Doanh nghiệp và nhu cầu ứng dụng CNTT ngành Tài chính

Nhằm đánh giá chất lượng cung cấp dịch vụ CNTT và công khai hóa các dự án, nhu cầu ứng dụng CNTT trong thời gian tới, vừa qua Bộ Tài chính (Cục Tin học và Thống kê tài chính) đã  tổ chức “Hội nghị đối tác tin học và thống kê tài chính 2008”.

Toàn cảnh Hội nghịToàn cảnh Hội nghị

Đây là hội nghị được tổ chức thường niên trong suốt 8 năm qua và đã thu hút trên 45 công ty CNTT trong nước và quốc tế tham dự. Đây không chỉ là diễn đàn trao đổi thông tin giữa khách hàng (ngành Tài chính) và các nhà cung cấp sản phẩm CNTT, mà còn là nơi ngành Tài chính ghi nhận sự đóng góp to lớn của các đối tác, cũng như “gửi gắm” những kỳ vọng vì một mục tiêu phát triển chung của toàn ngành.

Cung cấp dịch vụ CNTT sẽ phải chuyên nghiệp hơn

Theo đánh giá của Bộ Tài chính, các công ty CNTT đã trực tiếp tham gia triển khai trên 85% kế hoạch CNTT của ngành, góp phần quan trọng vào việc triển khai thành công các hệ thống CNTT trong năm qua. Nhiều đối tác đã rất tích cực thực hiện theo các cam kết hợp đồng và đã chứng tỏ được kinh nghiệm cũng như năng lực triển khai các dự án CNTT lớn. Trong số đó, có những đối tác đã xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên sâu về nghiệp vụ tài chính, thể hiện được tính chuyên nghiệp trong cung cấp dịch vụ, triển khai đúng tiến độ, thái độ tận tình, hỗ trợ kịp thời…

Tuy nhiên, ngành tài chính còn đòi hỏi sự nỗ lực cao hơn nữa từ phía các doanh nghiệp đối tác, bởi trên thực tế có rất nhiều yêu cầu mới, rất nhiều bài toán mới đặt ra mà các doanh nghiệp đối tác còn chưa đáp ứng được. Chẳng hạn như trong lĩnh vực tư vấn CNTT, nhiều dự án ngành Tài chính vẫn phải thuê chuyên gia nước ngoài, mà cũng chỉ tập trung ở một số lĩnh vực hẹp, còn các giải pháp mang tính hệ thống vẫn chờ đợi ở các nhà tư vấn trong nước. Trong các dự án xây dựng phần mềm thì có rất ít doanh nghiệp mới tham gia, chủ yếu vẫn là một số đối tác truyền thống như FPT, CMC, Viện CNTT… hơn nữa, sự hiểu biết về lĩnh vực tài chính của nhiều đối tác còn hạn chế, dẫn đến việc trong quá trình xây dựng ứng dụng còn nhiều lỗi, mất nhiều thời gian khắc phục, bảo hành, bảo trì.

Đã nhiều năm là đối tác của ngành Tài chính, nhưng cũng chưa thấy các doanh nghiệp có định hướng đầu tư giải pháp cho xây dựng các hệ thống thông tin lớn cho ngành Tài chính. Tình trạng triển khai dự án chậm tiến độ vẫn diễn ra phổ biến (trên 90%) trong nhiều năm qua và đến nay vẫn chưa thể khắc phục. Nguyên nhân thì có nhiều, nhưng một trong những vấn đề đáng lo ngại hiện nay là vấn đề nhân lực của các doanh nghiệp CNTT. Trong nhiều dự án của ngành tài chính đã vấp phải tình trạng doanh nghiệp thay đổi thường xuyên, hay bố trí quá ít nhân lực tham gia, hoặc do họ “ôm đồm” quá nhiều dự án nên nhân lực dàn mỏng, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng và thời hạn triển khai.

Doanh nghiệp và nhu cầu ứng dụng CNTT ngành Tài chính ảnh 1
Nhóm thực hiện Giao lưu trực tuyến trên Website eFinance

Như vậy, vấn đề đặt ra ở đây là các đối tác cần phải tập trung nâng cao nguồn lực và cung cấp dịch vụ ngày một chuyên nghiệp hơn. Ông Nguyễn Đại Trí, Giám đốc Trung tâm Tin học (Kho bạc nhà nước) nhấn mạnh: đã đến lúc quan hệ giữa các doanh nghiệp đối tác CNTT và ngành tài chính phải trở nên “sòng phẳng”, không thể xử sự theo kiểu “người nhà” trong triển khai các dự án CNTT được nữa.

Đại diện của Bộ Tài chính cũng cảnh báo, trong thời gian tới tình trạng chậm tiến độ dự án sẽ phải được chấn chỉnh, các dịch vụ CNTT sẽ phải được chấn chỉnh, cung cấp cho khách hàng một cách chuyên nghiệp hơn. Nếu để xảy ra tình trạng chậm tiến độ, trục trặc khi triển khai dự án CNTT, các hình thức xử phạt sẽ được nghiêm túc áp dụng (theo quy định, nếu dự án chậm triển khai trong 1 tuần thì đối tác sẽ bị phạt 1% giá trị hợp đồng, tổng số phạt sẽ không quá 8% giá trị dự án). Tuy nhiên trên thực tế, nhiều khi việc chậm trễ về thời gian dự án cũng còn do chính đơn vị triển khai, ví dụ như khi các yêu cầu xin ý kiến của đối tác không được đơn vị phản hồi, để kéo dài hàng vài tháng trời. Do vậy, muốn hạn chế việc triển khai dự án chậm thì việc tổ chức, quản lý dự án, việc lập kế hoạch triển khai giữa hai bên phải rõ ràng ngay từ ban đầu.

Đa số các doanh nghiệp đối tác thừa nhận, ngành tài chính là khách hàng đầy tiềm năng và họ đã ý thức được việc cần phải đầu tư nguồn lực thích đáng để có thể đi “đánh bắt xa bờ” và quan trọng hơn là họ phải tiến đến việc cung cấp dịch vụ một cách chuyên nghiệp, trở thành đối tác tin cậy chứ không thể dựa trên quan hệ truyền thống như bấy lâu nay.

Mời chào các doanh nghiệp đối tác mới

Bà Trương Hải Đường - Cục trưởng Cục Ứng dụng CNTT (Tổng cục Thuế) cho biết, ngành thuế hiện nay rất muốn “mời chào” các đối tác CNTT mới thamgia triển khai các dự án để san sẻ nguồn lực, tạo nên “luồng gió mới”. Trong khi đó, về phía các công ty chưa phải là đối tác của ngành Tài chính thì lại “nghĩ” rằng ngành thuế chỉ bắt tay với các công ty CNTT lớn, còn như họ - nhỏ hơn, thì “rất khó” tiếp cận được với dự án CNTT ngành thuế. Hơn nữa, các công ty CNTT phần mềm thì đặc biệt không “mặn mà” với ngành thuế bởi vì kinh phí cho các dự án phần mềm trong ngành thường là nâng cấp, trong khi họ là đối tác mới, phải viết lại hoàn toàn, phải xây dựng mới các phần mềm chứ đâu chỉ nâng cấp...

Ông Đoàn Thanh Tùng, Giám đốc Trung tâm Tin học (Ủy ban Chứng khoán nhà nước) cũng chung mối băn khoăn trên: ngành chứng khoán đang rất cần nét “tươi mới” của các công ty CNTT mới, nhưng hình như các công ty phần mềm có vẻ… không quan tâm lắm với lĩnh vực này, có công ty đến giới thiệu giải pháp phần mềm cho Ủy ban Chứng khoán xong rồi “mất hút” luôn. Theo ông Tùng, thị trường phần mềm trong lĩnh vực chứng khoán tại nước ta vẫn còn rất lớn và nhiều “đất dụng võ” cho các doanh nghiệp CNTT (hiện nay mới chỉ có FPT làm chủ thị trường này). Có thể nói đây là lĩnh vực hẹp, không có mặt ở 64 tỉnh thành như các hệ thống tài chính khác, nhưng yêu cầu nghiệp vụ thường xuyên thay đổi nên cũng cần phải xây dựng mới hoàn toàn. Hơn nữa ngành chứng khoán không “tiếc tiền” cho đầu tư CNTT vì CNTT chính là nền tảng hoạt động của ngành.

Doanh nghiệp và nhu cầu ứng dụng CNTT ngành Tài chính ảnh 2
Doanh nghiệp kiến nghị với ngành Tài chính

Nhưng nhìn ở góc độ khác lại cho thấy, trình độ xây dựng phần mềm của các doanh nghiệp trong nước hiện vẫn còn nhiều hạn chế, chỉ đáp ứng được các dự án nhỏ là chính, do đó các hệ thống CNTT ngành tài chính thường vẫn phải dựa vào các sản phẩm phần mềm của nước ngoài. Để hỗ trợ doanh nghiệp trong nước, với các dự án buộc phải sử dụng phần mềm đóng gói từ nước ngoài, ngành thuế sẽ tạo điều kiện cho các đối tác trong nước tìm kiếm những giải pháp này và phối hợp với đối tác nước ngoài cùng triển khai, qua đó, năng lực triển khai của các đối tác trong nước cũng sẽ được cải thiện. Đồng thời ngành thuế cũng sẽ tăng cường tìm kiếm các sản phẩm phần mềm đóng gói do công ty trong nước cung cấp và “ưu tiên” các dự án xây dựng phần mềm quy mô hơn cho các đối tác trong nước.

Mong muốn của hệ thống tin học ngành Tài chính là các doanh nghiệp CNTT chưa phải là đối tác của ngành tài chính cần thay đổi cách suy nghĩ, bởi các dự án CNTT trong ngành đều được đấu thầu công khai, bình đẳng chứ không dành cho những mối quan hệ riêng nào. Ông Đặng Đức Mai - Cục trưởng Cục Tin học và Thống kê tài chính cho biết: có những cuộc đấu thầu dự án phần mềm mà chỉ có một, hai công ty tham gia, điều này quả thực đã đặt ra một bài toán khó cho việc lựa chọn doanh nghiệp trúng thầu, bởi có quá ít để mà dùng từ “lựa chọn”.

Triển khai phần mềm – nhiều vấn đề cần tháo gỡ

Khi hệ thống máy tính được trang bị khá đầy đủ, hệ thống mạng truyền dẫn đã được nâng cấp, mở rộng, thì bức xúc nhất hiện nay của ngành Tài chính là ở lĩnh vực triển khai phần mềm. Do quy trình nghiệp vụ tài chính thường xuyên đổi mới, nên yêu cầu CNTT cũng phải đáp ứng ngay “bằng bất kỳ giá nào”, mà không hề tính đến những đặc thù của lĩnh vực phần mềm, không hề tính đến vòng đời của mỗi chương trình phần mềm… Chính vì vậy mà khi đối tác CNTT đã đầu tư một nguồn lực lớn chỉ để triển khai cho một hệ thống tài chính, thậm  chí “cùng ăn, cùng ở” với hệ thống, nhưng thực tế cũng không thể đáp ứng được hoàn toàn các yêu cầu đặt ra. Hơn nữa trước “sức hút” của các công ty chứng khoán, ngân hàng… đang ngày một phình to ra, nguồn nhân lực CNTT của các doanh nghiệp đối tác cũng bị thất thoát, “chảy máu chất xám” nghiêm trọng.

Ông Hồ Thanh Tùng - Giám đốc Oracle tại Việt Nam phân tích: trong nhiều năm qua ngành tài chính chủ yếu sử dụng phần mềm “may đo” của các công ty trong nước xây dựng (FPT, CMC…) và chỉ được sử dụng cho một khách hàng là ngành tài chính nên phần lời thu về rõ ràng không nhiều so với việc triển khai cho nhiều khách hàng cùng một sản phẩm. Vậy thì họ lấy đâu ra nguồn tài chính để duy trì nguồn lực và thu hút thêm nguồn lực xây dựng nên những sản phẩm phần mềm tốt cho ngành? Quan điểm của ngành thuế là sẽ sử dụng một số phần mềm đóng gói của nước ngoài (được triển khai tại nhiều nước và đã được chuẩn hóa), còn công ty trong nước có thể cùng hợp tác với các đối tác nước ngoài để cung cung cấp các sản phẩm đó là hướng đi mà các doanh nghiệp trong nước rất ủng hộ, bởi nó sẽ giải quyết được tình trạng cung cấp dịch vụ thiếu chuyên nghiệp và những khó khăn khi triển khai phần mềm trong ngành tài chính hiện nay.

Một số doanh nghiệp cũng kiến nghị về một số bất cập liên quan tới định giá các công đoạn trong quá trình thực hiện các dự án CNTT như: trong triển khai dự án phần mềm, ngành tài chính mới chỉ tập trung cho phần xây dựng, triển khai, còn tỷ lệ đầu tư cho phần việc bảo hành, bảo trì, hỗ trợ lại rất thấp, điều này không chỉ bất hợp lý trong hiệu quả đầu tư dự án, mà còn gây bất lợi cho chính ngành tài chính; Hoặc trong xây dựng phần mềm gồm các khâu phân tích, thiết kế, triển khai, trong đó khâu phân tích các yêu cầu là rất quan trọng thì lại thường bị ngành tài chính (kết hợp giữa đối tác và bộ phận công nghệ và nghiệp vụ) xem nhẹ, dẫn tới việc ra đầu bài sai và kết quả là chậm trễ trong triển khai.

Đại diện cho hệ thống CNTT ngành tài chính, ông Đặng Đức Mai cho biết, hiện nay đơn giá phần mềm mà ngành tài chính đang áp dụng cũng sẽ phải xem xét lại bởi nó không tương xứng với số nhân lực và thời gian mà các doanh nghiệp đã đầu tư vào để triển khai và nó cũng chính là nguyên nhân khiến cho việc triển khai các phần mềm của ngành bị kéo dài thời gian và hiệu quả không như mong muốn. Tới đây, ngành tài chính sẽ có các dự án phần mềm với giá trị cao được triển khai và hy vọng các hoạt động ứng dụng CNTT trong ngành tài chính sẽ phát triển lên mức cao hơn, các hệ thống ứng dụng sẽ chuyển từ phân tán sang mô hình tập trung. Như vậy, các doanh nghiệp CNTT (là đối tác và chưa phải là đối tác của ngành tài chính) có thể “yên tâm” đầu tư nâng cao nguồn lực chuyên sâu về lĩnh vực tài chính, đồng thời phải tăng cường liên kết với nhau thì mới có thể đáp ứng được nhu cầu rất rộng lớn của ngành tài chính trong thời gian tới.  

Các dự án CNTT ngành tài chính tập trung trong 4 lĩnh vực với tổng mức đầu tư được đề xuất: 1.166 tỷ đồng (tăng hơn 10% so với năm 2007):

- Thứ nhất là hạ tầng kỹ thuật nhằm mở rộng, nâng cấp hạ tầng truyền thông thống nhất toàn ngành, xây dựng hệ thống an toàn bảo mật;

- Thứ 2 là xây dựng phần mềm ứng dụng và bản quyền với khoảng 30 dự án phục vụ công tác quản lý và tác nghiệp tại Bộ Tài chính, tại kho bạc, thuế, hải quan, chứng khoán;

- Thứ 3 là bổ sung trang thiết bị CNTT trong toàn ngành nhằm phục vụ vận hành các hệ thống ứng dụng mới xây dựng, thay thế, nâng cấp trang thiết bị cũ (tập trung trang bị máy chủ, máy trạm, thiết bị mạng và máy in).

- Thứ tư là đào tạo CNTT đáp ứng yêu cầu chuyên sâu và đào tạo người sử dụng. 

(Kim Hà)