DN lạc quan về triển vọng phục hồi của kinh tế Việt Nam

Mặc dù còn nhiều khó khăn nhưng hầu hết các DN đều lạc quan về triển vọng phục hồi và phát triển hơn trong năm 2014. Điều này chứng tỏ môi trường kinh doanh ngày càng thuận lợi hơn, kinh tế vĩ mô dần ổn định, thị trường trong nước và quốc tế có nhiều thay đổi theo hướng dần giảm bớt khó khăn, đồng nghĩa với thuận lợi ngày càng tăng giúp các DN lạc quan hơn.

Ảnh minh họa.Ảnh minh họa.

DN đã bớt khó khăn hơn năm trước

Tổng cục Thống kê vừa tiến hành điều tra chọn mẫu về xu hướng sản xuất kinh doanh của khu vực doanh nghiệp trong phạm vi cả nước. Theo đó, tính đến ngày 30/4/2014 có 7.675 DN/8.100 DN tham gia trả lời, chiếm 94,75% tổng số doanh nghiệp được chọn điều tra. Trong đó, 237 DN nhà nước; 6.812 DN ngoài nhà nước; 626 DN có vốn đầu tư nước ngoài.

Tính chung sau 01 năm, 2 tháng (tính từ thời điểm 01/01/2013), số DN thực tế còn hoạt động, chiếm 94,4% (tỷ lệ DN còn hoạt động cùng thời điểm năm 2012 là 91,6%); số DN ngừng hoạt động chiếm 5,6% (tỷ lệ DN ngừng hoạt động cùng thời điểm năm 2012 là 8,4%). Theo loại hình sở hữu, DN ngoài nhà nước ngừng hoạt động chiếm tỷ lệ cao nhất với 6,1%, tiếp đến là khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) với 2,9% và thấp nhất là khu vực DN nhà nước 0,8%. Trong tổng số 433 (5,6%) DN ngừng hoạt động thuộc mẫu điều tra, có đến 58,7% DN ngừng hoạt động do không tìm được thị trường đầu ra.

Tính từ thời điểm 01/01/2013 đến 01/3/2014 có 5,6% số DN tạm ngừng SXKD, trong khi tỷ lệ này cùng thời điểm 2012 là 8,4% cho thấy, các DN Việt Nam đã từng bước ổn định sản xuất và bớt khó khăn hơn các năm trước. Và mặc dù còn nhiều khó khăn nhưng hầu hết các DN đều lạc quan về triển vọng phục hồi và phát triển hơn trong năm 2014 và dự báo một số chỉ tiêu chủ yếu năm 2014 đều cao hơn năm 2013 (đặc biệt là các chỉ tiêu về doanh thu, lợi nhuận và kim ngạch xuất khẩu). Điều này chứng tỏ môi trường kinh doanh ngày càng thuận lợi hơn, kinh tế vĩ mô dần ổn định, thị trường trong nước và quốc tế có nhiều thay đổi theo hướng dần giảm bớt khó khăn, đồng nghĩa với thuận lợi ngày càng tăng giúp các DN lạc quan hơn, đầu tư hơn và kỳ vọng SXKD hiệu quả hơn trong năm 2014 và các năm tiếp theo. Tuy nhiên, tỷ lệ DN đầu tư mở rộng qui mô về lao động, vốn năm 2014 so với năm 2013 vẫn còn thấp (mặc dù dự kiến 2014 so với 2013 vẫn cao hơn 2013 so 2012). Điều này cho thấy mặc dù lạc quan về triển vọng phát triển, nhưng các DN vẫn rất thận trọng trong việc mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh để tránh rủi ro.  

Theo điều tra, có 51,5% số DN dự kiến giữ nguyên qui mô về số lượng lao động như năm 2013; 38,5% số DN dự kiến tăng qui mô lao động và chỉ có 10% số DN dự kiến giảm qui mô lao động. Theo loại hình sở hữu, các DN FDI có tỷ lệ số DN dự kiến tăng qui mô lao động cao nhất với 57,4%, tiếp đến là các DN nhà nước 43% và thấp nhất là các DN ngoài nhà nước 36,6%. Theo ngành kinh tế, khu vực công nghiệp và xây dựng có tỷ lệ DN dự  kiến mở rộng qui mô lao động năm 2014 cao nhất với 46,6% (cao nhất là các DN ngành cung cấp nước, quản lý và xử lý rác thải, nước thải 50,7%; chế biến, chế tạo 50,4%); tiếp đến là khu vực dịch vụ với 33,5% và thấp nhất là khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản 23,8%.

Xu hướng về sử dụng vốn năm 2014 so với năm ngoái thể hiện qua việc có 60,8% số DN trả lời năm 2014 sẽ giữ nguyên qui mô vốn như năm 2013; 33% số DN dự kiến tăng qui mô vốn và chỉ có 6,2% số DN dự kiến giảm. Theo loại hình sở hữu, DN nhà nước có tỷ lệ DN dự kiến tăng vốn cao nhất với 43,9%, DN ngoài nhà nước và DN FDI có tỷ lệ DN dự kiến tăng vốn khá đồng đều là 32,8% và 31,7%. Theo ngành kinh tế, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản có tỷ lệ DN dự kiến tăng vốn cao nhất với 46,1%, tiếp đến là khu vực công nghiệp và xây dựng 36,4% và thấp nhất là khu vực dịch vụ với 29,3%.

Về doanh thu, trái ngược với dự kiến mở rộng qui mô về lao động và vốn của cùng thời kỳ, tỷ lệ số DN dự kiến tăng doanh thu năm 2014 so với năm 2013 cao hơn nhiều với 71,6%, chỉ có 14,7% DN dự kiến giữ nguyên qui mô và 13,7% DN dự kiến giảm. Theo loại hình sở hữu, tất cả các loại hình DN đều dự kiến năm 2014 doanh thu tăng trên 70% so với năm 2013 (DN FDI là 79%, DN nhà nước 74,3% và DN ngoài nhà nước 70,8%). Theo ngành kinh tế, cả ba khu vực có tỷ lệ số DN dự kiến tăng doanh thu năm 2014 khá đồng đều, cụ thể khu vực công nghiệp và xây dựng 73,5%, khu vực dịch vụ 70,4% và khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản 67,7%.

Xu hướng về lợi nhuận trước thuế thể hiện qua con số 75,1% số DN dự kiến lợi nhuận trước thuế năm 2014 cao hơn năm 2013, chỉ có 5,8% số DN dự kiến lợi nhuận năm 2014 bằng năm 2013 và 19,1% DN dự kiến lợi nhuận giảm. Theo loại hình sở hữu, hầu hết các loại hình DN đều tin tưởng lợi nhuận năm 2014 sẽ cao hơn năm 2013. Cụ thể, 81,1% DN FDI dự kiến tăng, tỷ lệ này của DN nhà nước là 78,2% và DN ngoài nhà nước là 74,4%.

Trong tổng số 7.675 DN trả lời phiếu điều tra, có 1.734 DN trả lời có hoạt động xuất khẩu (chiếm 22,6%). Có 60,6% số DN cho rằng kim ngạch xuất khẩu của họ năm 2014 bằng năm 2013; 34,1% số DN dự kiến cao hơn năm 2013 và 5,3% số DN dự kiến thấp hơn. Theo loại hình sở hữu, các DN FDI có tỷ lệ DN dự kiến kim ngạch xuất khẩu năm 2014 cao hơn năm 2013 đạt cao nhất với 64,8%, tiếp đến là các DN nhà nước 35,1% và thấp nhất là các DN ngoài nhà nước  23,3%.

63,6% DN vay vốn tại các NHTM Nhà nước

Về khả năng và điều kiện tiếp cận vốn, có 44,2% số DN cho rằng khả năng và điều kiện tiếp cận nguồn vốn đối với khu vực DN năm 2014 không thay đổi so với năm 2013; 30% số DN đánh giá điều kiện sẽ tốt hơn và 12,4% số DN đánh giá điều kiện tiếp cận kém đi. Thời điểm tháng 3 năm 2014 tỷ lệ DN hiện đang vay vốn để SXKD là 49,5% (50,5% còn lại không vay). Trong số các DN đang vay vốn (trong đó có DN vay từ 2 nguồn trở lên) thì tỷ lệ DN vay vốn tại các ngân hàng thương mại nhà nước đạt cao nhất với 63,6%, tiếp đến là vay từ ngân hàng thương mại ngoài nhà nước, vay từ cá nhân, bạn bè, người thân cùng với tỷ lệ 29,6% và thấp nhất là từ các ngân hàng FDI với 5,9% và từ nguồn khác (như phát hành trái phiếu doanh nghiệp, thành lập công ty đại chúng/IPO, thuê mua,…) 4,7%.

Nguyên nhân không vay vốn từ các ngân hàng thương mại được các DN cho biết: Trong số 3.873 DN không vay vốn được hỏi vào thời điểm tháng 3 năm 2014; có 70,3% số DN trả lời không có nhu cầu vay; 22,9% cho rằng thủ tục phức tạp, mất nhiều thời gian; 18,8% cho rằng lãi suất quá cao; 15,7% cho rằng họ có khả năng huy động vốn từ các nguồn khác; 14,4% cho rằng không đủ tài sản để thế chấp; 7,8% cho rằng vốn tự có để đối ứng không đáp ứng yêu cầu của ngân hàng; 6,4% cho rằng phải trả thêm chi phí khác ngoài lãi suất.

Dự báo của DN về xu hướng một số chỉ tiêu chủ yếu năm 2014

Đơn vị: %

Chỉ tiêu

Tỷ lệ DN chính thức báo cáo năm 2013 cao hơn năm 2012

Tỷ lệ DN dự báo  
năm 2014 cao hơn năm 2013

1. Qui mô về lao động

29,7

38,5

2. Sử dụng vốn

30,8

33,0

3. Doanh thu

54,1

71,6

4. Kim ngạch xuất khẩu

26,6

34,1

5. Lợi nhuận trước thuế

46,4

75,1

Các DN đánh giá chung nhu cầu thị trường trong nước năm 2014 có triển vọng hơn so với năm 2013 nhưng tỷ lệ DN lạc quan về thị trường trong nước chưa cao, chỉ với 34,8%. Vẫn còn 16,2% số DN cho rằng thị trường trong nước năm 2014 kém hơn 2013. Đồng thời vào thời điểm hiện nay vẫn còn đến 50,5% số DN không vay vốn cho SXKD, cộng với tỷ lệ DN dự kiến mở rộng quy mô về lao động và quy mô vốn năm 2014 đạt thấp cho thấy, các DN Việt Nam vẫn chưa hoàn toàn tin tưởng vào sự hồi phục và tính ổn định của thị trường và nền kinh tế trong nước cũng như quốc tế trong thời gian tới.

Nhìn chung nhiều DN Việt Nam chưa có thông tin chắc chắn về nhu cầu của thị trường thế giới. Có tới 55,8% số DN được hỏi trả lời không biết hoặc không đánh giá được nhu cầu của thị trường thế giới hiện nay. Điều này cho thấy các DN Việt Nam chủ yếu là các DN có qui mô vừa và nhỏ, không có nhiều DN lớn nằm trong chuỗi SXKD toàn cầu nên hạn chế nhiều đến khả năng nắm bắt nhu cầu của thị trường thế giới; đồng thời cho thấy, vai trò của Bộ Công Thương và Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam trong việc xúc tiến và cung cấp thông tin cho các doanh nghiệp trong nước về nhu cầu của thị trường thế giới còn hạn chế. Điều này hạn chế và ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả SXKD bền vững của các DN Việt Nam, đặc biệt là các DN SXKD hàng xuất khẩu.

Mặc dù còn nhiều khó khăn do vẫn còn bị ảnh hưởng của thời kỳ suy giảm kinh tế trong nước và quốc tế, nhưng từ kết quả SXKD của các DN năm 2012, 2013 và dự kiến 2014 cho thấy, các chỉ tiêu cơ bản (lao động, vốn, doanh thu, xuất khẩu, lợi nhuận và các điều kiện khác của kinh tế vĩ mô) theo đánh giá của DN dần tốt lên. Theo dự báo của DN, năm 2014 khu vực DN đã thoát đáy và có mức kỳ vọng tăng trưởng khả quan và rõ nét hơn so với năm 2013 và 2012.   

(HTH)