Doanh nghiệp cần đồng hành trong công tác chống hàng giả

Hoạt động đấu tranh chống sản xuất, buôn bán hàng giả, xâm phạm quyền  sở hữu trí tuệ (SHTT) là một cuộc đấu tranh phức tạp, lâu dài, đòi hỏi sự nỗ lực của các cấp, các ngành, các lực lượng chức năng và sự tham gia tích cực của toàn xã hội.

Doanh nghiệp cần đồng hành trong công tác chống hàng giả

Nhằm tăng cường phối hợp giữa doanh nghiệp và lực lượng chức năng trong công tác chống hàng giả, xâm phạm quyền  SHTT, ngày 22/4 tại Hà Nội và 24/4 tại TP Hồ Chí Minh, Cục Quản lý thị trường - Bộ Công Thương phối hợp với Dự án Hỗ trợ chính sách thương mại và đầu tư của châu Âu (EU-MUTRAP) tổ chức Hội thảo "Doanh nghiệp đồng hành cùng quản lý thị trường trong công tác chống hàng giả, xâm phạm quyền  SHTT”.

Việt Nam có tên trên bản đồ sản xuất và tiêu thụ hàng giả
 
Những năm qua, công tác chống hàng giả, xâm phạm quyền  SHTT đã được các cấp, các ngành và các lực lượng chức năng chỉ đạo và tăng cường kiểm tra, kiểm soát và thu được một số kết quả nhất định, góp phần thúc đẩy sản xuất, thu hút đầu tư, bảo vệ lợi ích cho người tiêu dùng, từng bước lập lại môi trường kinh doanh lành mạnh. Tuy nhiên, tình hình vẫn còn diễn biến phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe, tài sản của người tiêu dùng, lợi ích của các chủ thể kinh doanh, gây tác động tiêu cực đến kinh tế, xã hội.
 
Theo ông Nguyễn Thanh Hồng, Trưởng phòng Thực thi và Giải quyết khiếu nại, Cục  SHTT, Bộ Công thương: Việt Nam ở cạnh một quốc gia láng giềng nổi tiếng về sản xuất hàng giả, nếu không ngăn chặn sớm, Việt Nam sẽ trở thành nước có tên trên bản đồ sản xuất và tiêu thụ hàng giả - điều này là tương lai không quá xa vời. Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp xảy ra trong mọi lĩnh vực của nền kinh tế. Hiện có một khối lượng lớn hàng hóa là hàng giả, hàng nhái được sản xuất ở nước ngoài và được nhập khẩu để tiêu thụ tại Việt Nam, có Công ty có tới 90% hàng giả là hàng nhập khẩu. Ngoài hàng giả, cung cách và phương tiện sản xuất cũng được đưa vào Việt Nam để tiến hành việc sản xuất hàng hóa giả mạo. Một số nước đã thông báo thông tin về việc hàng giả xuất phát từ Việt Nam bị xử lý khi nhập khẩu như nhãn hiệu xe máy “DIAMOND BLUE”.
 
Cùng với việc công nghiệp hóa, việc chuyển đổi ngành nghề của người nông dân diễn ra rất mạnh mẽ. Nhưng sự hướng dẫn của chính quyền để họ chuyển đổi như thế nào lại thiếu, chính vì thế đã hình thành các làng nghề chuyên sản xuất , phân phối hàng giả mạo như: Làng Lịch Động, xã Đông Các, huyện Đông Hưng, tỉnhThái Bình được coi là “kinh đô” của các loại kính hàng hiệu giả mạo, Hà Tây làm chăn, ga, gối, đệm giả....Nếu chúng ta chỉ thu giữ, bắt bớ, xử lý hành chính khó giải quyết gốc rễ vấn đề. Lâu dài phải hướng cho người dân làm ra sản phẩm có ích và mang lại thu nhập chân chính.
 
Quay lại vấn đề thuốc chữa bệnh, ở Việt Nam, các sản phẩm thuốc giả với nhiều thủ đoạn rất đáng quan ngại. Ở TP Hồ Chí Minh năm 2012 đã xảy ra vụ thành lập công ty chuyên làm hàng giả thuốc bằng phương thức bóc nhãn thuốc nội đi và dán thuốc ngoại tương đương vào, thu được lợi nhuận rất lớn, bán được gần 100.000 hộp thuốc. Thực tế, các đối tượng này đều tận dụng kẽ hở pháp luật để “lách” bởi các cơ quan chỉ có thể xử lý lỗi sai xuất xứ hàng hóa mà khó xử theo tội hàng giả về chất lượng. Dựa trên một nền doanh nghiệp Việt Nam không coi bảo hộ quyền  SHTT là ưu tiên hàng đầu, việc các doanh nghiệp nước ngoài lợi dụng điều này để đăng ký  SHTT với nhãn hiệu Cà phê Buôn Ma Thuột tại Trung Quốc là điều đã và đang xảy ra. Thực tế, Việt Nam đã tham gia Thỏa ước Madrid nhưng hiện mới có 490 đơn yêu cầu được bảo hộ quốc tế.
 
Đứng trước yêu cầu bảo hộ quyền  SHTT ngày một cao, cơ quan chức năng đã tiến hành thực hiện các thủ tục pháp lý nhằm xác lập và bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp của doanh nghiệp tại nước ngoài. Bên cạnh đó, các vụ sản xuất rượu vang Đà Lạt giả mạo rượu vàng Pháp, vụ sản xuất mỹ phẩm giả UNILEV…đã bị khởi tố, vụ sản xuất phụ tùng xe máy của Công ty Luyện Luân Hưng giả nhãn hiệu Nhật cũng đã bị xử phạt hành chính.
 
DN “ngại” chống hàng giả
 
Theo ông Đỗ Thanh Lam, Phó Cục trưởng Cục Quản lý thị trường, Bộ Công thương, hiện lực trường quản lý thị trường với hơn 640 đội quản lý thị trường là lực lượng chủ công trong đấu tranh chống hàng giả, đã hạn chế nhiều hành vi vi phạm pháp luật. Năm 2013, đã xử lý 14.008 vụ với giá trị hàng vi phạm lên tới 31,1 tỷ đồng và tiến hành xử phạt 62,01 tỷ đồng. Dù có nhiều thành quả nhưng vẫn chưa được như mong muốn của Chính phủ và kỳ vọng của người dân.
 
Lý giải nguyên nhân, ông Lam cho biết là do phương thức thực hiện phi pháp ngày càng tinh vi, liên tục thay đổi, sẵn sàng chống trả quyết liệt khi bị thu giữ hàng hóa. Cơ chế thực thi có lúc có nơi còn bị chồng chéo, vẫn chưa tốt, nhận thức của người và doanh nghiệp vẫn cần được nâng cao hơn nữa. Sự phối hợp giữa doanh nghiệp với cơ quan thực thi còn hạn chế.
 
Thực tế, Chỉ thị 28/2008/CT-TTg đã chỉ rõ: phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, các cấp, các lực lượng thực thi và các doanh nghiệp; phải phát huy sức mạnh tổng hợp của các cơ quan, đoàn thể, doanh nghiệp, hiệp hội, người tiêu dùng và cơ quan thông tin đại chúng để phối hợp đấu tranh, tạo dư luận lên án mạnh mẽ hoạt động sản xuất và buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng.”
 
Không tham gia vào việc sản xuất, buôn bán hàng giả, song các doanh nghiệp là chủ sở hữu quyền, chủ sở hữu hàng hóa của mình, là người hiểu rõ hàng hóa của mình hơn ai hết, do đó, cần chủ động phòng và chống làm giả các loại hàng giả sản phẩm của mình một cách tích cực bằng cách sáng tạo, đầu tư thiết bị, dây chuyền công nghệ tiên tiến, mẫu mã bao bì luôn được cải tiến. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần thực hiện dán tem chống hàng giả và thực hiện nghiêm quy định về đăng ký sản xuất kinh doanh, công bố chất lượng hàng hóa, đăng ký bảo hộ nhãn hiệu hàng hóa và kiểu dáng công nghiệp, tổ chức và quản lý tốt hệ thống tiêu thụ sản phẩm.
 
Thời gian qua, bên cạnh các doanh nghiệp phối hợp thường xuyên và chặt chẽ với các cơ quan quản lý nhà nước, các lực lượng chức năng, vẫn còn nhiều doanh nghiệp chưa quan tâm, thờ ơ, né tránh việc phối hợp vì sợ ảnh hưởng đến uy tín sản phẩm, e ngại người tiêu dùng không muốn mua sản phẩm của mình. Ngoài ra, phần vì doanh nghiệp cũng sợ việc cung cấp đặc điểm hàng thật sẽ giúp các đối tượng sản xuất hàng giả nắm được đặc điểm hàng hóa để tiếp tục sản xuất hàng hóa.
 
Chính vì thế, thời gian tới, về phía các doanh nghiệp cần có bộ phận chuyên trách về bảo vệ quyền  SHTT/ đại diện  SHTT, từ đó, cung cấp cho lực lượng Quản lý thị trường các thông tin về đầu mối về SHTT của doanh nghiệp, mặt hàng vi phạm, phương thức thủ đoạn vi phạm, thị trường tiêu thụ, đầu mối sản xuất, buôn bán hàng giả. Đồng thời cần có hướng dẫn về dấu hiệu phân biệt hàng thật - hàng giả. Ngoài ra, chính các doanh nghiệp cần đầu tư áp dụng khoa học công nghệ, nghiêm túc thực hiện các quy định về công bố chất lượng sản phẩm hàng hóa, xác lập quyền sở hữu công nghiệp và tổ chức phương thức quản lý để ngăn chặn hàng giả, hàng kém chất lượng lọt vào hệ thống phân phối sản phẩm, hàng hóa.
 
Về phía mình, cơ quan quản lý thị trường sẽ đồng hành cùng doanh nghiệp trong công cuộc chống hàng giả bằng cách minh bạch hóa các quy trình, thủ tục xử lý các xâm phạm quyền sở hữu tri tuệ, tạo điều kiện để các doanh nghiệp tham gia vào quá trình điều tra, xử lý của Quản lý thị trường.
 
(T.Hương)