Hợp tác công - tư: Cần các dự án có tính thương mại cao

Quy hoạch, xây dựng các dự án đã có từ thời gian trước, trong khi triển khai mô hình hợp tác công - tư (PPP) vẫn ở giai đoạn mới nên một số dự án tiềm năng có tính thương mại cao lại “đã có chủ”, khiến các dự án đảm bảo tính thương mại, thu hút khu vực đầu tư tư nhân còn thiếu, đòi hỏi thời gian tới cần có chính sách xây dựng các dự án PPP mới có tính hấp dẫn cao.

Ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Bộ Kế hoạch và Đầu tư với Ngân hàng hợp tác quốc tế Nhật Bản (JBIC).Ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Bộ Kế hoạch và Đầu tư với Ngân hàng hợp tác quốc tế Nhật Bản (JBIC).

Đây là ý kiến của Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh (Bộ KHĐT) tại cuộc đối thoại cấp cao lần thứ nhất về thúc đẩy các dự án đối tác công - tư tại Việt Nam, ngày 21/3.

Dự án khả thi đều đã “có chủ”

Theo Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Bùi Quang Vinh, Việt Nam là nền kinh tế đang phát triển đầy năng động, nhu cầu đầu tư cơ sở hạ tầng cao, trong khi nguồn lực ngân sách hạn chế, do đó, việc thu hút nguồn vốn đầu tư khu vực tư nhân đóng vai trò quan trọng.

Về vấn đề này, ông Hiroshi Watanabe, Tổng Giám đốc Ngân hàng hợp tác quốc tế Nhật Bản (JBIC) cho biết: Theo đánh giá của ADB, nhu cầu đầu tư ở Việt Nam trong 10 năm tới là khổng lồ lên tới hàng trăm tỷ USD, trong khi đó, Việt Nam đứng thứ 5 và được xếp hạng là quốc gia triển vọng cho hoạt động tại nước ngoài về trung và dài hạn với các doanh nghiệp Nhật Bản. Đây là điều kiện thuận lợi cho Việt Nam trong việc thu hút nguồn vốn đầu tư từ Nhật Bản. Đặc biệt, một thuận lợi nữa là nếu như các dự án do nhà nước đầu tư thường vượt chi phí lên tới 73% và kéo dài thời gian đầu tư 70%, trong khi đó, đầu tư theo hình thức PPP chỉ tăng 22% tổng mức đầu tư, thời gian kéo dài chỉ 24%.Có thể thấy, các công trình hợp tác công tư PPP ngoài việc thu hút vốn khu vực tư nhân, còn giúp kiểm soát tiến độ và chất lượng công trình tốt hơn, nâng cao hiệu quả đầu tư, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội.

Mặc dù có những lợi thế như vậy song thời gian qua, việc triển khai mô hình hợp tác công tư (PPP) đến nay vẫn còn nhiều vướng mắc mà một trong những nguyên nhân được Bộ trưởng Bùi Quang Vinh nhìn nhận là do vấn đề tâm lý, nhận thức của các cấp các ngành lâu nay đã quen sử dụng “bầu sữa NSNN” trong đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng.

Thêm vào đó, nhiều dự án đăng ký đầu tư theo hình thức PPP có tính khả thi chưa cao. Phần vì triển khai mô hình PPP vẫn ở giai đoạn mới, trong khi việc quy hoạch, xây dựng các dự án đã có từ thời gian trước nên một số dự án tiềm năng có tính thương mại cao lại “đã có chủ”, đã chỉ định nhà đầu tư, nhà tài trợ và triển khai dưới dạng hình thức đầu tư khác nhau, trong đó có BOT, BT... Vô hình chung khiến các dự án PPP có tính khả thi để lấy làm mô hình triển khai thí điểm càng khan hiếm, chứ chưa nói đến việc triển khai trên diện rộng mô hình PPP. Do đó, thời gian tới cần tiếp tục đánh giá lại các dự án, xem xét có chuyển đổi sang hình thức PPP. 

Tăng tính hấp dẫn cho các dự án PPP

Chia sẻ việc làm sao để nâng cao hiệu quả hợp tác, ngoài vấn đề tăng tính hấp dẫn cho các dự án PPP, ông Hiroshi còn cho rằng cần đảm bảo nguyên tắc quan trọng là chia sẻ rủi ro giữa các bên một cách tối ưu. Đặc biệt, trong thu hút vốn đầu tư PPP thì sự minh bạch và bình đẳng giữa các bên tham gia là hết sức quan trọng. Làm được điều này sẽ giúp tối thiểu hóa chi phí và tiết kiệm thời gian, đồng thời thúc đẩy cạnh tranh hơn nữa và tăng cường hiệu quả và chất lượng dịch vụ.

Về phía mình, Bộ trưởng Bùi Quang Vinh cũng cho biết: Nhận thức được những vướng mắc trong triển khai mô hình PPP, Chính phủ đã chỉ đạo các đơn vị chức năng, tiếp thu lấy ý kiến rộng rãi ở trong nước và kinh nghiệm quốc tế để hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho PPP, phù hợp với điều kiện của Việt Nam nhưng đảm bảo thu hút đầu tư từ các khu vực kinh tế khác nhau. Các khuôn khổ pháp lý được điều chỉnh theo hướng nới rộng hơn các ưu đãi, tăng cường bảo lãnh từ Nhà nước, tinh giản các thủ tục hành chính, có các cơ chế tài chính hỗ trợ thực hiện dự án PPP.

Cụ thể, một vướng mắc quan trọng cũng đang được giải quyết khi ông Lê Văn Tăng, Cục trưởng Cục Quản lý Đấu thầu cho hay: vướng mắc lớn nhất trong triển khai dự án PPP ở Việt Nam là việc quy định cũ chỉ giới hạn phần tham gia của Nhà nước trong một dự án PPP không quá 30% tổng vốn đầu tư của dự án, mà không tính tới đặc thù của từng dự án. Điều này đã khiến một số dự án PPP tiềm năng, nhưng yêu cầu phần tham gia của Nhà nước vượt quá 30%, nên đã không được chấp nhận. Dự thảo quy định mới sẽ đưa ra 2 phương án là không quá 49% và không giới hạn mức trần; quy định giá trị bảo đảm nghĩa vụ thực hiện hợp đồng dự án tương ứng với quy mô tổng vốn đầu tư dự án và mức tối đa là 1,5% tổng vốn đầu tư… Nếu phần tham gia của Nhà nước vượt quá 49%, thì cơ quan Nhà nước có thẩm quyền sẽ trình Thủ tướng Chính phủ hoặc cấp có thẩm quyền chấp thuận trước khi đưa dự án vào Danh mục dự án đầu tư theo mô hình PPP. Trong trường hợp ngược lại, không quy định mức tối đa phần tham gia của Nhà nước. Chính quy định mới này đã góp phần tăng tính hấp dẫn cho các dự án PPP trong thời gian tới.

(T.Hương)