Đưa DN trở thành công cụ kinh doanh rẻ hơn

Người làm chính sách thường có tư duy kiểm soát, thay vì tư duy kinh tế thị trường là tạo thuận lợi hóa cho kinh doanh, giảm rủi ro, giảm chi phí giao dịch.  

Ảnh: TH.Ảnh: TH.
Đó là nhận định của TS. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) tại Hội thảo Tham vấn Dự thảo Luật doanh nghiệp sửa đổi diễn ra hôm nay, ngày 24/7.
 
Giảm rủi ro thương mại và chi phí
 
Theo TS. Cung, trật tự thị trường nhằm đảm bảo cho doanh nghiệp tham gia thị trường một cách tự do, cái trật tự này chỉ “đánh” vào những doanh nghiệp độc quyền, nhưng đôi khi chúng ta kiểm soát thị trường ngay từ những khâu gia nhập thị trường và các giao dịch trên thị trường.
 
Chính vì thế, Luật Doanh nghiệp sửa đổi lần này với mục tiêu là đưa doanh nghiệp trở thành một công cụ kinh doanh rẻ hơn và an toàn hơn, qua đó, hấp dẫn hơn cho nhà đầu tư và tăng cường thu hút, huy động vốn tốt hơn nữa từ mọi nguồn lực và vốn đầu tư vào sản xuất, kinh doanh.
 
Tự do kinh doanh là một trong những quyền cơ ban của con người, tự do kinh doanh chính là tự do sinh kế của mỗi công dân. Cụ thể, Luật sẽ được sửa theo hướng tạo thuận lợi hơn cho hoạt động thành lập doanh nghiệp, giảm chi phí cho tổ chức quản trị doanh nghiệp, cơ cấu lại doanh nghiệp. Đồng thời, bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của các nhà đầu tư, cổ đông, thành viên của doanh nghiệp. Mặt khác cũng tạo thuận lợi hơn và ít tốn kém hơn cho doanh nghiệp, nhà đầu tư rút lui khỏi thị trường.
 
Thực tế, Luật sửa đổi vẫn tiếp tục phát huy kết quả và tác động tốt của các cả cách trong Luật Doanh nghiệp 2000 và 2005, đồng thời, khắc phục các hạn chế và bất cập của Luật Doanh nghiệp, trong đó, tập trung vào khiếm khuyết trong nội dung của Luật. Luật sẽ tiếp tục tạo thuận lợi hóa thủ tục đăng ký kinh doanh khi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp không ghi ngành nghề kinh doanh mà doanh nghiệp đã đăng ký, trừ ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Trong hồ sơ đăng ký thành lập doanh nghiệp, người thành lập doanh nghiệp tự chủ kê khai ngành nghề kinh doanh; mã hóa ngành nghề kinh doanh là trách nhiệm của cơ quan nhà nước, nếu cần.
 
Về bản chất là chuyển từ tự do kinh doanh những ngành nghề đã được đăng ký sang tự do kinh doanh tất cả các ngành, nghề pháp luật không cấm sẽ giảm rủi ro thương mại, rủi ro pháp lý, giảm chi phí tuân thủ, tăng cơ hội và giúp khai thác hết tiềm năng của doanh nghiệp. Luật đã bỏ được 5 thủ tục hành chính và giữ lại còn 5 thủ tục hành chính và nên tiến tới chỉ còn 2 thủ tục trong 2 ngày. Nhờ vậy sẽ giúp Việt Nam tăng thứ hạng trong Doing Business.
 
Còn ngay cả danh mục ngành, nghề cấm kinh doanh cũng không có phương pháp luận rõ ràng để trả lời câu hỏi tại sao lại cấm, cấm nhằm mục đích gì, cấm trong phạm vi và không gian nào? Ví dụ như kinh doanh các loại phế liệu nhập khẩu gây ô nhiễm môi trường, các dự án xử lý phế thải độc hại đưa từ bên ngoài vào Việt Nam. Hay như trường hợp sản xuất các loại thuốc chữa bệnh cho người, các loại vắc-xin, sinh phẩm y tế, mỹ phẩm, hóa chất và chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn chưa được phép sử dụng tại Việt Nam.
 
Nhiều thay đổi trong cơ cấu tổ chức DN
 
Luật Doanh nghiệp sửa đổi cũng bổ sung thêm quy định về chào bán cổ phần riêng lẻ đối với công ty cổ phần không phải là công ty đại chúng. Quy định này được cho là hợp lý và đơn giản hơn so với quy định hiện hành.
 
Ngoài ra, Luật cũng bổ sung thêm mô hình quản trị doanh nghiệp theo mô hình quản trị đơn hội đồng đơn với công ty cổ phần để phù hợp với thực tiễn tốt của quốc tế và tăng thêm lựa chọn cho nhà đầu tư. Đồng thời, giảm yêu cầu về tỷ lệ biểu quyết thông qua quyết định Đại hội đồng cổ đông xuống 51% đối với quyết định thông thường và 65% đối với quyết định “quan trọng”. Không bắt buộc công ty phải áp dụng nguyên tắc bầu dồn phiếu khi bầu thành viên Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát.
 
Theo quy định mới, sẽ mở rộng nội dung cho phép công ty quy định nguyên tắc quản trị doanh nghiệp cụ thể hơn so với Luật Doanh nghiệp 2005 hoặc chỉ áp dụng quy định của Luật nếu điều lệ không có quy định khác, ví dụ như trình tự, thủ tục triệu tập hợp Hội đồng thành viên, Đại Hội đồng cổ đông. Đáng chú ý, để tiết kiệm thời gian, các cuộc họp Đại Hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Hội đồng thành viên được thực hiện dưới hình thức hội nghị trực tuyến hoặc phương tiện thông tin tương tự khác.
 
Đặc biệt, cổ đông cũng được bảo vệ tốt hơn với quy định mới của Luật Doan nghiệp khi Luật quy định chi tiết hơn về nghĩa vụ (bổn phận) người quản lý công ty, tạo thuận lợi hơn cho cổ đông theo dõi, giám sát và khởi kiện người quản lý khi cần thiết. Đồng thời, mở rộng đốit ượng người có liên quan và lợi ích có liên quan mà người quản lý công ty phải công khai hóa, bao gồm doanh nghiệp mà người có liên quan của họ sở hữu lớn hơn 10% cổ phần/phần vốn góp thay vì tỷ lệ hiện hành là 35%.
 
Nếu như Luật 2005 quy định cổ đông chỉ được khởi kiện sau khi yêu cầu Ban kiểm soát khởi kiện mà Ban này không khởi kiện thì nay, cổ đông có thể trực tiếp hoặc nhân danh công ty khởi kiện ngay người quản lý trong trường hợp vi phạm nghĩa vụ của người quản lý.
 
Một điểm đáng lưu ý, Luật sẽ mở rộng đối tượng được quyền hợp nhất, sáp nhập, chia, tách công ty. Cho phép các công ty có cùng bản chất, có thể khác loại hình tổ chức, có thể hợp nhất, sáp nhập, chia, tách.
 
(T.Hương)