Doanh nghiệp có thể chưa đủ sẵn sàng cho TPP và EVFTA

(eFinance Online) - Khảo sát mới đây của Phòng Công nghiệp và Thương mại Việt Nam (VCCI) cho thấy, đến thời điểm này, doanh nghiệp Việt Nam đã sẵn sàng hơn với TPP và EVFTA (hiệp định thương mại tự do Việt Nam và Liên minh EU). Tuy nhiên, theo VCCI, sự sẵn sàng đó có thể vẫn là chưa đủ.
Bà Nguyễn Thị Thu Trang - Giám đốc Trung tâm WTO. Nguồn: Internet.Bà Nguyễn Thị Thu Trang - Giám đốc Trung tâm WTO. Nguồn: Internet.

Sáng nay, tại hội thảo "Việt Nam: Nắm bắt cơ hội của các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới", bà Nguyễn Thị Thu Trang - Giám đốc Trung tâm WTO cho biết, vào tháng 4 vừa qua, VCCI đã khảo sát các doanh nghiệp trong nước về độ sẵn sàng khi tham gia TPP và EVFTA.

Khảo sát được VCCI triển khai tại 1.500 doanh nghiệp trong đó có 250 doanh nghiệp phản hồi. Dù là một con số rất nhỏ trên tổng số khoảng 500 nghìn doanh nghiệp Việt Nam hiện nay nhưng VCCI cho rằng, kết quả mà họ thu được cũng có một ý nghĩa nhất định đối với các cơ quan nhà nước, các hiệp hội... trong việc đưa ra các giải pháp để giúp doanh nghiệp tận dụng được các cơ hội khi hội nhập.

Theo đó, kết quả mà VCCI thu nhận được là tính tới thời điểm này, doanh nghiệp Việt Nam đã sẵn sàng hơn trước với TPP và EVFTA. Minh chứng là có tới 88,16% doanh nghiệp được hỏi đã biết về TPP và 83% doanh nghiệp biết về EVFTA. Đây là một con số khá cao dù so với WTO và cộng đồng kinh tế ASEAN, các doanh nghiệp Việt Nam biết tới ít hơn (93,78% doanh nghiệp biết về cộng đồng kinh tế SEAN và 97,35% doanh nghiệp biết về WTO).

Bà Trang cho rằng, trong khi thông tin về cộng đồng kinh tế ASEAN và WTO đã có từ rất lâu thì TPP và EVFTA mới được công bố rộng rãi trong những tháng vừa qua. Con số các doanh nghiệp nắm được thông tin về TPP và EVFTA khá cao như đã nói ở trên cho thấy sự nỗ lực của các cơ quan chức năng trong công tác tuyên truyền, phổ biến các hiệp định cho cộng động doanh nghiệp trên cả nước.

Thứ hai, sự sẵn sàng hơn của doanh nghiệp còn thể hiện ở chỗ họ không chỉ biết đến TPP và EVFTA mà còn lạc quan một cách tỉnh táo về tác động của các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Hơn 96% doanh nghiệp cho rằng các hiệp định thương mại là cơ hội để doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, 80% doanh nghiệp cho rằng mang lại nhiều cơ hội hơn thách thức cho doanh nghiệp và 88,5% doanh nghiệp thấy sẽ tạo cơ hội mới cho doanh nghiệp…

Đặc biệt, bà Trang nhấn mạnh, từ chỗ biết, nhận thức được về các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, doanh nghiệp của Việt Nam còn bắt đầu có những tính toán nhất định để tận dụng các hiệp định này. Theo khảo sát của VCCI, 88% doanh nghiệp có kế hoạch cải thiện năng lực sản xuất trong 3 năm tới và các khía cạnh họ tập trung nhiều nhất là: Nâng cao chất lượng sản phẩm (vấn đề mà doanh nghiệp Việt thường gặp phải), cải thiện công nghệ để tăng năng suất, tiếp cận thị trường mới...

Tuy nhiên, khảo sát của VCCI cũng phát hiện ra các yếu tố mà doanh nghiệp ít chú ý, đó là chuyển đổi sản xuất để nâng cao giá trị gia tăng, đạt được những tiêu chuẩn lao động quốc tế, tham gia vào chuỗi sản xuất hay lĩnh vực sản xuất mới. Bà Trang cho rằng, điều đó cho thấy doanh nghiệp Việt Nam mới chỉ chú ý nhiều hơn tới điều chỉnh để tận dụng cơ hội thay vì thay đổi để nắm bắt cơ hội. 

Dù những con số trên cho thấy doanh nghiệp phần nào đã sẵn sàng hơn với TPP và EVFTA so với thời điểm năm ngoái song VCCI cũng nhận định, doanh nghiệp có thể chưa đủ sẵn sàng cho TPP và EVFTA.

Theo khảo sát của VCCI, vẫn có nhiều trở ngại với doanh nghiệp khi hội nhập như: các cam kết phức tạp, không dễ đọc, hiểu và chuẩn bị. Trong khi đó, hướng dẫn đã có nhưng còn ít, và chưa cụ thể như với hiệp định TPP. Hai yếu tố cản trở nhất đối với việc doanh nghiệp tận dụng cơ hội từ các hiệp định thương mại tự do là thông tin cam kết và thực thi từ phía cơ quan nhà nước. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng còn cho rằng quy tắc xuất xứ quá khó, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp thấp so với đối thủ.

Cùng với đó, nhiều yếu tố cản trở doanh nghiệp cải thiện năng lực sản xuất như: chính sách thuế, tình trạng nhũng nhiễu, thủ tục hải quan, cơ sở hạ tầng, tay nghề lao động, chính sách lương...

Vì vậy, VCCI đã đặt ra câu hỏi "Ai có thể giúp doanh nghiệp sẵn sàng"? Theo VCCI, điều đầu tiên đó là bản thân doanh nghiệp cần tự chủ động trong việc thay đổi mình nâng cao năng lực sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh, dũng cảm để thay đổi. Cùng với đó là "bàn tay" nâng đỡ và sự hỗ trợ của các cơ quan nhà nước, VCCI, các hiệp hội giúp doanh nghiệp hiểu cam kết, có những thay đổi chính sách để từ đó tạo đà cho doanh nghiệp.

(T.N)