Đổi mới toàn diện các đơn vị sự nghiệp công lập

Chiều ngày 5/6, Bộ Tài chính tổ chức buổi họp báo chuyên đề nhằm giới thiệu về triển khai Nghị định số 16/2015/NĐ-CP của Chính phủ quy định cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập và các nghị định về cơ chế tự chủ trong các lĩnh vực chuyên ngành.

Toàn cảnh buổi họp báo.Toàn cảnh buổi họp báo.

Ông  Võ Thành Hưng - Vụ trưởng Vụ Tài chính hành chính sự nghiệp, Bộ Tài chính cho biết, quan điểm, mục tiêu đổi mới cơ chế của đơn vị sự nghiệp công lập là nhằm đổi mới toàn diện các đơn vị sự nghiệp công lập; đẩy mạnh việc giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các đơn vị đồng bộ cả về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, nhân sự và tài chính; đơn vị tự chủ cao về tài chính thì được tự chủ cao trong triển khai thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, nhân sự.

Kết quả đổi mới cơ chế hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập phải hướng tới việc cung cấp dịch vụ sự nghiệp công tốt hơn cho các tầng lớp nhân dân và đảm bảo cho các đối tượng chính sách và người nghèo được tiếp cận và hưởng thụ các dịch vụ công cơ bản, thiết yếu với chất lượng cao hơn, công bằng hơn.

Đồng thời xây dựng lộ trình để xóa bỏ bao cấp qua giá, phí cung cấp dịch vụ sự nghiệp công; theo hướng giá dịch vụ sự nghiệp công từng bước tính đủ tiền lương, chi thường xuyên theo lộ trình phù hợp với khả năng của NSNN và thu nhập của người dân, tạo điều kiện cơ cấu lại NSNN, thực hiện chính sách cải cách tiền lương Nhà nước; đồng thời tiếp tục hỗ trợ cho các đối tượng chính sách, các đối tượng nghèo sử dụng dịch vụ sự nghiệp công. Đổi mới phương thức cấp phát kinh phí từ ngân sách cho các đơn vị sự nghiệp công lập theo hình thức đặt hàng, giao nhiệm vụ trên cơ sở hệ thống ĐM KTKT, đơn giá được cấp có thẩm quyền quy định, để các đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ về chi phí thường xuyên…

Trên cơ sở  đó, Bộ Tài chính đã xây dựng và trình Chính phủ ban hành Nghị định số 16/2015/NĐ-CP ngày 14/2/2015 quy định cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập, Nghị định gồm 3 Chương, 24 Điều.

Nghị định có một số nội dung mới liên quan tới quy định về tự chủ tài chính đối với đơn vị sự nghiệp công lập. Đối với tự chủ thu, giá, phí là vấn đề hết sức quan trọng đối với đơn vị sự nghiệp công lập, nhưng lại là nội dung mà Nghị định 43 chưa giải quyết. Để khắc phục, Nghị định số 16/2015/NĐ-CP đã quy định cụ thể về giá, phí và lộ trình tính giá dịch vụ sự nghiệp công, danh mục dịch vụ sự nghiệp công; đồng thời phân định dịch vụ sự nghiệp công sử dụng kinh phí NSNN và dịch vụ sự nghiệp công không sử dụng kinh phí NSNN như sau:

- Đối với loại dịch vụ sự nghiệp công không sử dụng kinh phí NSNN: Đơn vị được tự xác định giá dịch vụ theo nguyên tắc thị trường.

- Đối với loại dịch vụ sự nghiệp công sử dụng kinh phí NSNN: Nhà nước ban hành danh mục và định giá; đồng thời quy định lộ trình tính giá dịch vụ sự nghiệp công để phù hợp với khả năng của NSNN và thu nhập của người dân như sau: Đến năm 2016: Tính đủ chi phí tiền lương, chi phí trực tiếp (chưa tính chi phí quản lý và chi phí khấu hao tài sản cố định); Đến năm 2018: Tính đủ chi phí tiền lương, chi phí trực tiếp và chi phí quản lý (chưa tính chi phí khấu hao tài sản cố định); Đến năm 2020: Tính đủ chi phí tiền lương, chi phí trực tiếp, chi phí quản lý và chi phí khấu hao tài sản cố định.

Nghị định 16 cũng quy định, căn cứ vào tình hình thực tế, các đơn vị được thực hiện trước lộ trình giá dịch vụ sự nghiệp công.

Đối với nguồn NSNN cấp cho các đơn vị sự nghiệp, thực hiện chủ trương chuyển mạnh sang cơ chế đấu thầu, đặt hàng, giao nhiệm vụ, thì đây cũng được coi là nguồn thu của đơn vị để thực hiện tự chủ tài chính.

Bên cạnh đó, nhằm khuyến khích các đơn vị phấn đấu vươn lên tự chủ mức cao hơn, Nghị định 16 quy định theo nguyên tắc: Đơn vị tự chủ cao về nguồn tài chính thì được tự chủ cao về quản lý, sử dụng các kết quả tài chính và ngược lại (đi kèm theo đó là tự chủ về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, nhân sự). Theo đó, mức độ tự chủ tài chính có các mức độ sau: Tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư; Tự bảo đảm chi thường xuyên; Tự bảo đảm một phần chi thường xuyên (do giá, phí dịch vụ sự nghiệp công chưa kết cấu đủ chi phí); Được Nhà nước bảo đảm chi thường xuyên (theo quy định không có nguồn thu hoặc nguồn thu thấp, chẳng hạn các trường tiểu học).

Một điểm quan trọng ở Nghị định mới là để để tạo điều kiện khuyến khích các đơn vị tự chủ toàn diện về chi thường xuyên và chi đầu tư, Nghị định 16 bổ sung quy định các đơn vị này căn cứ nhu cầu đầu tư và khả năng cân đối các nguồn tài chính, đơn vị chủ động xây dựng danh mục các dự án đầu tư, báo cáo cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Trên cơ sở danh mục dự án đầu tư đã được phê duyệt, đơn vị quyết định dự án đầu tư, bao gồm các nội dung về quy mô, phương án xây dựng, tổng mức vốn, nguồn vốn, phân kỳ thời gian triển khai theo quy định của pháp luật về đầu tư.

Đơn vị sự nghiệp công được vay vốn tín dụng ưu đãi của Nhà nước hoặc được hỗ trợ lãi suất cho các dự án đầu tư sử dụng vốn vay của các tổ chức tín dụng theo quy định. Căn cứ yêu cầu phát triển của đơn vị, Nhà nước xem xét bố trí vốn cho các dự án đầu tư đang triển khai, các dự án đầu tư khác theo quyết định của cấp có thẩm quyền.

Tăng tính cạnh tranh cho đơn vị sự nghiệp công lập

Đổi mới toàn diện các đơn vị sự nghiệp công lập ảnh 1
Ông Võ Thành Hưng - Vụ trưởng Vụ Tài chính hành chính sự nghiệp, Bộ Tài chính đánh giá, khi bàn về điểm nghẽn đối với các doanh nghiệp, bên cạnh yếu tố hạ tầng cơ sở, kỹ thuật thì chất lượng nguồn nhân lực luôn được quan tâm hàng đầu. Để giải quyết tháo gỡ nút thắt của vấn đề này, các đơn vị giáo dục, y tế, văn hóa cần phải được nâng cao chất lượng hơn nữa. Chính vì thế, sự ra đời của Nghị định số 16/2015/NĐ-CP là nhằm tăng cường tính tự chủ của đơn vị sự nghiệp sẽ buộc các đơn vị này phải năng động hơn, có cơ chế chi trả lương thỏa đáng để thu hút người tài làm việc, đồng nghĩa với việc tăng tính cạnh tranh giữa các đơn vị. Đồng thời cũng là một giải pháp lớn để tăng cường cải cách thủ tục hành chính phục vụ người dân và doanh nghiệp.

(T.H)