Khả năng hút FDI của Việt Nam không dựa trên năng lượng

Đó là nhận định của EuroCham đưa ra trong nghiên cứu đánh giá quan điểm của nhà đầu tư nước ngoài đối với giá cả và nguồn cung năng lượng tại Việt Nam.  Nghiên cứu cũng đánh giá tác động của các chính sách năng lượng hiện tại với năng lực cạnh tranh của Việt Nam.

Ảnh minh họa - nguồn: internet.Ảnh minh họa - nguồn: internet.

EuroCham cho rằng, khả năng thu hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Việt Nam không dựa trên năng lượng giá rẻ. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng các doanh nghiệp nước ngoài không đầu tư vào Việt Nam chỉ vì giá năng lượng được ghi nhận ở mức thấp. Thực tế, các doanh nghiệp xếp hạng giá năng lượng là yếu tố ít quan trọng nhất trong 10 yếu tố ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của họ tại Việt Nam. Các yếu tố quan trọng hơn đối với nhà đầu tư là chi phí, mức độ sẵn sàng của lao động có tay nghề, điều kiện thị trường nội địa và chính sách phát triển của Chính phủ. Khi được yêu cầu đánh giá tầm quan trọng của giá năng lượng trong quyết định đầu tư (với thang điểm tăng dần từ 1 đến 10), 72% các công ty tham gia cho điểm từ 5 trở xuống.

Nhìn chung, các nhà đầu tư nước ngoài không lo ngại lắm về việc giá năng lượng đang có xu hướng tăng dần. Điều này một phần có thể do các công ty nước ngoài tiêu tốn một chi phí tương đối không đáng kể cho điện. Nghiên cứu cho thấy, 90% công ty nước ngoài trong hầu hết các ngành chi ít hơn 10% trong tổng chi phí hoạt động cho điện, 60% công ty có chi phí cho điện thấp hơn 5%. Đa số các công ty tham gia khảo sát cho biết họ sẵn sàng chịu được mức tăng giá điện danh nghĩa hàng năm ở mức 15% hoặc hơn trước khi cân nhắc lại các ý định đầu tư trong tương lai và trên 65% các công ty có thê chấp nhận được mức tăng giá điện 10% mỗi năm.

Nghiên cứu chỉ ra rằng, với kết quả này, Chính phủ Việt Nam nên mạnh dạn hơn trong việc tăng giá năng lượng đối với các công ty công nghiệp lớn. Thứ nhất, các doanh nghiệp đã cho biết giá năng lượng không phải là động cơ chính trong quyết định đầu tư tại Việt Nam. Thứ hai, các công ty cũng thể hiện sự sẵn sàng chấp nhận nếu giá năng lượng tăng theo thời gian như một công cụ quan trọng để tăng cường hoạt động của ngành điện Việt Nam. Điều này mang đến không gian chính sách để Chính phủ Việt Nam quyết tâm hơn trong việc đưa ra mức giá năng lượng phù hợp mà không phải lo lắng rằng làm như vậy sẽ gây ra phản ứng ngược bất lợi cho thu hút đầu tư quốc gia.

Các doanh nghiệp đang rất quan tâm đến sự bất cập về nguồn cung năng lượng, đặc biệt là khía cạnh sẵn có và độ tin cậy hơn là khía cạnh giá. 65% các công ty cho biết họ cũng cảm thấy không thỏa mãn với hạ tầng cung cấp năng lượng. 2/3 các công ty tiết lộ họ sử dụng hệ thống phát điện dự phòng của riêng mình. Ngoài ra, phần lớn (73%) các công ty cho rằng việc không có đủ độ tin cậy về khả năng cung cấp năng lượng là yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh trong thu hút đầu tư của Việt Nam hơn là yếu tố giá năng lượng theo thời gian. Đảm bảo đủ nguồn cung năng lượng do đó là yếu tố ưu tiên trong chính sách năng lượng của Việt Nam, cùng với đó là các kế hoạch dài hạn hướng đến sử dụng năng lượng điện xanh hơn. Tuy nhiên, điều này sẽ chỉ xảy ra với nếu mức thuế được ấn định cao hơn (để tạo thêm nguồn vốn đầu tư cho Tập đoàn Điện lực quốc gia Việt Nam), khuyến khích các hình thức đầu tư tư nhân và một môi trường pháp lý cho sự phát triển trong tương lai của năng lượng tái tạo.

Cần các giải pháp đáng kể và cần thiết để đáp ứng nhu cầu năng lượng cũng như giải quyết các vấn đề trong thu hút đầu tư tư nhân. Với sự kém hiệu quả như hiện tại trên thị trường năng lượng và những khó khăn của Tập đoàn Điện lực quốc gia Việt Nam trong việc phân phối các khoản đầu tư thì đầu tư tư nhân cần có một vai trò quan trọng hơn trong việc đảm bảo nguồn cung điện cho Việt Nam trong tương lai. Cụ thể, năng lượng tái tạo có thể đáp ứng được cho nhu cầu năng lượng ngày càng cao và năng lượng gió là lĩnh vực có rất nhiều tiềm năng cho các đường ống rộng (4.4 GW) của các dự án đã đăng ký và chính sách hỗ trợ hiện tại của chính phủ (mặc dù hiện chưa đầy đủ). Tuy nhiên, một lần nữa, điều này yêu cầu mức thuế cao hơn, khuyến khích các hình thức đầu tư tư nhân, và một môi trường pháp lý mới cho đầu tư. Chính phủ nên ưu tiên thực hiện hành động để đạt được 3 kết quả trên.

(Phúc Thanh)