Gỡ cái khó cho phần mềm ứng dụng ngành Tài chính

Những tồn tại trong định mức đơn giá cho phần mềm, cơ chế mua sắm phần mềm, hay năng lực của nhà cung cấp chưa đáp ứng yêu cầu của chủ đầu tư... vẫn đang ảnh hưởng không nhỏ tới việc triển khai các dự án CNTT của ngành Tài chính. Cả phía chủ đầu tư (ngành Tài chính) và nhà cung cấp phần mềm đều đang nỗ lực tìm cách “gỡ rối” và họ đưa ra ý kiến gì về cách tháo gỡ khó khăn cho phần mềm ứng dụng trong ngành Tài chính?

Gỡ cái khó cho phần mềm ứng dụng ngành Tài chính

Cần xây dựng định mức nhân công và tài chính cho các phần mềm ứng dụng (bà Nguyễn Thị Thuận - Phó Cục trưởng Cục Ứng dụng CNTT, Tổng cục Thuế)

Cho đến nay, các phần mềm ứng dụng trong ngành Tài chính rất đa dạng cả về độ phức tạp, cũng như về diện rộng triển khai ứng dụng, vì vậy Bộ Tài chính nên có quy định về việc những phần mềm nào thì thuê đối tác làm, phần mềm nào để cho nội bộ tự làm. Theo tôi, các phần mềm có nghiệp vụ quản lý phức tạp, phạm vi triển khai rộng, đòi hỏi số lượng người hỗ trợ triển khai và vận hành nhiều thì nên thuê đối tác phát triển . Còn đối với những phần mềm nhỏ, nghiệp vụ đơn giản, đòi hỏi ít người hỗ trợ triển khai và vận hành, hoặc các phần mềm có nghiệp vụ phức tạp hơn nhưng chỉ triển khai tại một vài điểm thì nên để nội bộ tự làm.

Hơn nữa Bộ cũng cần xây dựng định mức chung về nhân công và tài chính cho các phần mềm ứng dụng thuê đối tác phát triển để đưa ra dự toán kinh phí trước khi tổ chức đấu thầu thuê đối tác. Đồng thời xây dựng định mức chung về nhân công và tài chính cho các phần mềm ứng dụng nội bộ tự làm, định mức này có thể thấp hơn định mức thuê đối tác một chút, nhưng không quá chênh lệch.

Bộ Tài chính nên chủ động phối hợp Bộ Thông tin và Truyền thông để tháo gỡ khó khăn (ông Nguyễn Đại Trí – Giám đốc Trung tâm Tin học và Thống kê, Kho bạc Nhà nước)

Gỡ cái khó cho phần mềm ứng dụng ngành Tài chính ảnh 1
Định mức nhân công và định mức tài chính trong phát triển và triển khai ứng dụng hiện nay còn nhiều bất cập. Đối với dự án thuê đối tác thực hiện, thường thì đối tác lập dự toán, chủ đầu tư rất khó có thể trả lời câu hỏi của đơn vị kiểm soát về tài chính (tài vụ quản trị) về việc đâu là căn cứ để đưa ra mức chi phí trong dự toán. Còn đối với dự án mà bộ phận tin học của từng phân hệ thực hiện theo hình thức dịch vụ (với tư cách đơn vị sự nghiệp có thu) thì không có định mức đơn giá nhân công để sử dụng ngay từ khâu lập dự toán; từ trước đến giờ vẫn hoàn toàn dựa trên định mức do Đề án 112 đã ban hành lâu, không còn phù hợp với điều kiện hiện nay.

Ở khâu ký kết hợp đồng, mạnh ngành nào ngành ấy làm chứ hiện tại vẫn chưa có quy định chung của nhà nước hoặc cấp Bộ. Do đó, đề nghị Bộ Tài chính chủ trì xây dựng định mức đơn giá nhân công phần mềm trong nội bộ ngành Tài chính; đồng thời chủ động phối hợp Bộ Thông tin và Truyền thông để tháo gỡ khó khăn này. 

Bản thân cách tính đơn giá phần mềm của các đối tác rất khác nhau, nên chăng Hiệp hội Phần mềm Việt Nam nên có kiến nghị, đề xuất cụ thể về cách tính để phối hợp ban hành thành cơ chế áp dụng chung (ông Đặng Đức Mai - Cục trưởng Cục Tin học và Thống kê tài chính, Bộ Tài chính)

Gỡ cái khó cho phần mềm ứng dụng ngành Tài chính ảnh 2
Một khó khăn mang tầm vĩ mô hiện nay là cơ chế tài chính cho việc mua sắm phần mềm ứng dụng đến nay đã lỗi thời. Luật Đấu thầu đã cho phép chủ đầu tư thực hiện cơ chế tổng thầu phần mềm (EPC), trong khi cơ chế này vẫn còn bị hạn chế bởi Luật Ngân sách (vì dự toán kinh phí cho CNTT lập theo từng năm).

Chính vì vậy, Cục Tin học và Thống kê tài chính đã đề xuất việc xây dựng kế hoạch CNTT theo trung hạn ( 2-3 năm), là bước mở đầu để thực hiện đấu thầu EPC phần mềm. Nhưng hiện tại, do thường xuyên phải nâng cấp ứng dụng hàng năm, cho nên việc tính chi phí bảo trì phần mềm bị “ẩn đi”, chứ thực tế chi phí này được ước tính khoảng 5% tổng chi phí cho đầu tư phần mềm. Vì vậy chúng tôi luôn yêu cầu các nhà cung cấp (FPT, CMC,..) cần cụ thể hóa nội dung bảo trì, tính toán, trao đổi với chủ đầu tư để đi tới thống nhất nguyên tắc thực hiện.

Ngành Tài chính nên ban hành định mức tài chính cho phần mềm ứng dụng (ông Dương Dũng Triều, Tổng Giám đốc Công ty Giải pháp phần mềm FPT)

Chi phí bảo trì ai chịu?

Các nhà cung cấp phần mềm cho rằng, sau khi hết thời gian triển khai và bảo hành sản phẩm, chủ đầu tư nên quan tâm tới chi phí cho bảo trì và nâng cấp hệ thống. Chủ đầu tư vẫn thường hay nhầm lẫn trách nhiệm “hỗ trợ” của nhà cung cấp giải pháp bao gồm cả việc đảm bảo hệ thống vận hành trơn tru và an toàn. Trong khi thực tế, bảo trì và nâng cấp hệ thống là hai khoản mục cần tách bạch rõ. Chi phí bảo trì dành cho việc duy tu, bảo trì hệ thống, sửa lỗi phát sinh của phần mềm. Còn nâng cấp sẽ gắn với các yêu cầu phát sinh của chủ đầu tư, hoặc nhu cầu nâng cấp phiên bản mới.

Theo ông Vũ Văn Trường, Giám đốc Dự án Tài chính công, chủ đầu tư khi xây dựng dự toán phải tính toán cả chi phí bảo hành bảo trì, chi phí sở hữu bản quyền phần mềm. Còn ông Nguyễn Kim Cương, Phó Tổng giám đốc Công ty CMC Soft, đề xuất chủ đầu tư nên dành kinh phí khoảng 15% - 20% /năm cho vấn đề bảo trì và hỗ trợ. 

Phạm vi triển khai phần mềm ứng dụng ngành tài chính rất rộng, chi phí triển khai lớn vì phải hỗ trợ nhiều đối tượng sử dụng, nhưng phía chủ đầu tư thì lại không có định mức tài chính quy định cũng như không có đơn giá. Đã thế, nhiều khi chủ đầu tư tính toán nguồn lực triển khai không chính xác; cơ cấu ngân sách không đủ cho các khâu phân tích, thiết kế, lập trình, kiểm tra, triển khai (thí điểm trên diện rộng); quản trị dự án, quản lý thay đổi (chưa có); bảo hành, bảo trì (không có); chi vận hành (thuê chỗ, thuê ứng dụng, thuê quản trị..) cũng không.

Thiết nghĩ, đã đến lúc ngành Tài chính cần sớm ban hành được định mức tài chính, xây dựng quy trình tính toán nguồn lực triển khai. Nhất là khi lập dự toán ngân sách, ngành Tài chính cũng cần bố trí đủ kinh phí cho các khoản, đặc biệt như chi phí dự phòng do thay đổi yêu cầu, chi phí bảo trì, license, chi phí cho quản lý thay đổi, chi phí vận hành.

Nên dành khoản kinh phí thỏa đáng cho phần mềm (ông Nguyễn Trung Chính – Tổng giám đốc Tập đoàn CMC) 

Khi lập dự toán ngân sách, ngành Tài chính cần dành khoản kinh phí thỏa đáng cho phần mềm, bên cạnh đó nên đề xuất cơ chế xây dựng phần mềm theo hướng tổng thầu - EPC, trong đó, thậm chí có thể tính đến cả cơ chế lợi nhuận cho phần mềm (10% phần cứng, 20% phần mềm) để đảm bảo lợi ích cho các nhà cung cấp.

Chủ đầu tư không nên tận dụng nhân lực nhàn rỗi (ông Nguyễn Quang Khải, Giám đốc Giải pháp, Công ty Oracle)

Gỡ cái khó cho phần mềm ứng dụng ngành Tài chính ảnh 3

Chúng tôi đã gặp khá nhiều hiện tượng sử dụng nguồn nhân lực không dùng đến. Nghĩa là thay vì cung cấp cho chúng tôi những cán bộ am hiểu về nghiệp vụ và tin học thì khách hàng lại tận dụng tối đa nhân lực nhàn rỗi. Đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn tới việc còn hạn chế trong triển khai phần mềm ứng dụng của ngành tài chính.

Cần có sự tuyên truyền ngay từ đầu về trách nhiệm của mỗi người khi tham gia dự án, lường trước áp lực công việc và phải chấp nhận sự thay đổi. Không nên nghĩ rằng phần cứng là công việc của nhân viên kỹ thuật và chủ dự án phải là người lãnh đạo. Nên sử dụng nguồn nhân lực tốt nhất cho dự án. Một trong những yếu tố dẫn tới thành công của bất cứ dự án ứng dụng phần mềm nào chính là ở công thức: Thành công = Tin học + Nghiệp vụ. Hay nói cách khác, sự tham gia ngay từ đầu và phối hợp chặt chẽ của cán bộ nghiệp vụ chính là chìa khóa cho sự thành công.               

(Kim Hoa)