DNNN phải tái cơ cấu hướng tới “thu hẹp để nâng chất lượng"

Không ít doanh nghiệp nhà nước (DNNN) nắm giữ nguồn lực về vốn, có nhiều lợi thế nhưng sự phát triển chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế. Sự thiếu hiệu quả ở một số DNNN ở một số lĩnh vực ảnh hưởng không tốt đến việc phát huy vai trò chủ lực của DNNN.

Hội nghị “Đẩy mạnh tái cơ cấu DNNN thuộc Khối doanh nghiệp Trung ương đến năm 2015”. Hội nghị “Đẩy mạnh tái cơ cấu DNNN thuộc Khối doanh nghiệp Trung ương đến năm 2015”.

Đó là khẳng định của Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh tại Hội nghị “Đẩy mạnh tái cơ cấu DNNN thuộc Khối doanh nghiệp Trung ương đến năm 2015” do Đảng ủy Khối doanh nghiệp Trung ương (DNTW) đã phối hợp với Ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV) tổ chức ngày 2/4, tại Hà Nội.

Cổ phần hóa vẫn còn chậm

Theo ông Nguyễn Văn Ngọc - Phó Bí thư thường trực Đảng ủy khối cho biết: Đảng bộ khối có 32 tập đoàn, tổng công ty và ngân hàng, trong giai đoạn 2011 - 2015 có 28 đơn vị thuộc đối tượng cần xây dựng đề án tái cơ cấu. Đến nay toàn bộ 28 đơn vị đều đã hoàn thành xây dựng đề án tái cơ cấu, trong đó có 24 đề án đã được phê duyệt. Theo đề án, tất cả 24 đơn vị được tổ chức theo mô hình công ty mẹ - công ty con; trong đó có 15 công ty mẹ Nhà nước giữ 100% vốn điều lệ; 9 công ty mẹ cần tiến hành cổ phần hóa. Đến nay có 3 công ty mẹ đã tiến hành cổ phần hóa là Tập đoàn Bảo Việt, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam, Tổng công ty Thép Việt Nam. Các công ty mẹ sẽ cổ phần hóa trong năm 2014 là Tập đoàn Dệt may, Tổng công ty Hàng không. Năm 2015, cổ phần hóa 4 tổng công ty còn lại là Tổng công ty Hàng hải, Tổng công ty Sông Đà, Tổng công ty Đầu tư Phát triển nhà và đô thị, Tổng công ty Công nghiệp Xi măng.

Tổng số doanh nghiệp cần thực hiện thoái toàn bộ vốn nhà nước theo đề án là 642 doanh nghiệp, số đã thực hiện xong là 167 doanh nghiệp với số vốn đã thoái, thu về ngân sách là 7,8 nghìn tỷ đồng. Từ nay đến 2015 còn phải tiếp tục thoái vốn tại 472 doanh nghiệp. Song song với thực hiện tái cơ cấu, các doanh nghiệp trong khối đã nỗ lực duy trì, phát triển kinh doanh, nâng cao hiệu quả hoạt động.

Đại diện một ngân hàng thành công trong quá trình cổ phần hóa, ông Trần Phương - Phó Tổng giám đốc NH Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) cho biết, ngân hàng đã có lộ trình thoái vốn cụ thể và tìm kiếm kênh đối tác từ nhiều kênh. Năm 2013, BIDV cũng thoái thêm được thêm được 7 khoản với giá trị thoái vốn đạt 87,9 tỷ đồng. Cùng với quá trình cổ phần hóa, BIDV luôn hướng tới việc nâng cao hiệu lực quản lý, quản trị rủi ro theo thông lệ và chuẩn mực quốc tế.

Cũng là một Tập đoàn đã tái cơ cấu thành một công ty đại chúng, ông Bùi Ngọc Bảo, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) cho biết, sau khi tái cơ cấu, Petrolimex trở thành công ty đại chúng quy mô lớn với sự tham gia của các cổ đông thuộc các thành phần kinh tế ngoài Nhà nước góp phần quan trọng tạo áp lực thay đổi tư duy quản trị, vận hành doanh nghiệp theo đúng thị trường.

Bên cạnh những đơn vị triển khai tốt, việc cổ phần hóa vẫn còn chậm, ông Nguyễn Văn Ngọc, Phó Bí thư thường trực Đảng ủy khối “điểm danh ”một số đơn vị triển khai công tác cổ phần hóa rất chậm như Tổng Công ty lương thực miền Bắc, Tổng công ty đường sắt Việt Nam. Tiến độ Tái cơ cấu, đặc biệt là cổ phần hóa, sắp xếp lại DN còn chậm, kết quả rất hạn chế. Đến nay, trong tổng số 80 doanh nghiệp cần cổ phần hóa mới thực hiện xong 10 doanh nghiệp.

Theo ông Nguyễn Văn Ngọc, nguyên nhân khách quan là các đề án tái cơ cấu đều mới được phê duyệt (năm 2013 có 18 đề án, năm 2012 có 5 đề án, năm 2011 có 1 đề án). Các cơ chế, chính sách chưa được ban hành kịp thời, đồng bộ. Đồng thời trong 3 năm qua thị trường chứng khoán suy giảm sâu, tình hình kinh tế, tài chính khó khăn, không thuận lợi cho cổ phần hóa, thoái vốn. Nguyên nhân chủ quan là các đơn vị chưa thực hiện quyết liệt, chưa có động lực và thiếu nguồn lực tài chính để thực hiện tái cơ cấu.

Công tác quản trị doanh nghiệp đổi mới còn chậm, tại một số tập đoàn, tổng công ty, năng lực quản trị chưa tương xứng với qui mô, vị trí của đơn vị. Công tác quản lý tài chính, đầu tư, quản trị rủi ro, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí còn lỏng lẻo. Việc thực hiện công khai, minh bạch thông tin, áp dụng công nghệ thông tin và các công cụ hiện đại trong quản trị DN còn yếu. Hiệu quả hoạt động của các DN trong khối chưa cao, tỷ suất lợi nhuận trên vốn (ROE) giảm 0,58% trong trong 3 năm. Một số đơn vị chậm được phê duyệt điều lệ, vốn điều lệ chưa được cấp đủ hoặc qui mô còn nhỏ, không tương xứng với vị trí, nhiệm vụ được giao.

Công tác sắp xếp lại lao động còn nhiều vướng mắc, một số DN như Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy, Tập đoàn CN than khoáng sản Việt Nam, Tập đoàn Điện lực Việt Nam, NH Nông nghiệp và PTNT có số lao động dôi dư cần sắp xếp hàng nghìn người nhưng chưa giải quyết được nên đang ảnh hưởng đến tâm tư, cuộc sống của người lao động và hiệu quả của DN.

Tái cơ cấu kịp thời để hội nhập cạnh tranh

Ông Nguyễn Văn Ngọc, Phó Bí thư thường trực Đảng ủy khối đưa ra một số kiến nghị, trong đó, đáng chú ý là: cần đổi mới cơ chế giám sát, kiểm tra đối với DNNN, tập trung vào các nội dung, cách thức giám sát, nâng cao năng lực và động lực giám sát. Có thể nghiên cứu thành lập một cơ quan ngang Bộ để thực hiện chức năng đại diện chủ sở hữu Nhà nước, là đầu mối thống nhất quản lý các DNNN và vốn đầu tư NN vào DN. Ban hành qui định làm rõ hoạt động vì mục tiêu công ích và mục tiêu lợi nhuận của DNNN.

Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh đánh giá bên cạnh đóng góp lớn của DNNN, cần nhìn nhận nghiêm túc khách quan việc không ít DNNN nắm giữ nguồn lực về vốn, có nhiều lợi thế nhưng sự phát triển chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế. Sự thiếu hiệu quả ở một số DNNN ở một số lĩnh vực ảnh hưởng không tốt đến việc phát huy vai trò chủ lực của DNNN. Nếu các DNNN không tái cơ cấu, kịp thời tái cơ cấu có thể sẽ bị “thua” trong quá trình hội nhập cạnh tranh. Do đó, trong 2 năm 2014-2015 cần đẩy mạnh tái cơ cấu DNNN trong đó hầu hết hết thuộc Khối Doanh nghiệp Trung ương theo lộ trình đã được Đảng và Nhà nước đề ra.

Đảng bộ Khối có 32 tập đoàn, tổng công ty và ngân hàng chiếm phần lớn doanh nghiệp, vốn chủ sở hữu và doanh thu của toàn bộ DNNN ở Việt Nam. Nếu Đảng uỷ khối và các Đảng bộ trực thuộc lãnh đạo thực hiện tốt nhiệm vụ tái cơ cấu thì mục tiêu trọng tâm về tái cơ cấu DNNN của Chính phủ cơ bản hoàn thành. Để đạt được mục tiêu, Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh lưu ý Đảng ủy Khối Doanh nghiệp Trung ương cần phải xây dựng chương trình kế hoạch cụ thể, sắp xếp đề án cấp có thẩm quyền phê duyệt. Quá trình tái cơ cấu cần hết sức chú ý đến việc công khai, minh bạch hóa, tăng cường giám sát, tránh chồng chéo…Các Tập đoàn, Tổng công ty cần coi tái cơ cấu nguồn nhân lực, lao động, đặc biệt là kiện toàn lại đội ngũ lãnh đạo, bộ máy quản lý. Đặc biệt, lựa chọn đội ngũ cán bộ đúng và trúng có năng lực chuyên môn và phẩm chất tốt, đóng vai trò quyết định tới thành công của DNNN.

"Trước hết, tiếp tục khẳng định vai trò DNNN trong nền kinh tế giữ vai trò chủ đạo, là lực lượng vật chất quan trọng, công cụ hỗ trợ để Nhà nước điều tiết nền kinh tế. DNNN muốn thành công phải quyết liệt đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động, cạnh tranh bình đẳng trên thị trường như các thành phần kinh tế khác. Theo đó, DNNN phải tái cơ cấu hướng tới “thu hẹp để nâng chất lượng”, dứt khoát chỉ giữ lại những lĩnh vực then chốt và lĩnh vực nào tư nhân không thể làm tốt. Tậm chí, ngay cả dịch vụ công cũng từng bước phải chuyển sang khuyến khích hạch toán như doanh nghiệp, tiến tới cổ phần hóa." - Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

(T.Hương)