cuộc kháng chiến; đều là những chứng nhân của lịch sử. Vì vậy, các đồng chí cần phải viết. Viết dài hay viết ngắn đều được, nhưng phải viết cho đúng sự thật lịch sử”.

Chính vì vậy, tôi cũng chỉ dám ghi lại những gì tôi biết và nhớ về vị Đại tướng -Tổng Tư lệnh của Quân đội ta với sự ngưỡng mộ và kính trọng.

(Theo Báo Hải quan điện tử)